A Government of Observers: Risk Management Failure in Cyprus

Το μεγαλύτερο λάθος αυτής της κυβέρνησης είναι ότι θεωρεί την κατεχόμενη Κύπρο ως μια άλλη χώρα. Όταν ο κίνδυνος βρίσκεται ήδη εντός της επικράτειας, έστω και σε περιοχή εκτός κυβερνητικού ελέγχου, η επιλογή της αναμονής είναι λανθασμένη. Απαιτείται στρατηγική απόφαση. Και κάθε στρατηγική απόφαση έχει συνέπειες. Η λογική «δεν υπάρχει κρούσμα εδώ», μετατράπηκε σε ψευδαίσθηση ασφάλειας. Και κάπου εκεί χάθηκαν οι κόποι μιας ζωής για τους κτηνοτρόφους μας. Υπάρχει και μια βαθύτερη διάσταση. Η διάσταση που αφορά το πολιτικό μας ζήτημα, που αποφεύγεται από την κυβέρνηση και τους ένθερμους υποστηρικτές της όπως είναι το ΕΛΑΜ. Η αντιμετώπιση των περιστατικών στα κατεχόμενα ως «εξωτερικού» προβλήματος ίσως να ήταν πολιτικά βολική, αλλά επιδημιολογικά είναι αβάσιμη. Οι ιοί δεν αναγνωρίζουν οδοφράγματα, αφού η γεωγραφία είναι μία. Και προκαλώ το ΕΛΑΜ και την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη να περιοριστούν στις σακούλες με τρόφιμα και στις φωτογραφίες διανομής πατάτας. Λες και οι κόποι μιας ζωής αποτιμώνται σε μια χειρονομία φιλανθρωπίας. Πολλοί κτηνοτρόφοι δανείστηκαν για να στήσουν και να διατηρήσουν τις μονάδες τους. Δεν επένδυσαν για να καταλήξουν αποδέκτες ελεημοσύνης.
Ας τους εξηγήσει κάποιος ότι, αν το Κυπριακό ήταν λυμένο, ή έστω αν υπήρχε πολιτική βούληση για ουσιαστικά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης σε τομείς που αφορούν ολόκληρη την Κύπρο, όπως οι επιδημίες, οι πυρκαγιές, η διαχείριση νερού, οι πλημμύρες, η ανακύκλωση, η ρύπανση, σήμερα η ζημιά θα ήταν διαφορετική, ίσως και αποτρέψιμη. Η γη είναι μία. Ο αέρας είναι κοινός. Και όσο η κυβέρνηση και το ΕΛΑΜ επιλέγουν να αγνοούν στην πράξη τη μισή Κύπρο, το κόστος δεν θα είναι πολιτικό. Θα είναι συλλογικό και θα το πληρώνουμε όλοι. Αυτή η δήθεν αποσύνδεση της απειλής από το σύνολο της επικράτειας το Δεκέμβριο, οδήγησε σε υποτίμηση του κινδύνου. Και όταν η απειλή υλοποιείται, η συζήτηση μεταφέρεται εκ των υστέρων σε επίπεδο ευθυνών.
Επιπρόσθετα, η έννοια της πρόληψης τόσο στο Υπουργείο Γεωργίας, όσο και σε ολόκληρη την κυβέρνηση, είναι άγνωστη. Και δεν φτάνει που είναι άγνωστη η έννοια της πρόληψης, όπως φάνηκε είναι και η έννοια της διαχείρισης της ζημιάς, άγνωστη για την υπουργό Γεωργίας. Όταν τα κρούσματα εμφανίστηκαν τελικά στη Δημοκρατία, ο κρατικός μηχανισμός ενεργοποιήθηκε αργοπορημένα. Υποτιθέμενες ζώνες επιτήρησης, περιορισμοί μετακινήσεων, εμβολιασμοί, σφράγιση μονάδων. Όλα όσα, δηλαδή, προβλέπονται σε κατάσταση επιδημίας, αλλά με ρυθμούς χελώνας. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν λήφθηκαν τα σωστά μέτρα μετά. Το ερώτημα είναι αν μπορούσαν να είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα προηγουμένως, αλλά και άμεσα. Η ευθύνη δεν εξαντλείται στην έκδοση εγκυκλίων. Η βιοασφάλεια δεν εφαρμόζεται με υποδείξεις, αλλά με ελέγχους. Αν η εφαρμογή αφέθηκε υπερβολικά στην ατομική ευθύνη των κτηνοτρόφων, τότε το κράτος λειτούργησε περισσότερο ως παρατηρητής, παρά ως επιτελικός διαχειριστής κινδύνου. Ένα κράτος που ψάχνει και σε αυτή την καταστροφική κρίση το σημείο μηδέν. Σας το έγραψα από την πρώτη μέρα που ανέλαβε την Προεδρία της χώρας. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει πολύ λανθασμένο κριτήριο για οτιδήποτε και αυτό εξάλλου έχει φανεί έντονα σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης του. Για αυτό και όταν καταστράφηκαν τα χωριά της ορεινής Λεμεσού από τις πυρκαγιές τέλος Ιουλίου, η κυβέρνηση έψαχνε πυρομανείς αλλοδαπούς με σακίδια. Σήμερα ψάχνει ποιος μετέφερε τις μπάλες σανού από τα κατεχόμενα, αντί να διερωτάται ποιος φταίει που γνώριζαν από το Δεκέμβριο ότι υπάρχουν κρούσματα στα κατεχόμενα και δεν έκαναν το παραμικρό.
Οι κρίσεις δεν κρίνουν μόνο την ικανότητα καταστολής τους. Κρίνουν την ικανότητα πρόβλεψής τους. Ο αφθώδης πυρετός δεν απειλεί τη δημόσια υγεία των ανθρώπων. Απειλεί όμως την οικονομία της κτηνοτροφίας, το εισόδημα παραγωγών. Και κυρίως δοκιμάζει την εμπιστοσύνη προς το κράτος. Διότι όταν η πολιτεία εμφανίζεται να τρέχει πίσω από τα γεγονότα, η αίσθηση ελέγχου αντικαθίσταται από αβεβαιότητα.
Η ουσία δεν είναι να εντοπιστεί ένας αποδιοπομπαίος τράγος. Η ουσία είναι να αναθεωρηθεί το μοντέλο αντίδρασης για οποιοδήποτε κίνδυνο αφορά ολόκληρη τη χώρα. Να αναγνωριστεί ότι η πρόληψη απαιτεί πολιτικό θάρρος, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει άμεση πίεση. Το δεν γνωρίζω και το δεν είμαι κτηνίατρος της υπουργού Γεωργίας, δεν είναι απάντηση ενός υπεύθυνου Υπουργού, είναι ανικανότητα και ανυπαρξία ηγετικών χαρακτηριστικών. Είναι άρνηση ανάληψης ευθύνης. Μια χώρα δεν μπορεί να κυβερνάται με λογική «μέχρι να συμβεί». Η πολιτική δεν είναι αναμονή. Είναι ευθύνη πριν από την καταστροφή.