Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι το σημερινό πλαίσιο εκποιήσεων έχει δημιουργήσει σοβαρές στρεβλώσεις και έντονη κοινωνική πίεση
Του Γιάννη Καρούσου
Με την έναρξη της συζήτησης στη Βουλή για το πλαίσιο των εκποιήσεων, είναι η ώρα να μιλήσουμε καθαρά και με ειλικρίνεια. Πρέπει να κοιτάξουμε τον κόσμο στα μάτια και να παραδεχθούμε κάποια πράγματα.
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι το σημερινό πλαίσιο εκποιήσεων έχει δημιουργήσει σοβαρές στρεβλώσεις και έντονη κοινωνική πίεση. Η κοινωνία το κατακρίνει — και οφείλουμε να ακούσουμε αυτή τη φωνή.
Γνωρίζω ότι με αυτή τη δήλωσή μου ίσως στεναχωρήσω κάποιους, ειλικρινά δεν με ενδιαφέρει, πιστεύω ότι η ευθύνη των πολιτικών είναι να ακούουν την κοινωνία και να έχουν το θάρρος να διορθώνουν λάθη του παρελθόντος.
Ας το παραδεχθούμε, Η Κύπρος διαθέτει σήμερα ένα από τα πιο αυστηρά πλαίσια εκποιήσεων στην Ευρώπη και από τα χαμηλότερα επίπεδα προστασίας δανειοληπτών, ιδιαίτερα σε σχέση με την πρώτη κατοικία.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, η εκποίηση της πρώτης κατοικίας περνά από δικαστικό έλεγχο. Υπάρχει δυνατότητα αναστολής και χρόνος για ρύθμιση πριν χαθεί το σπίτι μιας οικογένειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις στο εξωτερικό, ακόμη και όταν η τράπεζα πάρει την υποθήκη, το υπόλοιπο χρέος μπορεί να διαγράφεται.
Στην Κύπρο όμως μπορεί να συμβεί το εξής παράδοξο. ένας πολίτης να χάσει την πρώτη κατοικία του χωρίς να έχει το δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο, η τράπεζα να πάρει το ακίνητο και παρ’ όλα αυτά το χρέος να συνεχίζει να υπάρχει, ενώ συχνά πλήττονται και οι εγγυητές.
Ιστορίες για την πρώτη κατοικία ακούμε καθημερινά. Όλοι τις ακούμε. Όλοι τις γνωρίζουμε. Προχθές με πήρε τηλέφωνο μια ηλικιωμένη γυναίκα και μου είπε:
«Θέλω βοήθεια. Μου παίρνουν το σπίτι. Τους είπα να τους δίνω τη σύνταξή μου για έναν χρόνο, μέχρι να βγει το παιδί μου από τη φυλακή και να μπορέσει να αναλάβει τη δόση.»
Λίγες μέρες πριν, ένας άλλος ηλικιωμένος με πήρε τηλέφωνο για να μου πει ότι τον διώχνουν από το σπίτι του και δεν έχει πού να πάει. Με ρώτησε αν μπορώ να βοηθήσω, αν μπορεί να μείνει λίγες εβδομάδες ακόμη στο σπίτι του μέχρι να βρει πού θα πάει. Κραυγές απόγνωσης και αγανάκτησης
Σε άλλες περιπτώσεις βλέπουμε ψευτόμαγκες και ψευτοπατριώτες να «κτυπούν» σε πλειστηριασμούς σπίτια , ενώ γνωρίζουν ότι μέσα σε αυτά ζουν ακόμη οικογένειες. Σπίτια που τα έκτισαν οι ίδιοι οι άνθρωποι που κατοικούν σε αυτά, που εκεί έζησαν χαρές και λύπες, που εκεί μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν ακόμα τα παιδιά τους — και παρ’ όλα αυτά κάποιοι επιμένουν να τα αγοράζουν από πλειστηριασμούς και μετά να τους διώχνουν.. Μην το κάνετε, σταματάτε!
Παρόμοιες περιπτώσεις βλέπουμε και όταν πρώτες κατοικίες αγοράζονται σε πλειστηριασμούς από αγοραστές που δεν είναι Κύπριοι, και στη συνέχεια οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί καλούνται να φύγουν από το ίδιο τους το σπίτι. Και τότε ακούμε πραγματικά τραγικές ιστορίες.
Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια περάσαμε από το ένα άκρο στο άλλο. Από μια περίοδο όπου το σύστημα δεν λειτουργούσε, σε ένα πλαίσιο που σε πολλές περιπτώσεις αποδεικνύεται υπερβολικά αυστηρό για την κοινωνία.
Η κοινωνία αγανάκτησε. Ο κόσμος αγανάκτησε.
Και όταν μια κοινωνία αγανακτεί, η πολιτεία οφείλει να ακούσει.
Δεν είναι κοινωνικά δίκαιο να χάνει κάποιος την πρώτη κατοικία του και να συνεχίζει να χρωστά για μια ζωή. Ούτε να μην μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο.
Τώρα είναι η ώρα να κάνουμε κάποια βήματα πίσω και να αποκαταστήσουμε μια πιο δίκαιη ισορροπία.
Για αυτό θεωρώ ότι πρέπει να γίνουν ουσιαστικές αλλαγές.
Πρώτον, πρέπει να επαναφέρουμε το δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο για την πρώτη κατοικία, ώστε να υπάρχει πραγματικός δικαστικός έλεγχος πριν προχωρήσει μια εκποίηση.
Δεύτερον, πρέπει να εξετάσουμε σοβαρά την πλήρη διαγραφή του εναπομείναντος χρέους προς τον πρωτοφειλέτη και τους εγγυητές σε περίπτωση εκποίησης της πρώτης κατοικίας. Δεν μπορεί κάποιος να χάνει το σπίτι του και να συνεχίζει να είναι εγκλωβισμένος για χρόνια σε ένα χρέος που δεν μπορεί να αποπληρώσει.
Τρίτον, το κράτος πρέπει να βελτιώσει και να ενισχύσει τα σχέδια στήριξης για όσους πραγματικά θέλουν να σώσουν την πρώτη κατοικία τους.
Αυτή είναι η θέση που έχω και αυτή τη θέση θα στηρίξω και θα προωθήσω μέσα στην παράταξη μου.
Γιατί στο τέλος της ημέρας η οικονομία πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία. Και καμία οικονομία δεν μπορεί να είναι πραγματικά υγιής όταν διαλύει την κοινωνία.
Cyprus Times
Foreclosures: No Economy Can Be Truly Healthy When It Destroys Society
Yiannis Karousos strongly criticizes the current foreclosure framework in Cyprus, describing it as one of the strictest in Europe with low levels of protection for borrowers, especially regarding primary residences. He points out that in many European countries, there is judicial review and the possibility of arrangements before foreclosure, and in some cases, the debt can even be written off. In Cyprus, a borrower can lose their home without judicial recourse, while the debt remains, also affecting guarantors. Karousos recounts shocking stories of people losing their homes, even the elderly, and condemns the practices of opportunists and buyers who exploit the situation.
