ELAM: From an Annex of Golden Dawn to a Governing Party

Σε μια ακόμα δημοσκόπηση, αυτή τη φορά του Άλφα, το ΕΛΑΜ φέρεται να καταγράφει ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό (16.5% με αναγωγή στις έγκυρες ψήφους) και να εδραιώνεται στην τρίτη θέση. Πιο εντυπωσιακή, όμως, από τα ίδια τα ποσοστά, είναι η απήχηση που δείχνει να έχει πλέον στην ευρύτερη κοινωνία. Μόλις 38% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι απορρίπτει ή δεν θα ψήφιζε ΕΛΑΜ, (το ίδιο ακριβώς ποσοστό που δεν θα ψήφιζε ΑΚΕΛ), ενώ βρίσκεται στην κορυφή όσον αφορά την ερώτηση ποιο κόμμα έχει τις καλύτερες θέσεις στο μεταναστευτικό και την ασφάλεια. Πώς, λοιπόν, έφτασε η «Χρυσή Αυγή της Κύπρου», που για πολύ καιρό φάνταζε και ήταν περιθωριοποιημένη, να αποτελεί σήμερα ένα απόλυτα κανονικό κομμάτι του πολιτικού παζλ της χώρας; Σε βαθμό που να μην κρύβει πλέον τις φιλοδοξίες της για να καταστεί κομμάτι της εξουσίας ή η ίδια η εξουσία;
Είναι γεγονός ότι το ΕΛΑΜ άλλαξε από τότε που πρωτοεμφανίστηκε. Προσπάθησε, και κατάφερε εν μέρει, να αποστασιοποιηθεί από το αδελφό κόμμα του στην Ελλάδα, καταπίεσε τα ένστικτα, προσάρμοσε πολιτικά την εικόνα του, έβαλε στο συρτάρι τα ρόπαλα και φόρεσε κοστούμι. Η κανονικοποίησή του, όμως, βασίστηκε εν πολλοίς στην απενοχοποίησή του από το υπόλοιπο σύστημα. Η επιλογή κομμάτων να επιχειρήσουν να περιορίσουν την άνοδό του, προσεγγίζοντας πολλές φορές τις θέσεις και τη ρητορική του, όπως με το «Imagine», με την πύλη εγγραφής, ή προηγουμένως με το μνημόσυνο του Γρίβα, το μετέτρεψε σε κόμμα πρώτης γραμμής. Στην προσπάθεια να ελέγξει τις εκροές, το σύστημα έχασε το μέτρο, λειτουργώντας πολλές φορές ως εφεδρεία του ΕΛΑΜ. Παράλληλα, με διάφορες καιροσκοπικές ενέργειες, όπως ήταν η απόφαση π.χ. να δοθεί στο ΕΛΑΜ η ad hoc επιτροπή για μελέτη του δημογραφικού προβλήματος, το σύστημα έδωσε την ευχέρεια στο κόμμα της ακροδεξιάς να μπει στην καρδιά της συζήτησης του μεταναστευτικού, μετατρέποντάς το σε κεντρικό άξονα της επιρροής του. Δεν είναι τυχαίο ότι στη δημοσκόπηση του Άλφα το 38% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι το ΕΛΑΜ έχει τις καλύτερες θέσεις στο μεταναστευτικό, ποσοστό υπερδιπλάσιο από οποιοδήποτε άλλο κόμμα.
Αυτή η κανονικοποίηση του ΕΛΑΜ δεν ήταν άσχετη και με μια λογική που επικράτησε το προηγούμενο διάστημα του «όλοι καλοί-κακοί χωράνε». Η απενοχοποίηση, στην πορεία, της ακροδεξιάς έφερε στελέχη του ΔΗΣΥ και πρώην αξιωματούχους, όπως τους Πελεκάνο, Χαμπουλλά και Παπαχαραλάμπους, στο ΕΛΑΜ, διαγράφοντας τις διαχωριστικές γραμμές και μετατρέποντας, από ένα σημείο και μετά τον ΔΗΣΥ και τον κύκλο του Προεδρικού σε εκκολαπτήριο στελεχών του ακροδεξιού κόμματος. Από τη στιγμή που με τη μεγαλύτερη ευκολία πρώην κρατικοί αξιωματούχοι και βουλευτές έπαιρναν μεταγραφή στο ΕΛΑΜ, και ο Πρόεδρος το αντιμετώπιζε ακόμα και προνομιακά, το ΕΛΑΜ μετατράπηκε σε μια επιλογή όπως οποιαδήποτε άλλη, με το πολιτικό διακύβευμα να μικραίνει.
