Corruption and the Cyprus Problem: A Critical Analysis

Η πατρίδα μας σίγουρα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διαφθοράς. Το φαινόμενο δεν είναι σημερινό. Πάει πίσω πολλά χρόνια και έχει πολλές αιτίες. Δεν θα σας κουράσω με αναλύσεις των διαφόρων αιτιών. Πρέπει να πω όμως ότι, κατά την άποψή μου, η πιο σημαντική αιτία είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει για το μέλλον αυτού του τόπου εξαιτίας του άλυτου κυπριακού προβλήματος. Η εκκρεμότητα στο Κυπριακό δεν επιτρέπει τη δημιουργία ενός κανονικού κράτους, με σύγχρονες δομές και σύγχρονους, ανεξάρτητους θεσμούς.
Ρίζες της διαφθοράς: Για τη διαφθορά έχω σπαταλήσει δεκάδες βαρέλια μελανιού.... Έχω, για όσους παρακολουθούν την πορεία μου, συγκρουστεί στο παρελθόν με πανίσχυρους πολιτικούς και στυλοβάτες του κατεστημένου πολιτικού συστήματος. Σε πολλές από αυτές τις συγκρούσεις είχα απέναντί μου ανθρώπους του δικού μου πολιτικού χώρου ή προερχόμενους από άλλους κομματικούς χώρους που όμως είχαν, σε αρκετές περιπτώσεις, συνεργασία με το κόμμα μου. Θεωρώ ότι η διαφθορά είναι για την πολιτική ζωή μια ανίατη ασθένεια που οδηγεί σε αργό και επώδυνο θάνατο. Η σημερινή, αχαλίνωτη μαζική ροπή προς τον εύκολο πλουτισμό έχει τις απαρχές της στο τέλος του αγώνα της ΕΟΚΑ και στα πρώτα βήματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το ρουσφέτι: Πολλοί αγωνιστές τοποθετήθηκαν στο ευρύτερο Δημόσιο χωρίς να διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα. Σταδιακά το ρουσφέτι έγινε τρόπος ζωής. Ο λαός εθίστηκε σε αυτό. Και από τα μικρά φτάσαμε στα μεγάλα. Και από τα μεγάλα στα τζάμπο. Στα μεγάλα και στα τζάμπο ο απλός άνθρωπος δεν μπορούσε να συμμετέχει. Όμως για δεκαετίες έβλεπε και σιωπούσε. Σήμερα βλέπει και άρχισε να φωνάζει. Καλά κάνει! Αλλά το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με φωνές ούτε βεβαίως και με κατάρες. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη παρατηρητικότητα για να διαπιστώσει κάποιος ότι οι πολίτες έχουν χάσει σχεδόν παντελώς την εμπιστοσύνη τους στο πολιτικό σύστημα, στο κράτος και στους θεσμούς. Με φοβίζει όμως το ενδεχόμενο τα κρυμμένα αρνητικά συναισθήματα όπως η απαισιοδοξία, η απελπισία, η αγανάκτηση και οργή να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες κοινωνικές εκρήξεις. Ένα άλλο ζήτημα που μεγαλώνει τους φόβους μου είναι οι συνεχείς άγριες επιθέσεις σε πρόσωπα όπως του Γενικού Εισαγγελέα Γιώργου Σαββίδη, του Β. Γενικού Εισαγγελέα Σάββα Αγγελίδη και άλλων. Δέκτης τέτοιων προσωπικών επιθέσεων ήταν και η σύζυγος του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μ. Χαρτσιώτης και πολλοί άλλοι. Λες και τα προβλήματα οφείλονται στα πρόσωπα. Δεν λέω ότι τα πρόσωπα είναι άμοιρα ευθυνών.
Η ρίζα του κακού: Λέω όμως μετά πεποιθήσεως ότι η ρίζα του κακού είναι αλλού: Στη σύγχρονη κυπριακή κοινωνία απουσιάζει ένα ισχυρό σύστημα αξιών που να ευνοεί την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική πρόοδο, την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη. Ένα σύστημα που να προάγει αξίες όπως ο σεβασμός των νόμων και των δικαιωμάτων, η ακεραιότητα, η αποτελεσματικότητα, η ανταγωνιστικότητα, η εξωστρέφεια, η ποιότητα, η δημιουργικότητα, η καινοτομία, οι εξαιρετικές επιδόσεις, η γενναιοδωρία, η υπευθυνότητα, η αξιοκρατία, η λογοδοσία, η δικαιοσύνη, η διαφάνεια, η μάθηση, η συνεχής βελτίωση, η επιβράβευση και η αναγνώριση των εξαιρετικών επιδόσεων και της κοινωνικής συνεισφοράς, ο σεβασμός του περιβάλλοντος, η μακροπρόθεσμη προοπτική, ο ορθολογισμός και η ταπεινότητα.
