Measures for Central Prisons to be Announced in March, Says Justice Minister

Σε ανακοίνωση λήψης μέτρων για αντιμετώπιση προβλημάτων στις Κεντρικές Φυλακές θα προχωρήσει μέχρι τέλος Μαρτίου ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Κώστας Φυτιρής, όπως ο ίδιος ανέφερε τη Δευτέρα ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία εξέτασε εκ νέου την κατάσταση στις Κεντρικές Φυλακές, υπό το φως και των επισημάνσεων της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Μειωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT).
Μεταξύ των μέτρων που αναμένεται να ανακοινωθούν είναι και η λειτουργία του συστήματος διακοπής σήματος κινητών τηλεφώνων, στο πλαίσιο των προσπαθειών για αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος μέσα από τις φυλακές, καθώς και μέτρα για τη στήριξη των δεσμοφυλάκων. Παράλληλα, ο Υπουργός ανέφερε ότι έχει εισηγηθεί να μην προχωρήσει η επέκταση του υπάρχοντος κτιρίου των Κεντρικών Φυλακών, αλλά να αρχίσει ο σχεδιασμός ενός νέου κτιρίου, εκτός αστικής ζώνης, βάσει σύγχρονων προδιαγραφών, υπογραμμίζοντας ότι θα πρέπει οι Κεντρικές Φυλακές να αντικατασταθούν από ένα σύγχρονο Σωφρονιστικό Ίδρυμα.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής και Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, εξέφρασε την ικανοποίησή της για την προσέγγιση που ανακοίνωσε ο Υπουργός ότι θα εφαρμόσει και ανέφερε ότι στις 23 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί νέα συνεδρίαση για το θέμα, καλώντας τον Υπουργό να ενημερώσει για τις ενέργειες στις οποίες θα έχει προχωρήσει μέχρι τότε.
Ιδιαίτερο προβληματισμό εξέφρασε η κ. Χαραλαμπίδου για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται οι δεσμοφύλακες, εγείροντας ζητήματα ασφάλειας και διαδικασιών. Από την πλευρά τους τόσο η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Σούπερμαν, όσο και η ανεξάρτητη Βουλευτής, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, εξέφρασαν ανησυχία για τον ρόλο του υποκόσμου εντός των Φυλακών, ενώ η κ. Σούπερμαν αναφέρθηκε ιδιαίτερα και στις ευθύνες που θα πρέπει να αποδοθούν για την κλιμάκωση των προβλημάτων στις Κεντρικές Φυλακές, μετά και τις παραιτήσεις Διευθυντών του Τμήματος τα τελευταία τρία χρόνια.
Ο Υπουργός ανέφερε ότι έχει κάνει ήδη τέσσερις επισκέψεις στις Κεντρικές Φυλακές και αναμένεται να κάνει σύντομα ακόμα μία, προκειμένου να διαπιστώσει επιτόπου τα προβλήματα και να συναντηθεί με όλους τους εμπλεκόμενους. Αναγνώρισε ως ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα τον υπερπληθυσμό στις Κεντρικές Φυλακές, σημειώνοντας ως προβληματική και τη συνύπαρξη ελαφροποινιτών και βαρυποινιτών.
Εξήγησε ότι γίνονται ενέργειες για εφαρμογή λύσεων προς ανακούφιση του προβλήματος αυτού, μεταξύ των οποίων και η κίνηση διαδικασιών για απέλαση όσων έχουν καταδικαστεί για παράνομη εργασία, διευκρινίζοντας ότι οι απελάσεις θα αφορούν όσους έχουν καταδικαστεί για αδικήματα πέραν των σοβαρών εγκλημάτων (όπως σεξουαλικά εγκλήματα ή φόνοι), ενώ εξήγησε ότι στις περιπτώσεις όσων έχουν αιτηθεί άσυλο μπορεί να εφαρμοστεί μόνο εθελούσια αποχώρηση. Ο κ. Φυτιρής πρόσθεσε, όμως, ότι με το μέτρο των απελάσεων δεν θα μειωθεί πολύ το πρόβλημα του υπερπληθυσμού, όμως είπε ότι στην ίδια εφαρμόζεται και η ηλεκτρονική επιτήρηση, ενώ επεκτάθηκε και η περίοδος απόδοσης προεδρικής χάρης.
