Iconic Electricity Authority of Cyprus: Leader of the Right and Protector of the Middle Class

Συνέντευξη στη Μιράντα Λυσάνδρου
Η ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που τέθηκε σε λειτουργία τον περασμένο Οκτώβριο, αναγκάζει την ΑΗΚ να ανασυγκροτηθεί. Όπως σημειώνει ο πρόεδρος του δ.σ. του ημικρατικού οργανισμού, Γιώργος Πέτρου, η ΑΗΚ διέρχεται μια περίοδο ριζικού μετασχηματισμού. Αφήνει πίσω το μοντέλο του κλασικού οργανισμού κοινής ωφέλειας και επιθυμεί να μετεξελιχθεί σε έναν ευέλικτο, τεχνολογικά πρωτοπόρο και ανταγωνιστικό ενεργειακό ηγέτη, έτοιμο να πρωταγωνιστήσει στη νέα ανοικτή αγορά ηλεκτρισμού. Το 2026 θα επενδύσει δυναμικά στην πράσινη ενέργεια με αγορά φωτοβολταϊκών πάρκων από τον ιδιωτικό τομέα, προχωρεί με την κατασκευή μονάδων αποθήκευσης, εκσυγχρονίζει τη Δεκέλεια και το δίκτυο και βρίσκεται εν αναμονή για τις τελικές αποφάσεις που θα κρίνουν τον χρόνο έλευσης φυσικού αερίου.
Το ενεργειακό τοπίο μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό, δημιουργώντας ένα πλαίσιο σύνθετων προκλήσεων. Πού βρίσκει την ΑΗΚ το 2026;
Το πλήρες άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας έχει εντείνει τον ανταγωνισμό και απαιτεί συνεχή προσαρμογή. Προχωρούμε με συνέπεια στον εκσυγχρονισμό των υποδομών και των δικτύων μας, επενδύοντας στα έξυπνα δίκτυα και στην ενίσχυση της αξιοπιστίας του ηλεκτρικού συστήματος. Κεντρικός άξονας της προσπάθειάς μας είναι η μετάβαση στα έξυπνα δίκτυα. Με στόχο την εγκατάσταση 400.000 έξυπνων μετρητών, εκ των οποίων περισσότεροι από 190.000 βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων, ενισχύουμε τη συνεχή παρακολούθηση και τον αυτοματισμό του δικτύου. Η τεχνολογική αυτή αναβάθμιση βελτιώνει την αξιοπιστία και την ενεργειακή αποδοτικότητα, μειώνει το λειτουργικό κόστος και διευκολύνει την ενσωμάτωση των ΑΠΕ.
Θα υπάρξουν απτά οφέλη και για τους καταναλωτές;
Βεβαίως. Μεταξύ αυτών η εξ αποστάσεως καταμέτρηση, η ευκολότερη αλλαγή προμηθευτή και η πρόσβαση σε πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο, που ενισχύει τον ενεργό ρόλο τους στην αγορά. Εδώ θα ήθελα να προσθέσω πως η ΑΗΚ συμβάλλει ενεργά και στον μετασχηματισμό των έξυπνων πόλεων με οφέλη και για τους καταναλωτές. Η αναβάθμιση του οδικού φωτισμού με σύγχρονες, αποδοτικές τεχνολογίες οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης έως και 60%, ενώ οι νέοι έξυπνοι πάσσαλοι διαθέτουν υποδομή για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων και παροχή πρόσθετων ψηφιακών υπηρεσιών.
Απανθρακοποίηση
Σε ποιους άλλους τομείς ανάπτυξης εστιάζει η στρατηγική σας;
Προχωρούμε με την ολοκλήρωση και λειτουργία της νέας μονάδας στο Βασιλικό και στην αναβάθμιση της Δεκέλειας με νέες, πιο ευέλικτες, αποδοτικές και περιβαλλοντικά φιλικές μονάδες παραγωγής. Στις άμεσες προτεραιότητές μας εντάσσεται και η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης στη Δεκέλεια. Εντός του 2026, ο οργανισμός εισέρχεται σταδιακά και με υπευθυνότητα στη φάση της απανθρακοποίησης της ηλεκτροπαραγωγής, ευθυγραμμιζόμενος πλήρως με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς στόχους για ένα βιώσιμο, ασφαλές και ανθεκτικό ενεργειακό μέλλον.
