Σημαντικά ζητήματα εγκαταστάσεων και διαχείρισης προσωπικού στις Κεντρικές Φυλακές, αρκετά από τα οποία ανάγονται σε θέματα «κουλτούρας» ανέδειξε η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το Τμήμα Φυλακών για το έτος 2023, η οποία συζητήθηκε την Πέμπτη στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου, με τα μέλη της Επιτροπής να ζητούν άμεσες ενέργειες από την κυβέρνηση για την αντιμετώπισή τους.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, ανέφερε ότι υπάρχει ακόμη μία έκθεση της ΕΥ σε εξέλιξη σχετικά με τις συνθήκες κράτησης και τη σίτιση στις Κεντρικές Φυλακές, η οποία θα δημοσιευθεί μετά τις βουλευτικές εκλογές.
Προσέθεσε ότι η παρούσα έκθεση αφορά στις εσωτερικές διαδικασίες και τη διαχείριση των φυλακών, σημειώνοντας πως αρκετά από τα θέματα που εντοπίστηκαν δεν θα διορθωθούν από την ανέγερση νέων φυλακών αλλά ανάγονται σε ζητήματα κουλτούρας.
Κατά την παρουσίαση των ευρημάτων της έκθεσης, ο Διευθυντής Ελέγχου της ΕΥ, Άκης Κίκας, είπε ότι στην έκθεση υπάρχει αναφορά στον υπερπληθυσμό καθότι επηρεάζει τη λειτουργία των φυλακών, προσθέτοντας ότι το ποσοστό των αποφυλακισθέντων που υποτροπιάζουν κυμαίνεται μεταξύ 15 και 20%, παραμένει υψηλό και θα πρέπει να απασχολήσει.
Προσέθεσε ότι σύμφωνα με έκθεση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, παραμένουν αδυναμίες σε θέματα πυρασφάλειας καθώς είναι περιορισμένος ο αριθμός των εξόδων διαφυγής, κάτι που, όπως είπε, αναμένεται να λυθεί με την ανέγερση νέων φυλακών.
Σχετικά με τη δυνατότητα έκτισης μέρους της ποινής κατ’ οίκον με βραχιολάκι παρακολούθησης, ο κ. Κικας είπε ότι οι φυλακές διαθέτουν μόνο 40 συσκευές, εκ των οποίων μόνο 20 λειτουργούν κανονικά, ενώ οι υπόλοιπες είτε είναι ελαττωματικές είτε χρησιμοποιούνται σε προσωρινή βάση.
Είπε επίσης ότι απαιτούνται πρωτόκολλα ενεργειών για επιχειρησιακά θέματα φυλακών σε έκτακτες περιστάσεις, ενώ έχουν καταγραφεί ανακολουθίες ως προς την εφαρμογή των υφιστάμενων.
Αναφορικά με τις αντιοχλαγωγικές ομάδες, είπε ότι οι σχετικές λίστες προσωπικού δεν είναι ενημερωμένες, ενώ δεν υπήρχε και επαρκής αριθμός δεσμοφυλάκων την ημέρα του ελέγχου, και ούτε σχέδιο δράσης, με τον εξοπλισμό να βρίσκεται σε υπερφορτωμένη αποθήκη.
Σχετικά με το προσωπικό, είπε ότι δεν υπήρχαν δικλείδες για επιβεβαίωση της παρουσίας των δεσμοφυλάκων σε βάρδιες, με μόνο 54% του προσωπικού να έχει καταχωρήσει το ωράριό του και στα δύο συστήματα που εφαρμόζει το Τμήμα Φυλακών.
Προσέθεσε ότι ορισμένοι δεσμοφύλακες εργάζονται συστηματικά σε νυχτερινές βάρδιες, ενώ ο μέσος όρος ωρών τους υπερβαίνει τις πρόνοιες της νομοθεσίας. Συμπλήρωσε ότι κάποιοι εργάζονταν με διοικητικά καθήκοντα, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο αριθμός των διαθέσιμων δεσμοφυλάκων, ενώ τρεις που εργάζονται στο παντοπωλείο των φυλακών δεν έχουν εξασφαλίσει έγκριση του Υπουργείου Οικονομικών
Έκανε επίσης αναφορά σε ποσοστό του προσωπικού που λαμβάνει αναρρωτικές άδειες πέραν των 42 ημερών ετησίως, παραθέτοντας ενδεικτικά περίπτωση δεσμοφύλακα που ζήτησε 200 ημέρες άδειας ανά έτος σε δύο χρόνια με πιστοποιητικά από δύο συγκεκριμένους ιατρούς, ενώ έκανε λόγο για καθυστέρηση στην προσκόμιση πιστοποιητικών και στην ανταπόκριση από το Τμήμα Φυλακών για τον καθορισμό ιατροσυμβουλίων.