Η άσκηση κριτικής: Πέραν τούτου θεωρώ ότι οι ύβρεις, οι προπηλακισμοί, τα υπονοούμενα που συχνά αγγίζουν τα όρια της αισχρότητας δεν οδηγούν σε βελτίωση. Ασφαλώς η κριτική είναι αναγκαία. Συνήθως, όμως, στους άλλους, όπως και σε εμάς, η αρνητική κριτική δεν αρέσει. Για αυτό ο τρόπος που θα την κάνουμε έχει ιδιαίτερη σημασία, αν θέλουμε να έχει θετικά αποτελέσματα. Φωνάζω συνεχώς ότι ποτέ δεν πρέπει να κάνουμε κριτική στην προσωπικότητα του άλλου αλλά πάντα σε συμπεριφορές, πράξεις και επιδόσεις. Και ότι η κριτική πρέπει πάντα να είναι τεκμηριωμένη, με αναφορά σε γεγονότα. Κανένας δεν θέλει να ακούσει. Συνεχίζεται ο πόλεμος της λάσπης που σίγουρα δεν θα οδηγήσει σε βελτίωση του δέκτη της λάσπης. Οι λέξεις «ευαισθησία» και «συμπόνια», δυο σημαντικές λέξεις που σχεδόν έχουν χαθεί από το λεξιλόγιό μας, είναι κρίσιμης σημασίας. Ευαισθησία σημαίνει να συμπεριφέρομαι στον άλλο με αξιοπρέπεια, ευγένεια και σεβασμό. Συμπόνια προς τους άλλους σημαίνει να συμπεριφέρομαι ανθρώπινα, να είμαι ανθρώπινος. Μόνο τότε η κριτική μου μπορεί να έχει θετικό αποτέλεσμα.
Νέα πορεία: Θέλω να πιστεύω ότι όλοι θέλουμε να ξεκινήσουμε μια νέα πορεία και να χτίσουμε την πατρίδα που μας αξίζει: Ανεπτυγμένη, ανταγωνιστική, πρωτοπόρα και ανθρώπινη. Μια πατρίδα-πρότυπο προς μίμηση από όλους αυτούς που, τώρα, μας λυπούνται, μας χλευάζουν και μας λοιδορούν. Μπορούμε παρά το μικρό μας μέγεθος να γίνουμε οι πρωτοπόροι της νέας αναγέννησης σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η απληστία του χρηματικού κεφαλαίου, η αποθέωση της κατανάλωσης, η συνεχής συγκέντρωση του πλούτου, η καταστροφή του περιβάλλοντος. Μπορούμε να πούμε «όχι» στο παρελθόν και στο κατεστημένο, να πούμε «ναι» στην αναγέννηση του πολιτισμού και πολιτικού συστήματος. Μπορούμε να ονειρευτούμε μια Κύπρο με τη λιγότερη δυνατή διαφθορά και με θεσμούς που να εμπνέουν σεβασμό σε όλους τους πολίτες.
Οι σωστοί άνθρωποι: Τα όνειρα όμως, για να γίνουν πραγματικότητα, χρειάζονται σχέδια, στρατηγικές, πολιτικές, δράσεις και, κυρίως, ανθρώπους που θα έχουν τη βούληση και την ικανότητα να τα διαμορφώνουν και να τα υλοποιούν αποτελεσματικά. Αυτό μας φέρνει στο κρίσιμο κεφάλαιο της ευθύνης επιλογής των σωστών ανθρώπων. Πιστεύω ότι η αξιολόγηση των ανθρώπων που θα επιλέξουμε, για να μην συνεχίζουμε να απογοητευόμαστε από αυτούς, πρέπει να είναι όσο γίνεται αντικειμενική και στηριγμένη στην ορθολογική σκέψη, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Να μην είναι επιπόλαιη (βλέπε Φειδία), διαισθητική και επηρεασμένη από εντυπωσιασμούς, συναισθηματισμούς, παρορμήσεις και ενθουσιασμό για τις όποιες επιμέρους θετικές πτυχές του άλλου (βλέπε Οδυσσέα Μιχαηλίδη) – κάποτε και από τις υποκριτικές συμπεριφορές του, όταν επιχειρεί να επιδείξει πρόσκαιρα έναν σωστό για εμάς εαυτό, στηριγμένος σε μεγάλα, ψεύτικα λόγια ή κολακείες και στον υπερτονισμό κάποιας επιμέρους σύμπτωσης ενδιαφερόντων και ιδεών (βλέπε Νίκο Αναστασιάδη). Στη ζωή μου, τα μεγαλύτερά μου λάθη αφορούν τους ανθρώπους που επέλεξα και ανέπτυξα σχέσεις μαζί τους -ευτυχώς όχι τη γυναίκα μου, παρά το ότι κάποτε μου ψήνει το ψάρι στα χείλη! Και μόνον όταν πέρασα τα δεύτερά μου ...ήντα ανακάλυψα τη βασική αιτία: Έκρινα (και ακόμα συχνά κρίνω) τους άλλους με βάση το «εξ ιδίων, τα αλλότρια», τους βλέπω δηλαδή μέσα από τον εαυτό μου και όπως εγώ θέλω να τους βλέπω και όχι όπως πραγματικά είναι.
Κανονικό κράτος: Τέλος, και τον σοφό Σολομώντα να κάνουμε Γενικό Εισαγγελέα και Πρόεδρο του κράτους, να αναστήσουμε τον δίκαιο Αριστείδη, τα προβλήματα της διαφθοράς δεν θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά αν δεν γίνουμε κανονικό κράτος. Και με άλυτο το Κυπριακό δεν θα γίνουμε ποτέ κανονικό κράτος. Θα λαθροβιούμε μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας με τους αετονύχηδες να συνεχίσουν να έχουν το απάνω χέρι.