Don't Ban E-Scooters: A Plea for Sustainable Mobility in Cyprus

* Άρθρο της Αναστασίας Κοραή, Αντιπρόεδρος ΔΣ Φίλοι της Γης
Στις κυπριακές πόλεις που υποφέρουν λόγω του κυκλοφοριακού και της ακρίβειας, η μικροκινητικότητα κερδίζει έδαφος, καθώς οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και οι κοντινές αποστάσεις προσφέρονται για γρήγορες, ευέλικτες και οικονομικές μετακινήσεις. Μάλιστα, τα ηλεκτρικά σκούτερ φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη απήχηση στις γυναίκες εφόσον, ανάμεσα σε άλλα, προσφέρουν περισσότερη ενδυματολογική ελευθερία σε σύγκριση με τα ποδήλατα. Καθώς, όμως, αυξάνονται οι χρήστες στους δρόμους, άρχισε να διαμορφώνεται ένα κλίμα δυσαρέσκειας ή ακόμα και εχθρότητας από τους οδηγούς αυτοκινήτων που όχι μόνο κυριαρχούν στους δρόμους, αλλά και στη λήψη αποφάσεων για τις αστικές μετακινήσεις.
Δυστυχώς, αυτή η αντιδραστική προσέγγιση πήρε τη μορφή πρότασης νόμου που ετοιμάστηκε από τον πρώην Πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μεταφορών Μαρίνο Μουσιούττα με σκοπό την πλήρη απαγόρευση της διακίνησης των ηλεκτρικών σκούτερ σε οποιοδήποτε δημόσιο χώρο, με εξοντωτικές ποινές. Με τις εκλογές να πλησιάζουν, ο νυν Πρόεδρος της Επιτροπής Αλέκος Τρυφωνίδης και ο Βουλευτής Σταύρος Παπαδούρης μίλησαν πρόσφατα σε τηλεοπτική εκπομπή για το πόσο επικίνδυνα και ανεξέλεγκτα είναι τα σκούτερ, πόσες παρανομίες κάνουν οι χρήστες, μέχρι και για το ότι διευκολύνουν τη διάπραξη εγκλημάτων. Εν ολίγοις, οι δύο βουλευτές υποστηρίζουν είτε ένα πλαίσιο πολύ αυστηρής εποπτείας με δημιουργία ειδικού μητρώου, αστυνόμευση και δυνατότητα κατακράτησης συσκευών, είτε την πλήρη απαγόρευσή τους. Έδωσαν και σχετικό τελεσίγραφο στο Υπουργείο Μεταφορών μέχρι τις 15/2/2026.
Αναμφίβολα, πολλές από τις διαπιστώσεις και ανησυχίες των δύο βουλευτών ευσταθούν, όπως το γεγονός ότι τίθενται σοβαρά ζητήματα οδικής ασφάλειας ή ότι το αρμόδιο υπουργείο και οι δήμοι επιδεικνύουν αδράνεια και καθυστέρηση. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι κάθε χρήστης σκούτερ ισοδυναμεί με ένα λιγότερο αυτοκίνητο, με όλα τα συνεπακόλουθα οφέλη (μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, μη κατάληψη χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων, μείωση των ρύπων και ηχορύπανσης, διευρυμένες επιλογές μετακινήσεων κ.ά), οφείλουμε να προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε τα επίπεδα ασφάλειας και ένταξης των σκούτερ στο σύστημα μεταφορών μας και να μην προχωρήσουμε σε μια… μαζική εξαφάνιση. Τουλάχιστον με αυτή τη γενική αρχή συμφωνεί και ο Δήμαρχος Λευκωσίας.
Άρα, αν θέλουμε να αποφύγουμε την προσέγγιση του «πονάει χέρι, κόβει χέρι», πρέπει, αφενός να υπερασπιστούμε την υφιστάμενη νομοθεσία που επιτρέπει τη διακίνηση των σκούτερ σε ποδηλατόδρομους, ποδηλατολωρίδες και δρόμους με όριο ταχύτητας 30χλμ/ώ και αφετέρου να διεκδικήσουμε επιτακτικά την ανάπτυξη του δικτύου υποδομών.
