Διαφάνεια με το σταγονόμετρο προβλέπει το νέο θεσμικό πλαίσιο για την πρόσβαση στα στοιχεία των πραγματικών δικαιούχων εταιρειών και άλλων νομικών οντοτήτων, το οποίο ενέκρινε η Ολομέλεια της Βουλής.
Παρά το γεγονός ότι ρυθμίζεται εκ νέου το καθεστώς πρόσβασης στα σχετικά μητρώα, η πρόσβαση στα στοιχεία μέσω ηλεκτρονικών μητρώων παραμένει περιορισμένη και δεν παρέχεται στο ευρύ κοινό. Στην πράξη, τίθενται προϋποθέσεις που δυσχεραίνουν την πρόσβαση σε δημοσιογράφους και άλλους ερευνητές που επιδιώκουν να διερευνήσουν ζητήματα οικονομικής δραστηριότητας, διαπλοκής ή πιθανών παρατυπιών.
Συγκεκριμένα, πέραν των αρμόδιων αρχών και των υπόχρεων οντοτήτων, πρόσβαση στα στοιχεία θα έχουν μόνο πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων που αποδεικνύουν έννομο συμφέρον, για σκοπούς πρόληψης και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Σύμφωνα με την έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών που κατατέθηκε στην Ολομέλεια, το νομοσχέδιο εναρμονίζει την Κυπριακή Δημοκρατία με ευρωπαϊκή οδηγία, η οποία καθορίζει τους μηχανισμούς που οφείλουν να θεσπίσουν τα κράτη-μέλη για την αποτροπή της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.
Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Οικονομικών, εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ότι η νομοθετική ρύθμιση αποσκοπεί στη συμμόρφωση με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) σε συνεκδικασθείσες υποθέσεις, σύμφωνα με την οποία δεν επιτρέπεται η ανεξέλεγκτη πρόσβαση του ευρέος κοινού στα μητρώα πραγματικών δικαιούχων νομικών οντοτήτων.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι τέτοια πρόσβαση παραβιάζει το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Για σκοπούς συμμόρφωσης με την εν λόγω απόφαση, το Τμήμα Εφόρου Εταιρειών και Διανοητικής Ιδιοκτησίας ανέστειλε από τις 23 Νοεμβρίου 2022 την πρόσβαση του ευρέος κοινού στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.
Στη συνέχεια, το Υπουργείο Οικονομικών ετοίμασε σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το 2024. Ωστόσο, κατά τη διαδικασία της διαβούλευσης διαπιστώθηκαν σημαντικές αποκλίσεις στις θέσεις των εμπλεκόμενων φορέων ως προς επιμέρους πρόνοιες του νομοσχεδίου.
Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, καθώς και τη νομική πολυπλοκότητα του ζητήματος, το Υπουργείο Οικονομικών κατέληξε σε τροποποιημένο νομοσχέδιο, το οποίο τροποποιεί συγκεκριμένες διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας. Όπως αναφέρθηκε ενώπιον της Επιτροπής, στόχος στο παρόν στάδιο είναι η εναρμόνιση αποκλειστικά με το άρθρο 74 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1640.
Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι με τις νέες ρυθμίσεις πρόσβαση στα στοιχεία των πραγματικών δικαιούχων μέσω ηλεκτρονικών μητρώων θα έχουν, πέραν των αρμόδιων αρχών και των υπόχρεων οντοτήτων, μόνο πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων που μπορούν να τεκμηριώσουν έννομο συμφέρον για σκοπούς πρόληψης και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Κωνσταντίνος Ζαχαρίου
Limited Transparency for Beneficial Owners of Companies
Parliament has approved a new legal framework for access to information on the ultimate beneficial owners of companies, but it provides limited access, primarily due to the protection of personal data. Although Cyprus was obliged to comply with a European directive, access to information through electronic registers will not be open to the general public. Access will be limited to competent authorities, obligated entities, and those who can demonstrate a legitimate interest, such as for the prevention of money laundering and terrorist financing. This regulation came about following a decision by the Court of the European Union, which ruled that unrestricted access to registers violates the right to privacy. The Department of Registrar of Companies suspended public access to the Register of Beneficial Owners in November 2022, awaiting the new legislation. The consultation process for the bill was lengthy and faced objections from various stakeholders.