Δηλαδή;
Όπως γνωρίζετε η ΑΗΚ έχει εξασφαλίσει εγκρίσεις για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων μέχρι 600 MW. Μέχρι σήμερα η δυναμικότητα των πάρκων που διαθέτει ανέρχεται στα 20 MW. Στο πλαίσιο της επέκτασής μας στον τομέα βρισκόμαστε σε διαπραγμάτευση με εταιρείες οι οποίες έχουν εξασφαλίσει άδειες για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών -κάποια ήδη βρίσκονται υπό κατασκευή- για αγορά των επενδύσεων αυτών.
Για πόσα MW μιλάμε;
Για 100 MW. Ταυτόχρονα έχουμε προχωρήσει στην ενοικίαση γης και προχωρούμε με αιτήσεις για εξασφάλιση αδειοδοτήσεων για την κατασκευή και άλλων πάρκων.
Φυσικό αέριο
Να αναμένουμε σύντομα εξελίξεις σε σχέση με την έλευση του φυσικού αερίου;
Η προσωπική μου εκτίμηση είναι πως σύντομα θα έχουμε τις πρώτες ενδείξεις για τα έργα που έχουν υλοποιηθεί. Ήδη έχουμε λάβει την έκθεση ανάλυσης κενών (gap Analysis) η οποία μελετάται και εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του μήνα θα έχουμε ενώπιόν μας τις εισηγήσεις της ΔΕΦΑ για να δούμε πώς προχωράμε. Από πλευράς μας, αυτό που μπορούμε να πούμε με σαφήνεια είναι ότι η ΑΗΚ είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις μονάδες της και να αξιοποιήσει το φυσικό αέριο αμέσως μόλις αυτό καταστεί διαθέσιμο. Η εισαγωγή φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αποτελεί θεμελιώδη μεταρρύθμιση, επειδή αναμένεται να μειώσει σημαντικά το κόστος παραγωγής, αλλά και τις εκπομπές ρύπων.
Τα πλάνα για Βασιλικό - Δεκέλεια
Παρ' όλα αυτά σκέφτεστε τη μετατροπή της μονάδας 6 στο Βασιλικό ώστε να καίει και ντίζελ.
Βρισκόμαστε σε διαδικασία διερεύνησης κατά πόσο η μετατροπή της για καύση ντίζελ είναι εφικτή. Η διερεύνηση κινείται σε δύο βασικούς άξονες. Αφενός, μελετούμε τη συμβατότητα του εγχειρήματος με τους περιορισμούς στη χρήση πετρελαίου, οι οποίοι απορρέουν από τα αυστηρά όρια εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Αφετέρου, αξιολογούμε την οικονομική βιωσιμότητα της επένδυσης, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι αναγκαίες τεχνικές μετατροπές είναι συμφέρουσες για τον οργανισμό.
Υπάρχουν εξελίξεις σε σχέση με την αντικατάσταση των μονάδων στον σταθμό στη Δεκέλεια;
Έχει γίνει προκαταρκτική κατακύρωση στον επιτυχόντα προσφοροδότη. Αναφορικά με τον ορίζοντα ολοκλήρωσης, το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του έργου έχει οριστεί στους 30 μήνες από την ημερομηνία της τελικής κατακύρωσης. Το κόστος ανέρχεται στα €140 εκατ.
Είχατε πει προηγουμένως ότι στη Δεκέλεια θέλετε να εγκαταστήσετε μονάδες αποθήκευσης…
Προχωρούμε σύντομα με κατακύρωση στον επιτυχόντα προσφοροδότη για μονάδες αποθήκευσης δυναμικότητας 80 MW με κόστος €40 εκατ. Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης είναι οι 18 μήνες.
Ανάπτυξη δικτύου
Σε σχέση με την αναβάθμιση του δικτύου ποια είναι τα κυριότερα έργα που προωθείτε;
Τα κυριότερα έργα που υλοποιούνται εντάσσονται στον στρατηγικό σχεδιασμό της περαιτέρω διείσδυσης των ΑΠΕ στο δίκτυο μεταφοράς και της αναβάθμισης του δικτύου μεταφοράς. Συγκεκριμένα, αυτή την περίοδο βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη τα έργα αναβάθμισης σε μια σειρά κομβικών υποσταθμών, όπως της Ορούντας, του Στροβόλου, του Παπακώστα, του Ύψωνα, του Μαρί, της Αθηένου και του νέου λιμανιού. Παράλληλα συνεχίζονται οι εργασίες κατασκευής σημαντικών συνδέσεων υψηλής τάσης. Οι επενδύσεις αυτές θα ενισχύσουν τον κορμό του συστήματος μεταφοράς και θα επιτρέψουν την αποξήλωση υφιστάμενων γραμμών μεταφοράς που διέρχονται από οικιστικές περιοχές, υποβοηθώντας περαιτέρω την ανάπτυξη.
