Greece's Predator Scandal: AKEL Revives 'Black Van' Case in Cyprus

Η απόφαση του Μόνομελούς Πλημελοδεικίου Αθηνών για το σκάνδαλο των υποκλοπών προκάλεσε διεθνή αντίκτυπο, με μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης να αναδεικνύουν τη σημασία της υπόθεσης. Ουσιαστικά ο γνωστός σε εμάς στην Κύπρο Ταλ Ντίλιαν, η Σάρα Χάμου, ο Φέλιξ Μπίτζιου και ο Γιάννης Λαβράνου καταδικάστηκαν πρωτόδικα χθες για την παγίδευση 87 φυσικών προσώπων, στα οποία συμπεριλαμβάνεται το μισό Υπουργικό Συμβούλιο της Ελλάδα. Συνολικά στους τέσσερις κατηγορούμενους επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 126 ετών και οκτώ μηνών, με εκτιτέα τα οκτώ έτη.
Το μαύρο Βάν
Με αφορμή την απόφαση, ο Άριστος Δαμιανού του ΑΚΕΛ επαναφέρει το σκάνδαλο με το «μαύρο βαν» και τις παράτυπες παρακολουθήσεις, σημειώνοντας ότι στην Ελλάδα κάποιοι από τους πρωταγωνιστές καταδικάστηκαν από τα δικαστήρια. Αντιπαραβάλλει την εξέλιξη αυτή με την Κύπρο, όπου, όπως αναφέρει, τεκμηριώθηκε η σχέση της κυβέρνησης ΔΗΣΥ–Αναστασιάδη με εταιρείες παρακολουθήσεων ισραηλινών συμφερόντων, ωστόσο η ποινική τους δίωξη ανεστάλη.
Η τοποθέσηση του ΒΓ Εισαγγελέα
Τον Αύγουστο του 2022, ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας Σάββας Αγγελίδης, σε γραπτή δήλωσή του, ξεκαθάρισε ότι η υπόθεση του «μαύρου βαν» στην Κύπρο δεν συνδέεται με όσα ήρθαν στο φως στην Ελλάδα ούτε με χρήση λογισμικού παρακολούθησης στο εξωτερικό.
Αναφέρει ότι η έρευνα ξεκίνησε το 2019, ήταν εκτενής και περιλάμβανε εξειδικευμένες δικανικές εξετάσεις στην Κύπρο και στο εξωτερικό, καθώς και ανάλυση από τη Europol. Σύμφωνα με τα ευρήματα, δεν εντοπίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν παρακολούθηση ή υποκλοπή περιεχομένου επικοινωνιών. Ο εξοπλισμός φέρεται να περιορίστηκε σε αυτοματοποιημένη, μη στοχευμένη καταγραφή τεχνικών δεδομένων (IMSI και MAC) στο πλαίσιο δοκιμαστικής λειτουργίας.
Η εταιρεία Ws Wispear Systems Ltd. κατηγορήθηκε, ενώ η Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων της επέβαλε διοικητικό πρόστιμο €925.000 για παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, το οποίο καταβλήθηκε. Στη συνέχεια, η εταιρεία παραδέχθηκε ενοχή σε 42 κατηγορίες και της επιβλήθηκε επιπλέον ποινή €76.000 από το Κακουργιοδικείο, με το συνολικό πρόστιμο να ανέρχεται στο €1 εκατ. Η ποινική δίωξη κατά τριών φυσικών προσώπων διακόπηκε, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της υπόθεσης, την αποδοχή ευθύνης από την εταιρεία και την αβεβαιότητα μιας πολύπλοκης ακροαματικής διαδικασίας.
H αρχική αποκάλυψη
Η υπόθεση στην Κύπρο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2019, όταν ο Ταλ Ντίλιαν παρουσίασε σε συνέντευξή του στο Forbes ένα βαν της εταιρείας WiSpear με δυνατότητες υποκλοπής επικοινωνιών σε μεγάλη ακτίνα. Μετά τις αντιδράσεις, οι κυπριακές αρχές τον Νοέμβριο του 2019 κατέσχεσαν το όχημα, άρχισαν έρευνες, συνέλαβαν τρεις υπαλλήλους της εταιρείας και εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης και για τον ίδιο, ο οποίος βρισκόταν στο εξωτερικό.
Υπενθυμίζεται πως το 2023, στο πλαίσιο της έρευνας Cyprus Confidential, το ICIJ αποκάλυψε ότι η Intellexa πωλούσε λογισμικό κατασκοπείας σε ορισμένα από τα πιο αυταρχικά καθεστώτα του κόσμου. Ο Χάμου, ειδικός στη δημιουργία υπεράκτιων εταιρικών δομών, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εγκαθίδρυση επιχειρησιακής βάσης της εταιρείας στην Κύπρο. Οι Ντίλιαν, Χάμου και Μπίτζιου τέθηκαν υπό κυρώσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ τον Μάρτιο και τον Σεπτέμβριο του 2024, ωστόσο οι κυρώσεις σε βάρος του Χαμού ήρθησαν στα τέλη του 2025.
Οι αμερικανικές κυρώσεις δεν ανέκοψαν τη δράση της Intellexa. Τον Μάιο του 2024, μετά την επιβολή των κυρώσεων, το λογισμικό Predator, ένα πρόγραμμα που επιτρέπει κρυφή πρόσβαση στο μικρόφωνο, την κάμερα, τις επαφές και τα αρχεία μιας κινητής συσκευής, χρησιμοποιήθηκε για την παραβίαση του τηλεφώνου του γνωστού Αγγολέζου δημοσιογράφου Τεϊσέιρα Κάντιντο.
Κάλυψη από διεθνή ΜΜΕ
Το Politico έκανε λόγο για «συμμορία που καταδικάστηκε», χαρακτηρίζοντας την υπόθεση Predatorgate ως μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές κρίσεις στην Ευρώπη σχετικά με τη χρήση εμπορικού λογισμικού κατασκοπείας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος το 2022 αποκάλυψε ότι το τηλέφωνό του είχε παγιδευτεί με το παράνομο λογισμικό Predator.
Το BBC σημείωσε ότι τέσσερα άτομα καταδικάστηκαν για το σκάνδαλο που συγκλόνισε την Ελλάδα, επισημαίνοντας πως το λογισμικό χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση 87 προσώπων, μεταξύ των οποίων υπουργοί, ανώτατοι στρατιωτικοί και δημοσιογράφοι.
Στο Ισραήλ, οι Times of Israel εστίασαν στον Ταλ Ντιλιάν, αναφέροντας ότι ο Ισραηλινός ιδρυτής της Intellexa καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκισης. Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι το Predator χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση άνω των 90 πολιτικών, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών και στρατιωτικών αξιωματούχων.
Αντίστοιχα, το Al Jazeera και το γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων χαρακτήρισαν την υπόθεση ως μεγάλο σκάνδαλο, τονίζοντας ότι τέσσερις κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι για παράνομες παρακολουθήσεις που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2020–2022, με κεντρικό πρόσωπο τον Ταλ Ντιλιάν και την εταιρεία Intellexa.