New EU Directive to Change the Landscape of Crypto Taxation

Νέα εποχή από φέτος για τις συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα, καθώς σταματούν να είναι«φορολογικά αόρατες» εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και επί της ουσίας δεν αλλάζει ο τρόπος της φορολογικής αντιμετώπισης τους, αλλά ο τρόπος αντιμετώπισης του ελέγχου. Η Κύπρος έχει γίνει ένας ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, προσφέροντας ευνοϊκό φορολογικό περιβάλλον και χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές, ειδικά για τις εταιρείες. Καθώς η χρήση κρυπτονομισμάτων αυξάνεται, η κατανόηση της φορολογικής τους μεταχείρισης είναι απαραίτητη για τη συμμόρφωση με τους νόμους και τη μεγιστοποίηση των διαθέσιμων φορολογικών οφελών.
Με την ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα κρυπτονομίσματα DAC8 από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι φορολογικές αρχές αποκτούν για πρώτη φορά συστηματική εικόνα ενός πεδίου που μέχρι σήμερα κινούνταν σε μεγάλο βαθμό εκτός ελεγκτικού ραντάρ.
Η πρόταση DAC8 επικεντρώνεται στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα κέρδη που προκύπτουν από τις συναλλαγές με κρυπτονομίσματα. Η αγορά κρυπτονομισμάτων, αν και είναι σχετικά νέα, έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και άλλαξε ριζικά τον κόσμο των πληρωμών και των επενδύσεων.
Τα θέματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι φορολογικές διοικήσεις των κρατών μελών από την ραγδαία αύξηση των συναλλαγών μέσω κρυπτονομισμάτων είναι:
Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζονται φορολογικά το εισόδημα που προέρχεται από την ανταλλαγή κρυπτο-περιουσιακών στοιχείων;
Πρέπει να επιβάλλεται φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) μεταξύ των συναλλαγών;
Επειδή η κρυπτοτεχνολογία είναι από μόνη της μια νέα διαδικασία και εξακολουθεί να αλλάζει, τα κράτη μέλη δυσκολεύονται να καταλήξουν σε ενημερωμένη και ενιαία φορολογική νομοθεσία και τα περισσότερα από αυτά δεν έχουν εκδώσει μέχρι στιγμής καμία φορολογική καθοδήγηση σε σχέση με τις ανταλλαγές κρυπτονομισμάτων.
Οι συναλλαγές στην αγορά κρυπτογράφησης γίνονται χωρίς τη συμμετοχή κλασικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, όπως οι τράπεζες, και χωρίς κεντρική αρχή. Η κινητικότητα στην αγορά κρυπτογράφησης καθιστά επίσης δυνατή τη διαπραγμάτευση του ίδιου στοιχείου κρυπτογράφησης πολλές φορές την ημέρα. Η συχνά υψηλή μεταβλητότητα της αξίας των κρυπτογραφικών περιουσιακών στοιχείων δεν διευκολύνει την ακριβή φορολογική επιβάρυνση. Όλα αυτά καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολο για τις φορολογικές αρχές να έχουν ακριβή επισκόπηση των συναλλαγών που πραγματοποιήθηκαν και των κερδών που αποκομίζουν από αυτές οι επενδυτές.
Η προτεινόμενη οδηγία προτείνει μέτρα για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με συναλλαγές κρυπτονομισμάτων και περιλαμβάνει επίσης ορισμένες άλλες αλλαγές για να ληφθούν υπόψη οι υποδείξεις του ΟΟΣΑ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η εισαγωγή ενός πλαισίου αναφοράς των συναλλαγών με κρυπτονομίσματα στην ΕΕ θα μπορούσε να αυξήσει πρόσθετα φορολογικά έσοδα μεταξύ 1 και 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
Παρά τις προσδοκίες που συχνά συνοδεύουν τέτοιες παρεμβάσεις, το 2026 δεν είναι χρονιά άμεσης εφαρμογής, αλλά προσαρμογής. Οι επιχειρήσεις καλούνται να στήσουν υποδομές, να εκπαιδεύσουν προσωπικό και να ενσωματώσουν διαδικασίες που θα αρχίσουν να αποδίδουν τις απαιτούμενες πληροφορίες τα επόμενα χρόνια. Η ίδια η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι τέτοια συστήματα χρειάζονται χρόνο για να λειτουργήσουν ομαλά. Οι πρώτες ουσιαστικές ανταλλαγές πληροφοριών και η πλήρη εικόνα αναμένονται σταδιακά. Αυτό καθιστά κρίσιμο το πώς θα διαχειριστούν οι επιχειρήσεις και οι εποπτικές αρχές τη μεταβατική περίοδο, ώστε η συμμόρφωση να μην εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης της αγοράς.
Ποιος αντέχει το κόστος συμμόρφωσης
Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που αναδύονται αφορά την άνιση κατανομή του κόστους συμμόρφωσης. Οι μεγάλες πλατφόρμες και οι οργανωμένοι πάροχοι διαθέτουν ήδη τμήματα συμμόρφωσης και μπορούν να απορροφήσουν ευκολότερα τις νέες απαιτήσεις. Για μικρότερες επιχειρήσεις, όμως, το κόστος προσαρμογής μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογο. Νέες προσλήψεις, εξωτερικοί σύμβουλοι και επενδύσεις σε συστήματα ενδέχεται να λειτουργήσουν ως εμπόδιο, οδηγώντας σε υπερσυγκεντρωση της αγοράς. Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τα κρυπτονομίσματα. Αγγίζει ευρύτερα το πώς η φορολογική διαφάνεια επηρεάζει τον ανταγωνισμό και τη δομή νέων αγορών. Η ίδια η ευρωπαϊκή εμπειρία από προηγούμενα καθεστώτα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών δείχνει ότι το κόστος συμμόρφωσης δεν είναι αμελητέο. Σε αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις, οι επιχειρήσεις χρειάστηκε να αυξήσουν το διοικητικό τους προσωπικό κατά 5% έως 10% μέσα στην πρώτη διετία εφαρμογής, κυρίως σε ρόλους κανονιστικής συμμόρφωσης, φορολογικής τεκμηρίωσης και διαχείρισης δεδομένων. Για τον χώρο των κρυπτονομισμάτων, όπου πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν με μικρές και ευέλικτες ομάδες, ακόμη και μια περιορισμένη αύξηση προσωπικού ή εξωτερικών συμβούλων μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό λειτουργικό βάρος.