10 χρόνια στο περίμενε για προσιτή στέγη - Πώς οι 700 κατοικίες στη Λεμεσό έγιναν 138 κι ακόμα... δεν τις είδαμε

Το 2017, ακριβώς τότε που η Λεμεσός «πετούσε» και οι πύργοι «ξεφύτρωναν» σαν τα μανιτάρια, κάπου μέσα στην προεκλογική περίοδο του 2018 και με το στεγαστικό πρόβλημα της πόλης να μεγαλώνει, έπεσε για πρώτη φορά επισήμως στο τραπέζι η ιδέα για κατασκευή μεγάλου αριθμού κοινωνικών κατοικιών στη πόλη. Λίγο αργότερα η ιδέα αυτή ωρίμασε ακόμα περισσότερο και με πρωτοβουλία του τότε δημάρχου, Νίκου Νικολαΐδη, και τη σύμφωνο γνώμη του δημοτικού συμβουλίου, γεννήθηκε η εξής ιδέα, που τότε έμοιαζε ιδανική: Ο δήμος, θα παραχωρούσε μεγάλη έκταση δημοτικής περιουσίας με σκοπό να κατασκευάσει το κράτος, μέσω του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης (ΚΟΑΓ), φτηνά διαμερίσματα για τους Λεμεσιανούς. Στις 11 Δεκεμβρίου του 2018, για πρώτη φορά, το Υπουργείο Εσωτερικών εκφράστηκε θετικά, μετά από συνάντηση με τον δήμαρχο και τέθηκε ορίζοντας υλοποίησης όλων των κατοικιών σε μία πενταετία, δηλαδή το 2024.
Εν τέλει, μετά από χρόνια παλινδρομήσεων, μόλις μέσα Ιανουαρίου έγινε κατορθωτό να κατατεθεί ο θεμέλιος λίθος, με στόχο την ολοκλήρωση της πρώτης πολυκατοικίας 36 διαμερισμάτων τέλη του 2027, μία δεκαετία μετά την πρώτη νύξη. Μπορεί οι προθέσεις όλων να ήταν καλές, όμως η υπόθεση αυτή είναι κλασικό παράδειγμα για το πώς προχωρούν τα πράγματα στην Κύπρο μέσα από αργόσυρτες διαδικασίες και καθυστερήσεις.
Έμειναν στις εξαγγελίες
Σύμφωνα με τους πρώτους υπολογισμούς η δημοτική γη που θα παραχωρούσε ο Δήμος Λεμεσού, θα μπορούσε να χωρέσει 700 διαμερίσματα. Με τον αριθμό αργότερα να πέφτει στα 600. Μια τέτοια παρέμβαση στη στεγαστική κρίση της Λεμεσού, θα μπορούσε να ήταν καταλυτική την περίοδο 2018-2020. Σήμερα μοιάζει σταγόνα στον ωκεανό. Όχι μόνο γιατί οι ανάγκες έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, αλλά γιατί το άλλοτε μεγαλεπήβολο και κοινωνικά φιλόδοξο πρότζεκτ του Δήμου Λεμεσού και του ΚΟΑΓ, περιορίστηκε και κομματιάστηκε, χάνοντας τη δυναμική της μαζικής παρέμβασης στο οικιστικό απόθεμα της πόλης. Θεωρητικά εξακολουθούμε να μιλάμε για 600 διαμερίσματα, στην πράξη, όμως, μέχρι τα τέλη του 2027 θα έχουμε μόλις 36 και το 2030 138!
Το έργο αυτό, καταγράφει κι ένα ξεχωριστό ρεκόρ. Έχει ανακοινωθεί, παρουσιαστεί και υπογραφεί αμέτρητες φορές. Τέλη του 2019 ο Νίκος Νικολαΐδης μιλούσε για «την κατάθεση πρότασης για κοινωνική στέγη και προσιτή κατοικία με την ανέγερση πέραν των 700 οικιστικών μονάδων στα τρία μεγάλα τεμάχια των παλιών δημοτικών πολυκατοικιών στην περιοχή του Αγίου Νικολάου και στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη, και αναμένουμε από το Υπουργείο Εσωτερικών τη διαμόρφωση του απαιτούμενου θεσμικού-νομοθετικού πλαισίου που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε στην υλοποίηση των σχεδιασμών μας».