Το κλειδί για αποτελεσματικότερη ρύθμιση δεν βρίσκεται σε περίπλοκη γραφειοκρατία αλλά στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ο Κανονισμός (ΕΕ) αρ. 168/2013, παρόλο που δεν καλύπτει όλα τα ζητήματα της μικροκινητικότητας, μας δείχνει τον δρόμο: κάθε όχημα με πολύ μικρό κινητήρα και ταχύτητα που δεν ξεπερνά τα 25 χλμ/ώ μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ποδήλατο, χωρίς την ανάγκη για εγγραφή σε μητρώα και ασφάλιση έναντι τρίτου. Αυτό, όχι μόνο απομακρύνει τα εμπόδια της γραφειοκρατίας για τους χρήστες της πραγματικής μικροκινητικότητας, αλλά δεν επιφορτίζει και τις αρμόδιες αρχές με επιπρόσθετες θεσμικές ευθύνες τη στιγμή που η όλη συζήτηση γίνεται ακριβώς γιατί οι υφιστάμενες ευθύνες δεν εκπληρώνονται.
Οι περισσότεροι από εμάς βιώνουμε τους δρόμους μας πίσω από τον ανεμοθώρακά μας και συχνά βλέπουμε τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου ως τους «άλλους» που είναι εκ φύσεως πιο επιρρεπείς σε παραβατικές συμπεριφορές. Όμως, σύμφωνα με μελέτες, η παραβατικότητα δεν εντοπίζεται πιο πολύ σε κάποια κατηγορία χρηστών, αλλά είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού κακού σχεδιασμού υποδομών (που ωθεί τους χρήστες σε επικίνδυνες επιλογές), έλλειψης εκπαίδευσης και μειωμένης προσοχής. Και εάν πραγματικά θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πόσοι από εμάς έχουμε το κινητό στο χέρι ενώ οδηγούμε; Αυτή δεν είναι επικίνδυνη και παραβατική συμπεριφορά;
Η σύγχρονη λύση για το κυκλοφοριακό δεν θα έρθει μέσα από απαγορεύσεις αλλά μέσα από την «πολυτροπικότητα». Τη δυνατότητα, δηλαδή, να συνδυάζουμε απρόσκοπτα διαφορετικά μέσα μεταφοράς, π.χ. αυτοκίνητο, λεωφορείο, σκούτερ, ποδήλατο, περπάτημα, σε μία διαδρομή, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα των μετακινήσεων. Για παράδειγμα, πρέπει κανείς να μπορεί να οδηγήσει αυτοκίνητο ή να πάρει λεωφορείο μέχρι ενός σημείου και έπειτα να χρησιμοποιήσει το δικό του σκούτερ ή ένα ενοικιαζόμενο ποδήλατο για το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής του, γρήγορα και με ασφάλεια. Για να μετατραπεί όμως αυτό το σενάριο σε καθημερινή πραγματικότητα, χρειάζεται νομοθεσία, σωστές υποδομές, συλλογή δεδομένων, συνεργασίες μεταξύ φορέων, αξιοποίηση τεχνολογίας, ενημέρωση με χάρτες κ.ά.
Η Βουλή, λοιπόν, έχει την ευθύνη να ενθαρρύνει τη συνύπαρξη των μέσων μετακίνησης στους δρόμους και να μην υπονομεύει την πολυτροπικότητα. Έχει, επίσης, υποχρέωση να διασφαλίζει ότι όλες οι πληθυσμιακές ομάδες, ανεξαρτήτως ηλικίας ή εισοδήματος, έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες για εργοδότηση, κοινωνικοποίηση και υπηρεσίες. Το κυκλοφοριακό, η ακρίβεια και τα τόσα άλλα προβλήματα που συνδέονται με την υπερβολική και διαχρονική μας εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο αξίζουν, επιτέλους, μια αντιμετώπιση που θα έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και θα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για πιο ανθεκτικές, πιο πράσινες και πιο συμπεριληπτικές πόλεις.
Και για να το θέσουμε όσο πιο απλά γίνεται, σε μια Κύπρο που έχει πήξει στα αυτοκίνητα, δεν έχουμε την πολυτέλεια να απαγορεύσουμε τα ηλεκτρικά σκούτερ.