Σοβαρές ευθύνες για την παράλειψη του Υπουργείου Παιδείας να εφαρμόσει τη νομοθεσία υπέρ των ατόμων με αναπηρίες στην Εκπαιδευτική Υπηρεσία αναγνώρισε το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, επικυρώνοντας ότι η Διοίκηση δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για την υλοποίηση του Προγράμματος Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης κατά τα έτη 2010–2015.
Η υπόθεση αφορά τρεις εκπαιδευτικούς με αναπηρίες, ενταγμένους από το 2010 σε ειδικούς καταλόγους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να διοριστούν μόνιμα χωρίς την επιτυχή παρακολούθηση του Προγράμματος. Παρά τη νομοθετική πρόβλεψη, το πρόγραμμα δεν λειτουργούσε για τα σχολικά έτη 2013–2015, στερώντας τους τη δυνατότητα πρόωρου διορισμού.
Σύμφωνα με την απόφαση, μετά την ψήφιση του Ν.146(Ι)/2009, η Διοίκηση είχε δεσμευτική υποχρέωση να εξασφαλίζει ότι το 10% των διορισμών θα αφορά άτομα με αναπηρίες και να λαμβάνει ενεργά μέτρα για την υλοποίηση αυτής της διάταξης. Το Δικαστήριο απέρριψε πλήρως τα επιχειρήματα του κράτους περί επάρκειας καταρτισμένων εκπαιδευτικών, οικονομικών δυσκολιών ή μη ανάγκης λειτουργίας του Προγράμματος, καθώς κρίθηκαν άσχετα με τη νομική υποχρέωση της Διοίκησης.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στο γεγονός ότι κατά τα επίμαχα έτη πραγματοποιούνταν διορισμοί εκπαιδευτικών, μερικοί εκ των οποίων προέρχονταν από ειδικούς καταλόγους, ωστόσο οι συγκεκριμένοι εφεσίβλητοι στερήθηκαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν εγκαίρως στο Πρόγραμμα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πιθανή απώλεια αρχαιότητας, καθυστέρηση στη μισθολογική και συνταξιοδοτική εξέλιξη και περιορισμένες προοπτικές υπηρεσιακής ανέλιξης.
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο χαρακτήρισε την παράλειψη ως «συνεχιζόμενη παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας», γεγονός που καθιστά παραδεκτή την προσφυγή, ακόμη και χρόνια μετά, δεδομένου ότι οι επηρεαζόμενοι διατηρούν έννομο συμφέρον. Σύμφωνα με την απόφαση, η Διοίκηση όφειλε να έχει από το 2010 προετοιμάσει επαρκή αριθμό καταρτισμένων εκπαιδευτικών από τους ειδικούς καταλόγους, ώστε να καλύπτεται το ποσοστό 10% στους διορισμούς.
Η απόφαση υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση για ίση μεταχείριση και λήψη ενεργών μέτρων υπέρ των ατόμων με αναπηρίες απορρέει όχι μόνο από την εθνική νομοθεσία, αλλά και από το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες. Οι επηρεαζόμενοι έχουν πλέον το δικαίωμα να προχωρήσουν σε αγωγές αποζημίωσης, διεκδικώντας την αποκατάσταση της ζημιάς που υπέστησαν λόγω της πολυετούς παράλειψης.
Στην απόφαση τονίζεται πως «το γεγονός ότι οι εφεσίβλητοι στερήθηκαν της ευκαιρίας να συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα κατά τα έτη 2010–2015, ενώ κατά την ίδια περίοδο διορίστηκαν εκπαιδευτικοί από ειδικούς καταλόγους, οδηγεί στο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα ότι στερήθηκαν τη δυνατότητα να διοριστούν νωρίτερα, με πιθανές συνέπειες σε αρχαιότητα, μισθολογικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα, προοπτικές ανέλιξης και ώρες διδασκαλίας».
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η οικονομική ζημιά θα πρέπει να τεκμηριωθεί από τους ίδιους τους επηρεαζόμενους μέσω αγωγής ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου. Η έφεση της Δημοκρατίας απορρίφθηκε πλήρως, με επιδίκαση εξόδων €4.000 υπέρ των εφεσιβλήτων, σηματοδοτώντας μια σαφή υπενθύμιση της δέσμευσης της Διοίκησης απέναντι στην ισότητα και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.
Dialogos
Court Imputes Responsibility to the Ministry of Education for Educators with Disabilities
The Supreme Constitutional Court has recognized serious responsibilities of the Ministry of Education for failing to implement legislation in favor of people with disabilities in the Education Service, particularly regarding the Pre-Service Training Program for the years 2010-2015. The case concerned three educators with disabilities who were unable to be appointed permanently due to the non-operation of the program. The Court rejected the state's arguments regarding financial difficulties or lack of need for the program, emphasizing the obligation of the Administration to ensure that 10% of appointments are for people with disabilities. The educators now have the right to claim compensation for the damage they have suffered.
