Reciprocity for Checkpoints: Proutzos and Harmancı Seek Solutions

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, επέμεινε χθες ότι το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων πρέπει να ωφελεί και τις δύο κοινότητες. Ο στόχος δεν είναι να ανοίξει ένα νέο σημείο που θα εξυπηρετεί μόνο τους Τουρκοκυπρίους, υποστήριξε.
Τα σχόλιά του εγείρουν ερωτήματα για το πώς ο κ. Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν θα μειώσουν το χάσμα μεταξύ τους, δεδομένης της προσέγγισης μηδενικού αθροίσματος στα ΜΟΕ, όπου οι πρωτοβουλίες συχνά θεωρούνται ωφέλιμες για τη μία ή την άλλη πλευρά –όχι και για τις δύο– και συνήθως διαπραγματεύονται ως πακέτο.
Η Προσωπική Ειδική Απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, έχει δημόσια ζητήσει από τους ηγέτες να εστιάσουν τους επόμενους μήνες στην εύρεση αμοιβαία ωφέλιμων λύσεων σε προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δύο κοινότητες, σημειώνοντας ότι η επιστροφή της στο νησί εξαρτάται από την ικανότητά τους να κάνουν ένα «συγκεκριμένο βήμα μπροστά».
Προύντζος-Χαρμαντζί ζητούν λύσεις
Την Τρίτη, οι ηγέτες απέτυχαν να συμφωνήσουν στην υλοποίηση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης ή να πλησιάσουν σε ζητήματα ουσίας. Την επόμενη μέρα, ο δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, ανακοίνωσε ότι υπέβαλε πρόταση στον Ε/Κ διαπραγματευτή για άνοιγμα οδικής διάβασης στην Αγίου Ιλαρίωνος στο Καϊμακλί, για να αντιμετωπιστεί η συμφόρηση στον Άγιο Δομέτιο.
Τα κουβούκλια ελέγχου στον Αγιο Δομέτιο δεν είναι πάντα όλα επανδρωμένα, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις τόσο για Ε/Κ όσο και για Τ/Κ οδηγούς. Η κυβέρνηση δεν τα διατηρεί όλα επανδρωμένα αλλά αποφασίζει ad hoc πότε να επανδρώσει το τρίτο κουβούκλιο, ανάλογα με την κίνηση. Σε επίσκεψη στο σημείο, οδηγοί και από τις δύο κοινότητες είπαν στον «Π» ότι οι χρόνοι διέλευσης έχουν γίνει εξαιρετικά απρόβλεπτοι, καθιστώντας πολύ αγχωτικό τον προγραμματισμό του χρόνου ταξιδιού ή την έγκαιρη άφιξη σε ραντεβού.
Ο δήμαρχος Λευκωσίας πρόσθεσε ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε από αυστηρότερους ελέγχους οχημάτων, που εφαρμόστηκαν ως μέτρα συμμόρφωσης για την πλήρη ένταξη στη Σένγκεν. Η πλειονότητα των οδικών διαβάσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων γίνεται στον Άγιο Δομέτιο.
Σε ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα, ο Χαρμαντζί καλωσόρισε την ανακοίνωση του «αγαπητού φίλου, δημάρχου Προύντζου, από την άλλη πλευρά της Λευκωσίας» σχετικά με εναλλακτικό σημείο διαβάσεων για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο και να αντιμετωπιστεί η συμφόρηση στην πρωτεύουσα.
Σημείωσε ότι οι δύο τοπικοί εκπρόσωποι της Λευκωσίας προσπαθούν εδώ και καιρό να αναπτύξουν κοινές ιδέες σε πολλά ζητήματα.
Σύμφωνα με πηγές του «Π», οι Προύντζος και Χαρμαντζί προσπαθούν να βρουν λύση για τη χωροθέτηση του δικοινοτικού έργου εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε αποστρατιωτικοποιημένο χώρο, έργο που επίσης δεν προχωρά.
Ο πρόεδρος του τ/κ συνδικάτου πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (KTÖS), Μπουράκ Μαβίς, τόνισε, μιλώντας στην «Κıbrıs Postası», την ανάγκη για περισσότερα σημεία διελεύσεων στη Λευκωσία και ζήτησε όλα τα κουβούκλια στα υφιστάμενα σημεία να παραμένουν ανοιχτά 24 ώρες το εικοσιτετράωρο.
Παρά τις δηλώσεις τόσο του κ. Έρχιουρμαν όσο και του κ. Χριστοδουλίδη για αμοιβαίες διαβάσεις, δεν έχουν γίνει συγκεκριμένη πρόοδος ή πρακτικά βήματα, υποστήριξε ο Μαβίς. Αν και άνοιξε τρίτη λωρίδα στον Άγιο Δομέτιο, αυτό δεν έφερε το αναμενόμενο όφελος, με καθυστερήσεις και συμφόρηση να γίνονται μόνιμο χαρακτηριστικό, σημείωσε.
Ο ηγέτης του συνδικάτου είπε ότι το άνοιγμα περισσότερων σημείων –για οχήματα και πεζούς– είναι ζωτικής σημασίας. Η πρόταση για το Καϊμακλί πρέπει να αξιολογηθεί σε αυτό το πλαίσιο, προειδοποιώντας ότι η διατήρηση της τρέχουσας κατάστασης θα τροφοδοτήσει μόνο την απογοήτευση και τη δυσπιστία του κοινού.