Την ίδια στιγμή, η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να δώσει λύσεις και να αφουγκραστεί την κοινωνία, αλλά και μια σειρά από σκάνδαλα, επέτρεψε στο ΕΛΑΜ να εμφανίζεται ως η απάντηση σ’ ένα ανεπαρκές και διεφθαρμένο σύστημα. Ενώ τα υπόλοιπα κόμματα ακροβατούσαν μεταξύ λογικής και άκρατου λαϊκισμού, φοβούμενα ότι μπορεί να δυσαρεστήσουν κομμάτι των ψηφοφόρων τους, το ΕΛΑΜ ήρθε σταδιακά να γεμίσει το κενό, προτάσσοντας τη θαλπωρή των εύκολων λύσεων. Στο Κυπριακό, απέναντι στη γενικόλογη πρόταξη της ΔΔΟ, πρόβαλε τις πατριωτικές κορώνες, στο μεταναστευτικό το σκληρό σύνορο, στην πολυπλοκότητα της κοινωνίας απάντησε με το τρίπτυχο πατρίς-θρησκεία-οικογένεια, στην ακρίβεια με κλειστή οικονομία. Αυτό, σε συνδυασμό με την επιλογή του συστήματος να μην αγγίξει τους λόγους απαξίωσής του, επέτεινε την οργή, επέφερε την οριστική ρήξη του με την κοινωνία, καθιερώνοντας την ακροδεξιά ως εναλλακτική. Το ΕΛΑΜ, παρουσιαζόμενο ως το αντισύστημα (έστω κι αν αποτελεί αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο στήριγμα της κυβέρνησης), κατάφερε να καρπωθεί την αυξανόμενη οργή, πείθοντας ότι αφουγκράζεται καλύτερα από τον οποιονδήποτε τις ανησυχίες του πολίτη.
Εκμεταλλευόμενο πλήρως την οργή και απαξίωση προς το «σύστημα», αλλά και την απουσία εναλλακτικών, κυρίως όμως απαλλαγμένο από τα βαρίδια της πολιτικής ορθότητας, το ΕΛΑΜ στόχευσε στα πιο ακραία ένστικτα, προτάσσοντας τις πιο απλές λύσεις. Και βρήκε απήχηση. Δεν μπορούσε, άλλωστε, από τη στιγμή που σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη (και όχι μόνο) η ακροδεξιά αποτελεί τη νέα κανονικότητα, σε μια χώρα με τέτοιο ιστορικό στον λαϊκισμό και ελάχιστους μηχανισμούς αντίστασης, να μην αναδειχθεί σε σοβαρή εναλλακτική. Όπως δεν θα μπορούσε να αναμένει κάποιος ότι αυτό το ρεύμα θα αναχαιτιστεί χωρίς να αλλάξουν η επάρκεια, τα δεδομένα και οι πολιτικές.
Είναι ξεκάθαρο ότι αυτή τη στιγμή οι συνθήκες φαντάζουν ικανές, όχι μόνο για να οδηγήσουν το ΕΛΑΜ σε περαιτέρω άνοδο, αλλά, και σε μελλοντική επικράτηση. Η οργή εμπεδώνεται, ανοίγοντας τον δρόμο σε επιλογές που στο παρελθόν θεωρούνταν αδιανόητες, ενώ η απουσία σοβαρών πολιτικών προτάσεων αναδεικνύει το ΕΛΑΜ σε κόμμα που έχει τις απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα. Τη στιγμή που το σύστημα συνεχίζει να τροφοδοτεί το ΕΛΑΜ με επιρροή και στελέχη.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η χώρα μοιάζει να είναι παγιδευμένη σ’ έναν φαύλο κύκλο συνθηκολόγησης με την ακροδεξιά. Όσο το σύστημα αδυνατεί να δώσει λύσεις, τόσο το ΕΛΑΜ ανεβαίνει. Και όσο το ΕΛΑΜ ανεβαίνει και η ρητορική του καθίσταται κυρίαρχη, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για το υπόλοιπο σύστημα να το αντιμετωπίσει. Από παράρτημα της Χρυσής Αυγής, φαντάζει, όλο και περισσότερο, ως εν δυνάμει κόμμα εξουσίας και το παραδοσιακό σύστημα ως το μεγαλύτερο σκαλοπάτι του στην πορεία προς αυτήν.
https://x.com/AntonisPolydoro