Εκ μέρους του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο Άριστος Τσιάρτας μετέφερε στην επιτροπή τη θέση του Υπουργού ότι τα ευρήματα της έκθεσης της ΕΥ είναι σεβαστά και μετέφερε τη δέσμευσή του ότι θα προχωρήσει σε λήψη διορθωτικών μέτρων.
Προσέθεσε ότι το Υπουργείο έχει στείλει επιστολή στο Τμήμα Φυλακών με συστηματοποιημένες συστάσεις, ζητώντας παράλληλα χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους.
Στη συνέχεια, ανέφερε ότι ο μέσος όρος αύξησης των κρατουμένων είναι της τάξης του 20% ανά έτος, ενώ σε σχέση με τη μετακίνηση των φυλακών σε χώρο εκτός του αστικού ιστού, είπε ότι πρόκειται για ένα μεγαλεπήβολο έργο στην περιοχή του Μαθιάτη, το οποίο θα οδηγήσει σε αύξηση της χωρητικότητας και καλύτερες συνθήκες κράτησης.
Είπε επίσης ότι οι αλλοδαποί αντιστοιχούν το 55-60% των κρατουμένων, έχοντας καταδικαστεί στην πλειοψηφία τους για ήσσονος σημασίας μεταναστευτικά ζητήματα.
Προσέθεσε ότι εξετάζεται διεύρυνση των μέτρων εναλλακτικής έκτισης ποινών με ηλεκτρονική επιτήρηση υπό όρους και ότι αναμένονται άλλες 30 συσκευές άμεσα.
Σχετικά με την αναμόρφωση της διαδικασίας κοινωνικής επανένταξης, είπε ότι έχει διατεθεί ειδικός χώρος για εξαρτώμενους, ενώ προετοιμάζονται προγράμματα για ειδικές κατηγορίες κρατουμένων.
Για τις παρατυπίες ως προς τις άδειες ασθενείας του προσωπικού, είπε ότι το Υπουργείο έχει στείλει επιστολή στις Ιατρικές Υπηρεσίες ζητώντας ενημέρωση.
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας είπε ότι στις φυλακές εργάζονται 3 γιατροί με σύμβαση και νοσηλευτές σε 24ωρη βάση, ενώ βρίσκεται υπό επεξεργασία νέο νομοσχέδιο για τη λειτουργία των ιατροσυμβουλίων.
Ο εκπρόσωπος του ΟΑΥ είπε ότι οι άδειες ασθενείας δεν υπάγονται στο ΓεΣΥ, εκφράζοντας παράλληλα την ετοιμότητα του οργανισμού να συμβάλει στην εξέταση τυχόν καταχρήσεων και παρατυπιών ως προς τις άδειες ασθενείας.
Στη δική της τοποθέτηση, η Αναπληρώτρια Διευθύντρια Κεντρικών Φυλακών, Μαρία Σιαλή, είπε ότι το Τμήμα Φυλακών συνεργάζεται με την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων και ότι έχει δοθεί χώρος για τη στέγαση εντατικού ημερησίου προγράμματος.
Για τις συσκευές επιτήρησης, είπε ότι υπάρχει συγκεκριμένη νομοθεσία και στο πρόγραμμα εντάσσονται όσοι πληρούν όλα τα κριτήρια. Προσέθεσε ότι στα τέλη Μαρτίου θα παραληφθούν ακόμη 50 συσκευές με κόστος €162.000.
Για τις αντιοχλαγωγικές ομάδες, είπε ότι έχει οριστεί ομάδα και μετά το Πάσχα θα γίνει εκπαίδευση από την αστυνομία, ενώ ο εξοπλισμός έχει ανανεωθεί πλήρως και έχει ανακαινιστεί η αποθήκη.
