Audit Report on Land Registry: €18.5m Uncollected - Compensation 22 Years Later

Διαχρονικές αδυναμίες στη διαχείριση κρατικής γης, στις επιτάξεις για σκοπούς άμυνας και ασφάλειας, καθώς και στη διεκπεραίωση κρίσιμων διαδικασιών που αφορούν δικαιώματα πολιτών και έσοδα του κράτους καταγράφει η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που αφορά σε έλεγχο του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (ΤΚΧ) και η οποία δόθηκε την Τρίτη στη δημοσιότητα.
Τα ανείσπρακτα έσοδα ανήλθαν σε €18,5εκ., εκ των οποίων το 74% αφορά σε μισθώματα κρατικής γης, γεγονός, αναφέρει η ΕΥ, που καταδεικνύει αδυναμίες στην παρακολούθηση και επιβολή των συμβάσεων.
Τα ανείσπρακτα έσοδα στις 31.12.2023 ήταν €15,5 εκ., παρουσιάζοντας αύξηση κατά €3 εκ.
Παράλληλα, καταγράφηκαν χιλιάδες εκκρεμότητες σε εκμισθώσεις, αναγκαστικές πωλήσεις, χωρομετρικές εργασίες και εξέταση διαφορών στα σύνορα, με καθυστερήσεις που σε αρκετές περιπτώσεις υπερβαίνουν τη δεκαετία.
"Οι πρακτικές αυτές δημιουργούν κινδύνους για το δημόσιο συμφέρον, επιβαρύνουν τη Δημοκρατία και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δημόσια διοίκηση", αναφέρει στον προλογισμό του ο Γενικός Ελεγκτής.
Αναφέρεται ότι τα ανείσπρακτα έσοδα καταγράφουν αύξηση 20% μόνο το 2024, εκ των οποίων €13,6εκ. (74%) αφορούν μισθώματα κρατικής γης.
"Η αδυναμία παρακολούθησης συμβάσεων μίσθωσης και η καθυστέρηση λήψης δικαστικών μέτρων οδηγούν σε συσσώρευση οφειλών, με αυξημένο τον κίνδυνο απώλειας κρατικών εσόδων", αναφέρει η έκθεση.
Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι ο μέσος χρόνος εξέτασης αίτησης μίσθωσης κρατικής γης υπολογίστηκε άνω των 8 ετών, με σημαντική απόκλιση από χρονικά πλαίσια που τέθηκαν από το ίδιο το ΤΚΧ.
Υπήρχαν επίσης καταγεγραμμένες πέραν των 1.000 εκκρεμών υποθέσεων, καταγράφηκαν καθυστερήσεις που υπερβαίνουν τα 15 έτη για την εξέταση τους.
Σε ότι αφορά τις επιτάξεις για σκοπούς Άμυνας η ΕΥ αναφέρει ότι παρατηρείται χρήση ιδιωτικής περιουσίας χωρίς διατάγματα σε ισχύ και μακροχρόνιες επιτάξεις αντί απαλλοτρίωσης, ενώ οι εκτιμήσεις για έκδοση διαταγμάτων έχουν μέσο χρόνο περίπου 8 έτη, όποτε και αναπόφευκτα καθυστερούν οι σχετικές αποζημιώσεις.
Για τις πωλήσεις και Πωλήσεις Αδιανέμητου Ακινήτου αναφέρεται ότι οι εκκρεμείς αιτήσεις κατά το τέλος του 2024 ανέρχονται σε 9.146, με κάποιες υποθέσεις να εκκρεμούν από το 1973.
Ο χρόνος διεκπεραίωσης μέχρι τη δημοπρασία είναι ιδιαίτερα μεγάλος, εκ του οποίου ένα σημαντικό ποσοστό απαιτείται για τη διενέργεια εκτίμησης από τον σχετικό κλάδο του ΤΚΧ, ενώ εντοπίζονται και αδυναμίες στη διανομή των ποσών στους δικαιούχους.
Για τις χωρομετρικές εργασίες και διαφορές στα σύνορα η ΕΥ αναφέρει ότι τέλος του 2023 οι εκκρεμείς χωρομετρικές αιτήσεις ήταν περίπου 25.000 και ότι λαμβάνονται περίπου 15.000 ετησίως και διεκπεραιώνονται εντός του έτους περίπου 13.000, έχοντας μέσο όρο ολοκλήρωσης της κάθε αίτησης περίπου 1,5 έτος, ενώ ο μέσος χρόνος εξέτασης αιτήσεων για διαφορές στα σύνορα είναι περίπου 10 έτη.