Η Μαρία Σιαλή, η οποία ανέλαβε καθήκοντα Αναπληρώτριας Διευθύντριας του Τμήματος Φυλακών τον περασμένο Δεκέμβριο, ανέφερε ότι σήμερα υπάρχουν πέραν των 1140 κρατουμένων στις Κεντρικές Φυλακές, καθώς και ότι 20 κρατούμενοι φέρουν βραχιόλι, 35 βρίσκονται εκτός των Φυλακών με επιτήρηση, 27 βρίσκονται στην ανοιχτή φυλακή και ακόμα 20 στο Κέντρο Εξωιδρυματικής Απασχόλησης.
Η κ. Σιαλή είπε, ακόμα, ότι 608 άτομα, δηλαδή το 53% του συνόλου των κρατουμένων στις Κεντρικές Φυλακές, είναι αλλοδαποί, εκ των οποίων οι 350 είναι κατάδικοι και οι υπόλοιπο υπόδικοι. Επίσης, κρατούνται και 20 είναι γυναίκες, σε συνολικό αριθμό 80 γυναικών στις φυλακές.
Ο Υπουργός σημείωσε ότι, όσον αφορά τους σχεδιασμούς για τις κτιριακές εγκαταστάσεις, έχει εισηγηθεί αναστολή της επέκτασης στο υφιστάμενο κτίριο, το οποίο έχει ακατάλληλες υποδομές, που θα κόστιζε 40-50 εκατομμύρια ευρώ. Στόχος, είπε, είναι να ολοκληρωθεί εντός του έτους ο σχεδιασμός για ένα νέο, σύγχρονο Σωφρονιστικό Ίδρυμα, αν και εξήγησε ότι θα χρειαστούν περίπου 4-5 χρόνια για την ολοκλήρωσή του, εφόσον ξεκινήσει σήμερα η διαδικασία.
Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισμένων και Αποφυλακισθέντων, Αλέξανδρος Κληρίδης, ανέφερε τόσο κατά τη συνεδρίαση, όσο και σε δηλώσεις του μετά από αυτή, ότι οι Κεντρικές Φυλακές «σήμερα δυστυχώς δεν είναι Σωφρονιστικό Ίδρυμα, είναι απλώς ένα κτίριο που λειτουργεί ως αποθήκη ατόμων, με καμία βλέψη σωφρονισμού ή επανένταξης», κάνοντας λόγο για «κατάσταση επείγουσας ανάγκης».
Ο κ. Κληρίδης σημείωσε ότι για τον χειρισμό της κατάστασης αυτής, θα πρέπει να τεθούν άμεσα σε εφαρμογή κάποια μέτρα, όπως το βραχιόλι για τους υπόδικους, η εναλλακτική επιλογή της απέλαση αλλοδαπών κατόπιν καταδίκης, καθώς και οριζόντια εφαρμογή μείωσης της ποινής από προεδρική χάρη.
Ακόμα, στο πλαίσιο της συζήτησης κατά τη συνεδρίαση, ο κ. Κληρίδης εξήγησε ότι η Κύπρος, λόγω της κατάστασης στις Κεντρικές Φυλακές, δεν έχει τη δυνατότητα να αρνείται σε κατάδικους από άλλες ευρωπαϊκές ή τρίτες χώρες να εκτίσουν την ποινή τους εκεί. Απαντώντας στην παρατήρηση αυτή, ο κ. Φυτιρής ανακοίνωσε ότι υπέγραψε πρόσφατα αιτήματα για συνέχιση έκτισης ποινής σε ΗΠΑ και Ισπανία.
Παράλληλα, ο Υπουργός ανέφερε ότι έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή εδώ και τρεις μήνες το σύστημα για εντοπισμό του σήματος κινητών τηλεφώνων εντός των φυλακών και στο διάστημα αυτό έχουν κατασχεθεί 90 συσκευές τηλεφώνων. Ο κ. Φυτιρής πρόσθεσε ότι εντός των επόμενων μηνών θα τεθεί σε εφαρμογή και το σύστημα για τη διακοπή του σήματος των κινητών τηλεφώνων. Εξάλλου, απαντώντας και σε παρατήρηση της Βουλευτή του ΔΗΣΥ, Ρίτας Σούπερμαν, ο Υπουργός ανέφερε ότι αυτό είναι και ένα από τα μέτρα που στοχεύουν στον περιορισμό της δράσης του οργανωμένου εγκλήματος εντός των Φυλακών.
