Το ελληνικό έθνος γιορτάζει αυριο την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 όπου η ιστοριογραφία την τοποθετεί χρονολογικά την 25η Μαρτίου. Παράλληλα σε λίγες μέρες, την 1η Απριλίου, ο Κυπριακός Ελληνισμός τιμά την έναρξη του Εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ. Λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν πως αρχικά υπήρχαν σκέψεις όπως ο αγώνας της ΕΟΚΑ ξεκινήσει συμβολικά την 25η Μαρτίου 1955. Ωστόσο στο ημερολόγιο του Γεώργιου Γρίβα Διγενή, αποκαλύπτονται οι λόγοι που ο αρχικός σχεδιασμός εγκαταλείφθηκε για συγκεκριμένους επιχειρησιακούς λόγους.
Σύμφωνα με το κείμενο, η απόφαση για αναβολή της έναρξης του αγώνα λήφθηκε μετά από εισηγήσεις και εκτιμήσεις που σχετίζονταν κυρίως με ζητήματα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων. Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος φέρεται να έκλεινε προς τις 25 Μαρτίου, πρόταση με την οποία είχε επιφυλάξεις ο Αζίνας με τον Γρίβα να αποδέχεται τελικά την αλλαγή.
Ακολουθεί το απόσπασμα
«Και εγώ επίσης είπον εις Αρχιεπίσκοπον ότι δεν θα έπρεπε από τούδε να ορισθή οριστικώς η 25 Μαρτίου διότι η μετάθεσις της ημερομηνίας ενεργείας μέχρι τότε έχει τα εξής μειονεκτήματα.
(1) Κίνδυνος μη τηρήσεως μυστικότητος μέχρι τότε όλων των κινήσεών μας, και συνεπώς κινδυνεύομεν να χάσωμεν το πλεονέκτημα αιφνιδιασμού, όπερ εξασφαλίζει κατά 90% την επιτυχίαν μας. Μέχρι σήμερον οι Άγγλοι δεν έχουν λάβει μέτρα προφυλάξεως των από ημετέραν ενέργειαν καθ’ όσον όλα τα Κυβερνητικά καταστήματα και γραφεία είναι τελείως αφρούρητα και αυτά ακόμη τα στρατιωτικά ελάχιστα φυλάσσονται ώστε ηδυνήθημεν να τα πλησιάσωμεν νυκτός.
(2) Πρέπει να επωφεληθώμεν του χειμώνος όστις είναι υπέρ ημών από απόψεως καιρικών συνθηκών (βροχή, χιών, κ.λπ.) αλλά και από απόψεως μεγαλυτέρων νυκτών αι οποίαι αποκρύπτουν κινήσεις και ενεργείας μας».
Η τελική απόφαση για αλλαγή της ημερομηνίας φαίνεται να ελήφθη με γνώμονα την καλύτερη οργάνωση και τη διασφάλιση του αιφνιδιασμού, που αποτέλεσε βασικό στοιχείο της επιτυχίας των πρώτων ενεργειών της ΕΟΚΑ.
Ο αγώνας τελικά ξεκίνησε την 1η Απριλίου 1955, ημερομηνία που έμελλε να καταγραφεί με χρυσά γράμματα στην σύγχρονη ιστορία της Κύπρου.
Grivas' Revelation: Why the EOKA Struggle Didn't Begin on March 25, 1955
The diary of Georgios Grivas Digenis reveals that the start of the EOKA struggle was not initially scheduled for March 25, 1955. The change of date was decided for security and operational efficiency reasons, to ensure the surprise of the British. Archbishop Makarios preferred March 25th, but Grivas and Azinas had reservations due to the possibility of information leaks and the better use of winter weather conditions and long nights to cover operations. The diary states that postponing the date would ensure the preservation of surprise, as until then the British had not taken precautionary measures and government and military buildings were lightly guarded. The final decision to start the struggle on April 1, 1955, was made with a view to better organization and ensuring surprise, which was considered a critical factor for the success of EOKA's initial actions.
