Tremithos of Geroskipou: Source of Paphite Pitch in Reproduction Program

Αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της Γεροσκήπου και δέντρο συνυφασμένο με την παραγωγή της περίφημης «παφίτικης πίσσας», οι τρέμιθοι αποτελούν προστατευόμενο είδος στον Δήμο Ιεροκηπίας. Έχοντας στόχο την προστασία και ανάδειξη της σημασίας τους για την οικονομία και πολιτιστική κληρονομιά της Γεροσκήπου μέσα από τους αιώνες, ο Δήμος έχει θέσει τα τελευταία χρόνια σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα προστασίας και αναπαραγωγής του δέντρου, το οποίο ήδη αποτελεί πιλότο για αντίστοιχα προγράμματα προστασίας διαφόρων ειδών πολιτιστικής κληρονομιάς ανά την Κύπρο.
Η σημασία του τρέμιθου για την οικονομική και κοινωνική ζωή της Γεροσκήπου είναι κομβικής σημασίας για την τοπική κοινωνία και οικονομία, δεδομένου ότι από τις αρχές του 20ου αιώνα ο τρέμιθος (Pistacia atlantica) συνδέθηκε με τη παραγωγή της «παφίτικης πίσσας». Τοπικές βιοτεχνίες ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό τη παραδοσιακή μέθοδο παρασκευής μέχρι σήμερα, με πρώτη ύλη χτην ρητίνη που μαζεύεται από τα δέντρα που βρίσκονταν στη Γεροσκήπου. Η τρεμεντίνα γνωστή ως πίσσα, λαμβάνεται από τρέμιθους μεγάλης ηλικίας, από εντομές σε διάφορα σημεία του κορμού του δέντρου με τσεκούρι ή αξίνα. Από τα χαράγματα που προκαλούνται με αυτό τον τρόπο στον κορμό, εκκρίνεται μια παχύρευστη και ρητινώδης ουσία ,η τρεμεντίνα, από την ειδική επεξεργασία της οποίας παράγεται το προιόν, που έχει χαρακτηριστικό φυσικό άρωμα και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, όπως αντιοξειδωτικές και αντιβακτηριακές.
Στο κέντρο της Γεροσκήπου, σε πολύ κοντινή απόσταση από την πλατεία και το Δημοτικό Μέγαρο, βρίσκονται πολλοί αιωνόβιοι τρέμιθοι, που πλέον έχουν ενταχθεί σε πρόγραμμα προστασίας. Με πρωτοβουλία του τότε Δήμου Γεροσκήπου και νυν Δήμου Ιεροκηπίας πριν μερικά χρόνια η οποία υιοθετήθηκε από το Τμήμα Δασών, εννέα τρέμιθοι που βρίσκονται σε δημόσιους χώρους ή εκκλησιαστική γη έχουν κηρυχθεί ως προστατευόμενα δέντρα.