Πλήρωση θέσης Διευθυντή και στήριξη δεσμοφυλάκων
Η πλήρωση της θέσης του Διευθυντή του Τμήματος Φυλακών με το κατάλληλο πρόσωπο, αλλά και η στήριξη των δεσμοφυλάκων απασχόλησαν εκτενώς τη συνεδρίαση της Επιτροπής, με τον Υπουργό να αναφέρει ότι ιδανικά θα ήθελε και τροποποίηση του Σχεδίου Υπηρεσίας του Διευθυντή, καθώς και μετατροπή των δεσμοφυλάκων σε σώμα ασφαλείας, αν και κάτι τέτοιο φαίνεται να προσκρούει με πρόνοιες του Συντάγματος, όπως είπε.
Στο μεταξύ, ο κ. Φυτιρής ανακοίνωσε ότι πριν το τέλος Ιανουαρίου θα δημοσιευθεί η προκήρυξη 90 νέων θέσεων δεσμοφυλάκων, επισημαίνοντας ότι τόσο οι νεοεισερχόμενοι, όσο και οι υφιστάμενοι θα περάσουν από εκπαίδευση. Έθεσε, δε, χρονοδιάγραμμα μέχρι τέλος Μαρτίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εκπαίδευσης, με την εμπλοκή διαφόρων ειδικοτήτων, όπως ψυχολόγων και κοινωνιολόγων.
Επίσης εντός Μαρτίου, είπε ότι θα παρουσιαστεί και το σύστημα για την καθημερινή μοριοδότηση του προσωπικού, ανάλογα και με τον βαθμό δυσκολίας της εργασίας που επιτελούν, σημειώνοντας ότι το σύστημα αυτό έχει ήδη ετοιμαστεί. Ακόμα, απαντώντας σε επισήμανση του δεσμοφύλακα Αντρέα Νεάρχου, εκπροσώπου της ΠΑΣΥΔΥ, ο Υπουργός είπε ότι θα γίνουν ενέργειες και για ασφάλιση προσωπικού σε περίπτωση τραυματισμού, γιατί μέχρι στιγμής υπάρχει μόνο ασφάλιση σε περίπτωση θανάτου.
Ο κ. Νεάρχου σημείωσε ότι οι δεσμοφύλακες δέχονται συχνά απειλές και υπογράμμισε ότι το κράτος θα πρέπει να μεριμνήσει για την ασφάλειά τους. Ο Υπουργός, απαντώντας στην παρατήρηση αυτή, είπε ότι θα πρέπει το προσωπικό να ανακυκλώνεται τακτικά ανάμεσα στα διαφορετικά πόστα, για μην γίνεται εύκολος στόχος για απειλές, ενώ ανακοίνωσε ότι υπάρχουν σχέδια και για δημιουργία μονάδας επέμβασης εντός των Φυλακών.
Ο δεσμοφύλακας Γιώργος Μαλτέζος, εκπροσωπώντας τη συντεχνία Ισότητα, ανέφερε ότι πρέπει να αλλάξει το οργανόγραμμα, γιατί σε σύνολο 452 δεσμοφυλάκων, μόνο 190 εργάζονται στην πρώτη γραμμή και εξέφρασε ικανοποίηση, λέγοντας ότι ο Υπουργός έχει εντοπίσει στη ρίζα τους τα προβλήματα.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής και Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση εξέφρασε ανησυχία για τις συνθήκες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι δεσμοφύλακες και για τη προστασία της οποίας πρέπει να τυγχάνουν για να κάνουν σωστά τη δουλειά τους, ενώ σημείωσε πως ακούστηκε, ότι δεν υπάρχει ασφαλής διαδικασία που να τους παρέχει στήριξη εκ μέρους της διεύθυνσης των φυλακών όταν δέχονται απειλές. «Πρέπει πραγματικά να κυριαρχήσει το αίσθημα της ασφάλειας ανάμεσα στους δεσμοφύλακες ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στα καθήκοντα τους», είπε.