Για την ωρομέτρηση του προσωπικού, ανέφερε ότι υπάρχει συνεργασία με εταιρεία παροχής λογισμικού για τη διεύρυνση αυτοματοποιημένου προγράμματος σε όλο το προσωπικό, το οποίο θα εφαρμοστεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου.
Δίνοντας επίσης κάποια στατιστικά στοιχεία, είπε ότι αυτή τη στιγμή στις φυλακές υπάρχουν 1.180 κρατούμενοι σε χωρητικότητα 890, εκ των οποίων 55% αλλοδαποί, 11 πτέρυγες, ισοβίτες σε κελιά μόνοι τους, οι υπόλοιποι είναι 2-3 ή περισσότεροι
Στη συζήτηση που ακολούθησε, η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Σούπερμαν, είπε ότι πέντε χρόνια η επιτροπή συζητά τα ίδια προβλήματα για τις φυλακές, προσθέτοντας πως απαιτούνται αποτελέσματα.
Η ανεξάρτητη βουλευτής Αλεξάνδρα Ατταλίδου, ρώτησε γιατί αλλάζουν διαρκώς οι διευθυντές των φυλακών, προσθέτοντας πως απαιτούνται εκ βάθρων αλλαγές και πως πρέπει να γίνουν έρευνες για καταγγελίες προσωπικού.
Ρώτησε επίσης αν υπάρχει σχέδιο για ενεργειακή αναβάθμιση των φυλακών και ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης προσωπικού.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, είπε ότι τα περιστατικά απουσίας από την εργασία συνδέονται με σχέσεις του προσωπικού με κρατούμενους ή τον υπόκοσμο, ενώ ρώτησε για τα σχέδια στήριξης και επανένταξης των αποφυλακισθέντων
Ο Πρόεδρος της επιτροπής, βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, ρώτησε αν εφαρμόζεται η νομοθεσία απαγόρευση χρήσης κινητών και το σύστημα απενεργοποίησης τηλεφώνων στις φυλακές.
Απαντώντας, η κ. Σιαλή είπε ότι έχει τοποθετηθεί ένα σύστημα εντοπισμού τηλεφώνων, το οποίο μέχρι στιγμής λειτουργεί εξαιρετικά. Προσέθεσε ότι βρίσκεται σε διαδικασία εγκατάστασης δεύτερο σύστημα μπλοκαρίσματος των κινητών.
Είπε επίσης ότι οι περισσότεροι κατάδικοι βρίσκονται στη φυλακή για σοβαρά εγκλήματα και δεν πρόκειται για απλούς χρήστες που καταδικάστηκαν για κατοχή μικροποσοτήτων ναρκωτικών ουσιών.
Στις δηλώσεις του μετά το τέλος της συνεδρίας, ο κ. Κουλίας είπε ότι η Επιτροπή συζήτησε τα προβλήματα που εντόπισε η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή, προσθέτοντας ότι, όπως διαπίστωσε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, για να λυθούν πρέπει να μεταστεγαστούν πάραυτα οι φυλακές και επιπλέον οι δεσμοφύλακες πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι σωστά και να πληρώνονται σωστά.
Συμπλήρωσε ότι ως αποτέλεσμα της κατάστασης που επικρατεί «αυτοί που μένουν στις φυλακές αντί να διορθώνονται, μάλλον εκπαιδεύονται για τις εγκληματικές ενέργειες», σημειώνοντας πως, όπως περιγράφει η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή, αυτό το ποσοστό είναι γύρω στο 20%, «δηλαδή αντί να σωφρονίζονται, εκπαιδεύονται για να ξέρουν να παρανομούν και να βιαιοπραγούν πολύ καλύτερα».
Σχετικά με τα βραχιολάκια επιτήρησης, είπε ότι ο αριθμός τους είναι πολύ περιορισμένος, ωστόσο αναμένονται περισσότερα σύντομα, ενώ σημείωσε για τον τρόπο προσέλευσης και καταγραφής της παρουσίας και της αποχώρησης όσων εργάζονται σε νυχτερινές βάρκες ότι δεν καταγράφονται σχεδόν καθόλου.
Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Κουλία, είναι ο υπερπληθυσμός, με το 55% των κρατουμένων να αφορά αλλοδαπούς, για το οποίο, όπως είπε, δεν φταίει το προσωπικό των φυλακών, αλλά οι πολιτικές των προηγούμενων χρονών για τη μεταναστευτική πολιτική.