Ο Χριστοδουλίδης
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, κληθείς να σχολιάσει την πρόταση του κ. Προύντζου, δήλωσε ότι «ο βασικός στόχος δεν είναι να ανοίξει διάβαση που εξυπηρετεί μόνο Τ/Κ. Είμαστε έτοιμοι τόσο για Καϊμακλί όσο και για Μια Μηλιά αλλά ταυτόχρονα πρέπει να ανοίξει και η διάβαση Αθηένου-Αγλαντζιάς ή στα Κόκκινα, ώστε να εξυπηρετηθούν και οι Ε/Κ. Αυτός είναι ο βασικός στόχος πίσω από το άνοιγμα σημείων διαβάσεων, να διευκολύνουν την καθημερινή ζωή ολόκληρου του κυπριακού λαού, Ε/Κ και Τ/Κ εξίσου. Από την πλευρά μας, επαναλαμβάνω σήμερα ότι είμαι έτοιμος για τα τέσσερα σημεία που συμφωνήσαμε στην επεκταμένη διάσκεψη με τον Γενικό Γραμματέα», είπε.
Ερωτηθείς αν το Καϊμακλί μπορεί να εξεταστεί από μόνο του ως διάβαση, απάντησε: «Όχι, γιατί η συγκεκριμένη πρόταση αφορά ουσιαστικά το άνοιγμα αυτής της διάβασης αντί για τη Μια Μηλιά».
Απαντώντας στα σχόλια του κ. Προύντζου για την επίδραση στην καθημερινή ζωή των κατοίκων Αγίου Δομετίου, ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι η τρίτη λωρίδα, που άνοιξε πρόσφατα, «θα μπορούσε να είχε ανοίξει πολύ νωρίτερα» αν ο ΟΗΕ είχε επιτρέψει στην κυβέρνηση να ολοκληρώσει εργασίες κατασκευής στη ζώνη αναφοράς αντί να την αναλάβει. Επίσης, ανέφερε ότι ενισχύθηκε η επάνδρωση στον Άγιο Δομέτιο.
Ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι ο κ. Προύντζος δεν είναι ο μόνος που υπέβαλε προτάσεις αλλά υποβλήθηκαν προτάσεις από Αθηένου, Κάτω Πύργο και Πόλη Χρυσοχούς.
«Η κυβέρνηση αξιολογεί όλες τις προτάσεις που υποβάλλονται. Είναι σημαντικό, επαναλαμβάνω, να εξυπηρετηθούν οι Ε/Κ, όπως πρέπει να εξυπηρετηθούν και οι Τ/Κ».
Συμφωνία-πακέτο
Στις 18 Μαρτίου 2025, μετά από διευρυμένη ανεπίσημη συνάντηση των δύο ηγετών –Χριστοδουλίδη και Ερσίν Τατάρ– με τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις στη Γενεύη, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανακοίνωσε ότι οι ηγέτες συμφώνησαν σε ΜΟΕ, συμπεριλαμβανομένου του ανοίγματος τεσσάρων σημείων διέλευσης.
Όπως συχνά συμβαίνει, υπάρχουν τουλάχιστον δύο εκδοχές για όσα συζητήθηκαν στη συνάντηση «5+1» στη Γενεύη. Σύμφωνα με τη μία, παρόλο που ο ΓΓ δεν ανακοίνωσε τοποθεσίες, οι δύο ηγέτες συζήτησαν τέσσερα πιθανά σημεία στη Γενεύη: Μια Μηλιά, Αθηένου-Αγλαντζιά, Λουρουτζίνα-Λύμπια και Κόκκινα.
Αυτά είναι τα τέσσερα σημεία που ο Χριστοδουλίδης είναι έτοιμος να ανοίξει ως πακέτο. Αν έπρεπε να διαχωριστούν, τότε, προς αμοιβαιότητα, η ε/κ πλευρά θα αποδεχόταν πιθανότατα να ανοίξουν Μια Μηλιά και Αθηένου-Αγλαντζιά, μαζί και/ή Λουρουτζίνα-Λύμπια και Κόκκινα.
Ωστόσο, το τουρκοκυπριακό ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στη Μια Μηλιά, που θα άνοιγε τον δρόμο για αυξημένο εμπόριο κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής από βορρά προς νότο, λόγω εγγύτητας με τη βιομηχανική ζώνη των Τ/Κ. Φαίνεται ότι η κυβέρνηση δεν βλέπει την κοινή ανάληψη του φόρτου των οδικών διαβάσεων στην πρωτεύουσα ή την ευκαιρία εμπορίου από νότο προς βορρά ως ωφέλεια για την ε/κ κοινότητα.
Η άλλη εκδοχή των όσων ειπώθηκαν στη Γενεύη αναφέρει ότι, κατόπιν αιτήματος του ΓΓ, η ε/κ πλευρά συμφώνησε να προτείνει δύο νέα σημεία διελεύσεων και να μην επιμένει σε αυτά -συμπεριλαμβανομένου του σημείου στα Κόκκινα– που δεν ήταν αποδεκτά από την τ/κ πλευρά. Το άλλο σημείο που αναφέρεται είναι πιθανότατα αυτό της Αθηένου-Αγλαντζιάς, για το οποίο οι Τ/Κ φέρουν ένσταση καθώς θεωρούν ότι παραβιάζει την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης.
Επομένως, η τ/κ πλευρά έχει διαφορετική κατανόηση για τα τέσσερα σημεία διαβάσεων στο τραπέζι: Μια Μηλιά, Αθηένου-Πυρόι, Πυρόι-Αγλαντζιά και Λουρουτζίνα-Λύμπια.