«Αν θέλουμε πραγματική μεταρρύθμιση κάποια ζητήματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν και με Συνταγματικές Τροποποιήσεις», συνέχισε, αναφερόμενη στο θέμα της πλήρωσης της θέσης του Διευθυντή. «Δεν μπορεί αυτή η νευραλγική θέση να εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της πρόσληψης στη δημόσια υπηρεσία, λόγω ακριβώς των ιδιαιτεροτήτων της και των ειδικών προσόντων που πρέπει να διαθέτει το πρόσωπο που πρέπει να την καλύψει», είπε.
Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Σούπερμαν, στις δηλώσεις της για τις εγκληματικές ενέργειες εντός των φυλακών, σημείωσε πως «όταν σε ένα σωφρονιστικό ίδρυμα τέτοια επεισόδια είναι επαναλαμβανόμενα, τότε είναι φανερό ότι υπάρχει απώλεια ελέγχου» και πρόσθεσε ότι «η απάντηση σε αυτή την απώλεια ελέγχου μέχρι σήμερα είναι η αλλαγή των διευθυντών, χωρίς την ουσιαστική αλλαγή πολιτικής», επισημαίνοντας ότι οι παραιτήσεις από μόνες τους δεν λύνουν το πρόβλημα.
«Αν και εφόσον μία διακοπή σήματος θεωρείται ουσιαστικό μέτρο για την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος, τότε το κράτος δικαίου κινδυνεύει» σημείωσε η κ. Σούπερμαν, καταλήγοντας ότι «όταν η Κυβέρνηση γνωρίζει και δεν παρεμβαίνει, παύει να είναι απλός θεατής, γίνεται συνένοχη».
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρίστος Σενέκης, σε δηλώσεις του ανέφερε ότι ο κ. Φυτιρής «με απόλυτη ειλικρίνεια αναγνώρισε τις χρόνιες αδυναμίες που απαιτούν ριζικές παρεμβάσεις και διορθώσεις». Πρόσθεσε, δε, ότι οι δράσεις στις οποίες αναφέρθηκε ο Υπουργός, όπως η αναστολή των εργασιών για ανέγερση νέας πτέρυγας των υφιστάμενων χώρων και ανέγερση νέων εγκαταστάσεων εκτός αστικού κέντρου, η αναβάθμιση του σχεδίου υπηρεσίας του εκάστοτε Διευθυντή, η πρόσληψη 90 νέων σωφρονιστικών λειτουργών με ειδική εκπαίδευση και η συνεχής και αναβαθμισμένη εκπαίδευση των υφιστάμενων σωφρονιστικών λειτουργών, η εφαρμογή της ηλεκτρονικής επιτήρησης «θα συμβάλουν ουσιαστικά για να αποκτήσει η πατρίδα μας ένα σύγχρονο Σωφρονιστικό Ίδρυμα».
Η ανεξάρτητη Βουλευτής, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, σε δηλώσεις της ανέφερε ότι το ζήτημα των Κεντρικών Φυλακών «δεν αφορά απλώς συνθήκες κράτησης αλλά τον ίδιο τον πυρήνα του κράτους δικαίου», υπογραμμίζοντας ότι «δεν μπορούν οι φυλακές να παραμένουν στα χέρια του υπόκοσμου, δεν μπορεί ο υπόκοσμος να συνεχίσει να δρα ανενόχλητος μέσα από τις φυλακές και να οργανώνει εγκλήματα».
Είπε ότι θα πρέπει το κράτος να βρει τρόπο για να μπορέσει να αποσυμφορήσει τον πληθυσμό στις φυλακές, όπως κρατούμενους βραχιολάκια και κοινωνική εργασία. Ζήτησε, τέλος, να πληρωθεί και η θέση του Διευθυντή, σημειώνοντας ότι, με βάση την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «δεν είναι απλώς διοικητικό στέλεχος αλλά θεσμικός εγγυητής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός του ιδρύματος για αυτό η επιλογή θα πρέπει να κρίνεται με πολύ αυξημένα κριτήρια».