«Ο κυπριακός λαός καταβάλλει έναν τεράστιο ποσό για να τους συντηρεί και να τους έχει ειδικές υποδομές για να τους φιλοξενούμε και αυτό το ποσό ξεπερνά τα 200 εκατομμύρια, ετησίως, ενώ για τους δικούς μας πρόσφυγες, τις 300.000, ούτε Υφυπουργείο κάναμε, ούτε καταβάλλουμε τόσα λεφτά, είναι πολύ πιο περιορισμένα τα χρήματα που δίνονται για τον δικό μας προσφυγικό κόσμο», κατέληξε.
Στις δικές της δηλώσεις, η κ. Σούπερμαν είπε ότι η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή για το Τμήμα Φυλακών Κύπρου δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες, καθώς καταγράφει συγκεκριμένα και σοβαρά προβλήματα που δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν.
Όπως ανέφερε, αναδεικνύονται, μεταξύ άλλων, η υπερπληρότητα των φυλακών που δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης, οι ελλείψεις σε προσωπικό που επηρεάζουν την ασφάλεια και την εύρυθμη λειτουργία, οι αδυναμίες στην εποπτεία και στον εσωτερικό έλεγχο, αλλά και ζητήματα κακής διαχείρισης πόρων, προβληματικές διαδικασίες σε προσφορές και συμβάσεις.
Προσέθεσε ότι την ίδια ώρα επισημαίνεται ελλιπής αξιολόγηση κινδύνου σε κρίσιμες αποφάσεις για κρατούμενους, ενώ καταγράφονται κενά που ενδέχεται να ευνοούν την ανάπτυξη παραβατικών συμπεριφορών και οργανωμένων κυκλωμάτων εντός των φυλακών.
«Και εύλογα διερωτάται κανείς, πώς είναι δυνατόν αυτά τα προβλήματα να επαναλαμβάνονται χρόνο με το χρόνο, γιατί δεν λειτουργούν αποτελεσματικά οι μηχανισμοί ελέγχου, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις καθυστερήσεις και τις παραλείψεις και τελικά υπάρχει πραγματική βούληση για σύγκρουση με κατεστημένες πρακτικές και νοοτροπίες που συντηρούν αυτήν την κατάσταση;», σημείωσε σχετικά, προσθέτοντας πως «όταν τα ίδια ζητήματα επανέρχονται, δεν μιλάμε απλώς για αδυναμίες, αλλά για ένα σύστημα που είτε δεν θέλει είτε δεν μπορεί να διορθώσει τον εαυτό του».
«Τα ευρήματα αυτά δεν επιτρέπουν άλλη καθυστέρηση. Η κυβέρνηση οφείλει να προχωρήσει άμεσα σε διορθωτικές ενέργειες με σαφή χρονοδιαγράμματα, ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου και πλήρη διαφάνεια. Η ανοχή δεν είναι ουδετερότητα, είναι συνενοχή. Η μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος είναι υποχρέωση για την ασφάλεια της κοινωνίας, για το σεβασμό των δικαιωμάτων και για την αξιοπιστία του κράτους μας», κατέληξε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
Addressing Issues Raised by the Audit Office Regarding Central Prisons – Discussed in the Control Committee
The Audit Office's report on the Prison Department highlighted significant issues regarding facilities and personnel management at the Central Prisons. The discussion in the Parliamentary Control Committee revealed problems that are not simply solved by building new prisons, but require a cultural change. Overcrowding in prisons was identified, while the recidivism rate of released prisoners remains high (15-20%). Furthermore, the report mentions deficiencies in fire safety, with a limited number of escape routes, while the possibility of serving sentences at home with electronic monitoring is limited due to faulty equipment. Protocols are also needed to deal with emergencies and update personnel lists for riot control teams. Significant problems were also identified in the attendance of prison officers, with a lack of control over their presence during shifts and long working hours for some. Also, some prison officers are employed in administrative tasks, reducing the number available for prison security. Finally, a high percentage of sick leave was reported, with cases of prison officers requesting excessive days off. The Committee requested immediate action from the government to address these issues, while a new report from the Audit Office on detention conditions and prison food is expected after the elections.