Επτά μήνες μετά, Ιούλιο του 2020 έπεσαν οι υπογραφές για να μπουν τα θεμέλια για το μεγαλύτερο κοινωνικό στεγαστικό έργο που θα γινόταν ποτέ στην Κύπρο με εμπλοκή δημοτικής αρχής και συνολικής αξίας πέραν των €100 εκατ. «Σήμερα είναι μια ιστορική ημέρα για τον Δήμο Λεμεσού και την πόλη μας. Μετά από τρία χρόνια προσπαθειών, ευοδώνεται μια πολιτική απόφαση, ένα όραμα. Σήμερα, θεμελιώνεται η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου μας για σκοπούς προσιτής στέγης», είπε ο δήμαρχος Νίκος Νικολαΐδης, με τον Μάριο Πελεκάνο, τότε πρόεδρο του ΚΟΑΓ, να προσθέτει ότι «η συμφωνία αυτή αλλάζει τους όρους του παιγνιδιού, καθώς ανοίγει την αγορά του προσιτού ενοικίου». Κατασκευαστικά η πρώτη φάση του έργου, για ανέγερση 150 διαμερισμάτων στον Άγιο Νικόλαο, τοποθετείτο αρχές του 2022.
Βεβαίως μία... νέα τελική συμφωνία υπογράφηκε 21 Δεκεμβρίου 2021! Το χρονοδιάγραμμα για έναρξη έργων αρχές του 2022 είχε χαθεί. Αυτή τη φορά, ο ΚΟΑΓ είχε νέα πρόεδρο, την Έλενα Κούσιου Χατζηδημητρίου, αλλά Νικολαΐδης και Νουρής ήταν εκ νέου παρόντες. Σε αυτή τη συμφωνία είχαν μάλιστα ανακοινωθεί και περαιτέρω λεπτομέρειες για τον τρόπο διάθεσης των διαμερισμάτων που θα μοιράζονταν, λέει, 80-20% σε ενοίκιο ή αγορά. «Η πρώτη φάση προβλέπει την ανέγερση έξι πολυκατοικιών, τέσσερις σε ένα από τα δύο τεμάχια του Αγίου Νικόλα και δύο σε μέρος του τεμαχίου στον Άγιο Ιωάννη».
Έψαχναν χρήματα
Το 2023 ο ΚΟΑΓ βρέθηκε χωρίς τους απαραίτητους πόρους και ξαφνικά η χρηματοδότηση του έργου σταμάτησε, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Δήμου Λεμεσού. Το θέμα έφτασε στη Βουλή Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου κι εκεί διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε κάτι χειροπιαστό για το πώς θα προχωρήσει, παρά μόνο η πρόταση του Δήμου Λεμεσού για παραχώρηση γης, αξίας €25 εκατ. «Το έργο είναι ώριμο, εκδόθηκε ήδη η πολεοδομική άδεια και μπορεί, εάν υπάρξει πολιτική βούληση για χρηματοδότηση, από πλευράς κυβέρνησης, να αρχίσει και η διαδικασία προσφοροδότησης σε μερικούς μήνες», είπε από το βήμα της Βουλής ο Νικολαΐδης. Μόλις μία μέρα μετά ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, αναγκάστηκε μέσω ανακοίνωσης να ξεκαθαρίσει ότι το έργο θα προχωρήσει.
Και ξανά… εξαγγελίες
Κι αφού με κυβερνητική παρέμβαση λύθηκε το οικονομικό, φτάσαμε στις 24 Απριλίου 2024, παραμονές δημοτικών εκλογών. Όπως λέχθηκε τότε, «μετά από σχεδόν δυόμισι χρόνια εντατικής προετοιμασίας, διαπραγματεύσεων και σκληρής δουλειάς, και παρά τις τεράστιες δυσκολίες που προκάλεσαν η κατακόρυφη αύξηση του κόστους κατασκευής και ο τερματισμός του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος που περιόρισε σημαντικά τις πηγές χρηματοδότησης του ΚΟΑΓ, προκηρύχθηκαν την Τρίτη 23 Απριλίου 2024 οι προσφορές για κατασκευή της Α’ φάσης του έργου 'Προσιτή Στέγη'».