Άλλοι 40 σταθμοί φόρτισης το 2026
Κάνετε επενδύσεις και σε σχέση με την ηλεκτροκίνηση;
Η υπηρεσία e-charge της ΑΗΚ αναπτύσσει με σταθερά βήματα ένα ισχυρό δίκτυο ταχείας και ημιταχείας φόρτισης σε όλη την Κύπρο. Αυτή τη στιγμή, διαθέτουμε 35 διπλούς σταθμούς φόρτισης, εκ των οποίων οι τέσσερις είναι ταχείας φόρτισης. Μέχρι το τέλος του 2026 θα έχουν εγκατασταθεί άλλοι 40 σταθμοί φόρτισης, συμπεριλαμβανομένης και της κάλυψης των ορεινών περιοχών.
Ριζικός μετασχηματισμός
Η ΑΗΚ εισήλθε μεν στην ανταγωνιστική αγορά, δεν παύει δε να είναι σαν οργανισμός που δουλεύει σε καθεστώς ημικρατικού. Τι θέλετε να αλλάξει;
Σήμερα υφίστανται ρυθμιστικοί περιορισμοί που δεν επιτρέπουν στην ΑΗΚ Προμήθεια, να συνάπτει διμερή συμβόλαια με ανεξάρτητους παραγωγούς ΑΠΕ. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός δεν έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίζει μακροχρόνιες ποσότητες πράσινης ενέργειας σε σταθερές και προβλέψιμες τιμές, μέσω απευθείας συμφωνιών με ιδιώτες παραγωγούς. Εφόσον στο μέλλον το ρυθμιστικό πλαίσιο εξελιχθεί προς αυτή την κατεύθυνση, θα δημιουργηθούν πρόσθετες δυνατότητες για ενίσχυση του ανταγωνισμού και καλύτερη αξιοποίηση της φθηνότερης πράσινης ενέργειας, με δυνητικό όφελος για τους τελικούς καταναλωτές.
Από δικής σας πλευράς ποιες παρεμβάσεις κάνετε εσείς για εκσυγχρονισμό του τρόπου λειτουργίας και διακυβέρνησης;
Η ΑΗΚ διέρχεται μια περίοδο ριζικού μετασχηματισμού. Αφήνει πίσω το μοντέλο του κλασικού οργανισμού κοινής ωφέλειας και μετεξελίσσεται σε έναν ευέλικτο, τεχνολογικά πρωτοπόρο και ανταγωνιστικό ενεργειακό ηγέτη, έτοιμο να πρωταγωνιστήσει στη νέα ανοικτή αγορά ηλεκτρισμού. Μεταξύ άλλων προωθείται η αναδιάρθρωση της οργανικής δομής, η σταδιακή και ολική ψηφιοποίηση διαδικασιών και εγγράφων, η αυτοματοποίηση λειτουργιών με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας και η ουσιαστική αναβάθμιση της εμπειρίας του πελάτη. Παράλληλα, ενισχύεται συνολικά το εσωτερικό σύστημα διαχείρισης στους τομείς της ποιότητας, της ασφάλειας και υγείας, της αειφορίας, ενώ εισάγεται νέο, σύγχρονο πλαίσιο αξιολόγησης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού. Ο στόχος μας είναι αδιαπραγμάτευτος. Είμαστε και θα παραμείνουμε η σταθερή δύναμη που στηρίζει την κυπριακή οικονομία και διασφαλίζει την ενέργεια της χώρας.
Ο ανταγωνισμός
Ιδιωτικές εταιρείες ανακοίνωσαν ότι θα βγουν σύντομα με ανταγωνιστικά προγράμματα ηλεκτροδότησης για νοικοκυριά, με ευέλικτα τιμολόγια ημέρας, απογεύματος και νύχτας. Πώς το αντιμετωπίζετε;
Η ΑΗΚ προσφέρει ήδη τιμολόγια με χρονική διαφοροποίηση τιμής σε καταναλωτές που διαθέτουν κατάλληλους μετρητές. Όταν όμως ολοκληρωθεί η εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών θα υπάρχει η δυνατότητα καταγραφής των μετρήσεων αναλόγως της ώρας κατανάλωσης, κι ως εκ τούτου θα μπορούν να προσφερθούν από την ΑΗΚ ανάλογα προγράμματα και ευέλικτα τιμολόγια σε όλους τους καταναλωτές.