Η ΕΥ επισημαίνει ότι δεδομένης της καθοριστικής σημασίας του ΤΚΧ στη γενικότερη εύρυθμη λειτουργία του κράτους, καθίσταται αναγκαίος ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών, η θέσπιση σαφών χρονοδιαγραμμάτων και ο καθορισμός μετρήσιμων στόχων.
"Η συνεχής αναφορά στις διαχρονικές καθυστερήσεις και η αποδοχή του προβλήματος δεν επαρκεί. Απαιτείται εκ βάθρου αλλαγή νοοτροπίας και προσέγγισης, με στόχο μία αποτελεσματική, διάφανη και σύγχρονη δημόσια διοίκηση" , σημειώνει η ΕΥ.
Διευκρινίζει ότι το ΤΚΧ έδωσε εκτενή απάντηση στα ευρήματα της Έκθεσης αλλά "αναμένεται να διαφανεί στην πράξη κατά πόσο οι δρομολογούμενες αλλαγές που αναφέρονται θα οδηγήσουν σε μια δραστική αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται από το ΤΚΧ".
Τα ανείσπρακτα μισθώματα για τις επαρχίες Πάφου, Λευκωσίας και Λεμεσού αποτελούν το 99%, 82% και 61% αντίστοιχα, των συνολικών ανείσπρακτων εσόδων, τα δε αντίστοιχα ποσά για την Πάφο, αγγίζουν σχεδόν τα €4εκ. και για τις δύο άλλες επαρχίες το ξεπερνούν.
Η ΕΥ σημειώνει σε άλλο σημείο ότι σύμφωνα με το Μητρώο αιτήσεων, τον Απρίλιο 2025 εκκρεμούσαν σε παγκύπρια βάση, 7.769 αιτήσεις, με τις πρώτες να χρονολογούνται, σύμφωνα με το Μητρώο, από το 1980.
"Θεωρούμε ότι δεν θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο Μητρώο εκκρεμείς αιτήσεις για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς το ΤΚΧ να διερευνήσει, κατά πόσο οι υποθέσεις αυτές συνεχίζουν να υφίστανται και εάν οι αιτητές εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για την εκμίσθωση", τονίζεται.
Επίσης η ΕΥ σημειώνει ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας εκμίσθωσης της κρατικής γης, "δεν επιτυγχάνεται εντός 12-18 μηνών, όπως τέθηκε στον Χάρτη Δικαιωμάτων του Πολίτη του ΤΚΧ" και ότι η μέση διάρκεια ολοκλήρωσης των υποθέσεων που εξετάστηκαν από την Υπηρεσία μας "στο ΕΚΓ Λευκωσίας, ανήλθε σε 98,4 μήνες (πέραν των 8 ετών), περίοδος αδικαιολόγητα, κατά την άποψή μας, παρατεταμένη".
Η ΕΥ προβαίνει και σε σειρά συστάσεων και αναφέρει ενδεικτικά ότι για τις αιτήσεις που εκκρεμούν για χρόνια να τροχοδρομηθεί η επικαιροποίηση του Μητρώου με τις περιπτώσεις για τις οποίες εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον από τους αιτητές και να καταρτιστεί χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της εξέτασής τους.
Επίσης καλεί να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια από το ΤΚΧ, για καταγραφή όλων των επεμβάσεων σε κρατική γη, ώστε να ληφθούν μέτρα σε συνεργασία με τα αρμόδια Τμήματα για άρση των παράνομων επεμβάσεων και προστασία της κρατικής γης και να ετοιμαστεί πρόγραμμα με καθορισμένα χρονοδιαγράμματα ώστε να διερευνηθούν/διευθετηθούν όλες οι υποθέσεις που βρίσκονται εδώ και χρόνια σε εκκρεμότητα.
Επίσης αναφέρει ότι κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό όπως το ΤΚΧ προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό και στην απλοποίηση όλων των βημάτων της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων και διεξαγωγής πλειστηριασμού, με απώτερο στόχο τη σημαντική μείωση του απαιτούμενου χρόνου ολοκλήρωσης των υποθέσεων.
"Στο πλαίσιο αυτό, εισηγούμαστε όπως εξεταστεί η τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας ώστε να επιτρέπεται η διενέργεια ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, πρακτική η οποία εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία στους ιδιωτικούς πλειστηριασμούς", αναφέρει μεταξύ άλλων.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση ΕΔΩ
Πηγή: ΚΥΠΕ