Τρεις μήνες μετά, με την αλλαγή σκυτάλης στον Δήμο Λεμεσού, ο Γιάννης Αρμεύτης διαβεβαίωνε πως «θα συνεχίσω τις προηγούμενες δεσμεύσεις ώστε να υλοποιηθούν ώριμα έργα, όπως η πρώτη πολυκατοικία των 36 διαμερισμάτων που πλέον βρίσκεται στο στάδιο των προσφορών». Στόχος, διευκρίνισε ήταν, να ξεπεραστούν κάποιες εκκρεμότητες και εντός φθινοπώρου να υπογραφούν τα κατασκευαστικά με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός περίπου 18 μηνών». Εκείνη τη μέρα, η δήλωση της προέδρου του ΚΟΑΓ Έλενας Κούσιου ήταν ειλικρινέστατη: «Θα δοκιμαστούν οι δύο πλευρές, είναι ένα έργο που εμένα με αγχώνει, γιατί από την αρχή που ανέλαβα πρόεδρος, βρήκαμε πολλά εμπόδια, από άλλους παράγοντες, αλλά όχι από το δημαρχείο και τη Λεμεσό».
Τα ανοικτά ζητήματα
Αν και επισήμως δεν είχε λεχθεί οτιδήποτε, μεταξύ των δύο πλευρών υπήρχαν δύο μεγάλα ανοιχτά ζητήματα. Αρχικά, δεν είχε καθοριστεί και συμφωνηθεί ποτέ με απόλυτη ακρίβεια το ποσοστό αντιπαροχής, παρά μόνο μία γενική ιδέα για 70%-30%, που αμφισβήτησε ο Δήμος Λεμεσού. Μετά από άλλους έξι μήνες διεργασιών, η τελική συμφωνία μεταξύ Δήμου-ΚΟΑΓ «έκλεισε» στο 68,25% για τον ΚΟΑΓ και 31,75% για τον Δήμο Λεμεσού. Το τελευταίο εμπόδιο, είχε θεωρητικά ξεπεραστεί. Κατά δεύτερον, το νομοθετικό πλαίσιο στην Κύπρο δεν καθορίζει απαλλαγή του ΦΠΑ από τέτοια έργα. Θα έπρεπε να βρεθεί ένα κονδύλι ύψους €3 εκατ. μόνο για την πρώτη φάση. Η κυβέρνηση, λίγο αργότερα με δημόσια δήλωση το πήρε πάνω της, αφού θα ήταν προφανώς παράλογο να πληρώσει ο δήμος ως ιδιοκτήτης, την ώρα που παραχώρησε τη γη του.
Από 600, 138 διαμερίσματα
Στις 21 Μαΐου 2025 ήταν άλλη μία «ιστορική μέρα»... «Η συμφωνία σηματοδοτεί την έναρξη ενός εμβληματικού έργου για την προσιτή στέγη», ανέφερε ανακοίνωση που για πρώτη φόρα έκανε λόγο για ακριβή ποσά. «Το κράτος στηρίζει έμπρακτα το έργο με χρηματοδότηση €16 εκατ. ενώ η συνολική επένδυση ξεπερνά τα €22,3 εκατ. Θα ανεγερθούν τέσσερα εξαώροφα κτήρια στην ενορία Αγίου Νικολάου, τα οποία θα περιλαμβάνουν συνολικά 138 διαμερίσματα». Καμία σχέση με το μεγαλεπήβολο πρότζεκτ των 600 κατοικιών. Σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα οι κατασκευαστικές εργασίες της πρώτης φάσης θα ξεκινούσαν Ιούνιο 2025, με την ανέγερση της πρώτης πολυκατοικίας, ενώ το έργο θα ολοκληρωνόταν εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028, με την ανέγερση και των υπόλοιπων τριών πολυκατοικιών.