Και η ΑΤΗΚ σκοπεύει να εισέλθει στην παραγωγή ρεύματος προσφέροντας συνδυασμένα πακέτα ηλεκτρισμού και τηλεφωνίας. Πώς βλέπετε αυτή την εξέλιξη;
Ως μια φυσική προσαρμογή στο νέο περιβάλλον της αγοράς. Σε ένα εξελισσόμενο ενεργειακό και ψηφιακό οικοσύστημα, τέτοιες συμπληρωματικές δραστηριότητες μπορούν να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας, να βελτιώσουν την εξυπηρέτηση και να οδηγήσουν σε πιο ανταγωνιστικά και ευέλικτα προϊόντα. Το ζητούμενο, σε κάθε περίπτωση, είναι οι συνέργειες αυτές να καταλήγουν σε πραγματική προστιθέμενη αξία για τον τελικό καταναλωτή, διασφαλίζοντας ποιότητα υπηρεσιών, διαφάνεια και επιλογή, μέσα σε ένα ρυθμισμένο και υγιές πλαίσιο αγοράς.
Νέα πεδία δράσης
Κατατέθηκε πρόσφατα νόμος για να μπορεί η ΑΗΚ να δραστηριοποιηθεί σε νέα πεδία. Ποιος ο λόγος γι' αυτή την εξέλιξη;
Η ΑΗΚ, ως οργανισμός κοινής ωφέλειας με κρίσιμο ρόλο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, καλείται σήμερα να λειτουργεί σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο από εκείνο για το οποίο σχεδιάστηκε το ισχύον θεσμικό καθεστώς, δεκαετίες πριν. Η αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ, η ψηφιοποίηση των δικτύων, οι απαιτήσεις ευελιξίας και ανθεκτικότητας του συστήματος, αλλά και το πλήρες άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού, δημιουργούν νέες συνθήκες και ανάγκες. Ο νόμος δεν επιβάλλει ούτε προδικάζει δραστηριοποίηση σε συγκεκριμένα νέα πεδία. Δημιουργεί, όμως, το αναγκαίο θεσμικό περιθώριο ευελιξίας, ώστε να μπορεί -εφόσον κριθεί απαραίτητο- να προσαρμόζεται έγκαιρα, να αξιοποιεί τεχνογνωσία που ήδη κατέχει και να συμβάλλει αποτελεσματικά στους εθνικούς στόχους για την ενέργεια και το κλίμα, πάντα υπό αυστηρό ρυθμιστικό έλεγχο.
Σε ποιους τομείς σκέφτεστε να δραστηριοποιηθείτε;
Βρισκόμαστε σε επίπεδο στρατηγικής διερεύνησης και όχι σε φάση λήψης αποφάσεων. Οι όποιες σκέψεις αφορούν αποκλειστικά τομείς που συνδέονται άμεσα με τον πυρήνα της αποστολής της ΑΗΚ, ενισχύουν τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος και δεν αλλοιώνουν τον ρυθμισμένο χαρακτήρα και τον δημόσιο ρόλο του οργανισμού. Άλλωστε οποιαδήποτε πιθανή δραστηριοποίηση σε νέο πεδίο προϋποθέτει τεκμηριωμένη οικονομοτεχνική μελέτη, ανάλυση κόστους-οφέλους, αξιολόγηση κινδύνων και σαφή έλεγχο συμβατότητας με το ρυθμιστικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Επέκταση σχεδίου για κλιματιστικά
Πού αποσκοπεί το σχέδιο χορηγιών που ανακοινώσατε πρόσφατα με το Ενεργειακό Γραφείο για τα κλιματιστικά; Υπάρχουν σκέψεις και για νέα σχέδια;
Το σχέδιο στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας και εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική μας για επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης. Το 2026 αναμένεται επέκτασή του ώστε να καλύψει περισσότερες κατηγορίες δικαιούχων για κλιματιστικά όπως γραφεία, καταστήματα λιανικής πώλησης, ξενοδοχειακές μονάδες και άλλες επιχειρήσεις. Με ορίζοντα υλοποίησης έως το 2028, η ΑΗΚ Προμήθεια είναι σε συνεχή διαβούλευση με το Ενεργειακό Γραφείο. Σκοπός μας και η δημιουργία νέων δράσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της πράσινης μετάβασης.