Στις 12 Ιανουαρίου του 2026, ήταν όντως μια ιστορική μέρα. Αυτή τη φορά ρεαλιστικά ιστορική. Επιτέλους, μετά από χρόνια παλινδρομήσεων, έφτασε η ώρα του θεμέλιου λίθου. «Η κατάθεση του θεμέλιου λίθου, ενός τόσο σημαντικού έργου στέγασης στον Δήμο Λεμεσού συνιστά απτή απόδειξη της πολιτικής βούλησης της κυβέρνησης να επενδύει σε υποδομές, που δίνουν ουσιαστικές και βιώσιμες λύσεις στις στεγαστικές ανάγκες των πολιτών, με ιδιαίτερη έμφαση στη νέα γενιά», δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
36 διαμερίσματα για νοίκι
Το συνολικό έργο θα αποτελείται από τέσσερις πολυκατοικίες με 30 διαμερίσματα η καθεμία και άλλες τρεις με 36 διαμερίσματα έκαστη. Τα διαμερίσματα θα είναι συνολικά 138, 24 του ενός υπνοδωματίου, 72 δύο υπνοδωματίων, 36 τριών υπνοδωματίων και έξι τεσσάρων υπνοδωματίων. Πρώτα θα ανεγερθεί η πρώτη πολυκατοικία των 36 διαμερισμάτων σε έξι ορόφους με υπόγειο και πυλωτή και αργότερα θα ανεγερθούν και οι άλλες τρεις. Για την πρώτη πολυκατοικία θα χρειαστούν 18 μήνες και όταν ολοκληρωθεί, μέσα του 2027, θα προχωρήσουν οι άλλες τρεις που θα ολοκληρωθούν σε 30 μήνες, δηλαδή περί το 2030.
Η πρώτη φάση αναμένεται να κοστίσει περίπου €25 εκατ. Αν όλα πάνε καλά και με βάση αυτό τον προγραμματισμό, αναμένεται τα πρώτα διαμερίσματα να δοθούν στους ενοίκους προς το τέλος του 2027. Έχει ξεκαθαριστεί πως θα δοθούν όλα για προσιτό ενοίκιο, τόσο από τον δήμο όσο και από τον ΚΟΑΓ. Τα κριτήρια αναμένεται να είναι τα ίδια που ισχύουν για τη στεγαστική πολιτική του κράτους.
Σχετικά με το σύνολο των 600 κατοικιών, δεν υπάρχει τίποτα χειροπιαστό παρά μόνο… κάμποσες εξαγγελίες. Συνολικά το έργο για σκοπούς διαχείρισης χωρίστηκε σε τρεις φάσεις. Η Α’ φάση στον Άγιο Νικόλαο επεξηγήθηκε πιο πάνω, η φάση Β1 και Β2 αφορά δύο και τέσσερις πολυκατοικίες αντίστοιχα στον Άγιο Ιωάννη συνολικής δυναμικότητας 180 διαμερισμάτων και βρίσκεται σε φάση αναμονής για έκδοση πολεοδομικής άδειας. Η Γ’ και μεγαλύτερη φάση του φιλόδοξου αυτού πρότζεκτ αφορά εννιά πολυκατοικίες στον Άγιο Νικόλαο με συνολικά 280 διαμερίσματα. Οι φάσεις Β’ και Γ’ βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο.
Πέρα από τα πιο πάνω που είναι συνεργασία Δήμου-ΚΟΑΓ, φαίνεται πλέον πώς ο ΚΟΑΓ βρήκε τον τρόπο να προχωρήσει με πιο μικρά έργα, τα οποία όμως ξεκινούν, προχωρούν και ολοκληρώνονται, προσφέροντας κατοικίες στην επαρχία Λεμεσού και όχι μόνο. Ταυτόχρονα, υπήρξε και νέα προεδρική εξαγγελία στις 9 Δεκεμβρίου 2025 για 500 διαμερίσματα σε όλη την Κύπρο, αξίας €70 εκατ. με φορέα υλοποίησης τον ΚΟΑΓ.