Christodoulides: Aiming for Water Security in Cyprus – Inauguration of Cleo and Erato Reservoirs

Ο στόχος μας μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες είναι να πετύχουμε υδατική ασφάλεια στη χώρα μας, δήλωσε τη Δευτέρα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης στην τελετή εγκαινίων των δύο υδατοδεξαμενών τύπου GLS του ΕΟΑ Λευκωσίας, την “Κλειώ” και την “Ερατώ”, συνολικής χωρητικότητας 17,200 κυβικών μέτρων.
Αναφερόμενος στα σχέδια για την υλοποίηση υδατικών έργων για την περίοδο 2024-2030 πέραν των 200 εκατομμυρίων ευρώ, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επεσήμανε και την ανάγκη ανάπτυξης υδατικής συνείδησης, καθώς, όπως είπε, η κατανάλωση νερού στην Κύπρο είναι μία από τις υψηλότερες από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, με κάποιες περιοχές να ξεπερνούν τα 500 λίτρα ανά άτομο ημερησίως.
Παρούσα στην τελετή ήταν και η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου.
Στην ομιλία του, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι αυτό το έργο είναι «καθοριστικής στρατηγικής σημασίας» για τη Λευκωσία.
«Είναι σημαντικό ότι με την ολοκλήρωση του έργου η υδατική επάρκεια της Λευκωσίας αυξάνεται ουσιαστικά, καλύπτοντας τις ανάγκες για περισσότερες από 36 ώρες ακόμη και σε περίπτωση διακοπής της υδροδότησης», πρόσθεσε.
Σημείωσε ότι είναι επίσης σημαντικό το ότι η έμπνευση από τους αρμόδιους για αυτό το έργο ξεκίνησε «πριν να έχουμε ενώπιον μας την υδατική κρίση, τα προβλήματα, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα».
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, οι δύο δεξαμενές «ενισχύουν σημαντικά τη δυνατότητα αποθήκευσης και ασφαλούς παροχής νερού σε μια περιοχή με πολύ αυξημένες ανάγκες και αναμφίβολα, οι δυνατότητες που προκύπτουν σε μια εποχή ακραίων καιρικών φαινομένων και λειψυδρίας αποτελούν ζήτημα ασφάλειας, ζήτημα αυτονομίας, ζήτημα ανθεκτικότητας».
Σημείωσε ότι η Κύπρος, ως ένα νησιώτικο κράτος, «βρίσκεται σε μια από τις πιο επηρεαζόμενες περιοχές του πλανήτη όσον αφορά τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης». Επιστημονικές σχετικές μελέτες, είπε, «έχουν δείξει ότι η περιοχή μας καταγράφει αύξηση της μέσης θερμοκρασίας με ταχύτερους ρυθμούς από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ από τα μέσα του 1990 παρατηρείται σταθερή μείωση της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης στη χώρα μας μεταξύ 10% και 15% σε σύγκριση με τον 20ο αιώνα».
«Οι περίοδοι ανομβρίας είναι συχνότερες», είπε, σημειώνοντας ότι το υδρολογικό έτος 2024-2025 συγκαταλέγεται στα πιο ξηρά για την Κύπρο από το 1902. «Αντιλαμβάνεστε ότι στη βάση αυτών των αρνητικών δεδομένων η διαχείριση του υδατικού δεν μπορεί παρά να είναι ψηλά στις προτεραιότητες μας και μέσα στο ίδιο πλαίσιο και σε συνεννόηση και με την Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει και της Προεδρίας, το θέμα του νερού, της υδατικής ασφάλειας έχει ενταχθεί στις κεντρικές προτεραιότητες της Προεδρίας μας», πρόσθεσε.
«Ο στόχος μας μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες είναι να πετύχουμε αυτό που προανέφερα, υδατική ασφάλεια στη χώρα μας», είπε. «Πρώτον, με αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας νερού μέσω μη συμβατικών πηγών. Δεύτερον, την βελτίωση και την επέκταση των υποδομών αποθήκευσης και μεταφοράς. Και τρίτον, τη μείωση της ζήτησης», πρόσθεσε.
Σε σχέση με την αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων νερού μέσω μη συμβατικών πηγών, ανέφερε ότι η Κυβέρνηση κατά κύριο λόγο επενδύει σε κινητές και μικρές αφαλατώσεις ενώ παράλληλα τερματίστηκε η προηγούμενη πολιτική της εφεδρικής χρήσης αφαλατώσεων, δηλαδή να σταματά η λειτουργία των αφαλατώσεων όταν υπήρχε βροχόπτωση. «Για να αντιληφθούμε καλύτερα τα αποτελέσματα αυτής της προσέγγισης, αρκεί να αναφέρω ότι αν τα προηγούμενα χρόνια οι μονάδες αφαλάτωσης λειτουργούσαν σε πλήρη δυναμικότητα, θα είχε προστεθεί στο εντατικό ισοζύγιο της χώρας μας ποσότητα της τάξης των 110 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων», είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
Μέσα στο ίδιο πλαίσιο, είπε, «εργαζόμαστε εντατικά» έτσι, ώστε μέχρι τον Μάρτιο του 2026 να ολοκληρωθεί εγκατάσταση κινητών μονάδων αφαλάτωσης σε Γαρύλλη και στο λιμάνι Λεμεσού, οι οποίες μαζί με τις μονάδες που εξαγγέλθηκαν τον Νοέμβριο του 2024 και έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία στην Κισσόνεργα και στη Μονή, θα προστεθούν περίπου 20% στις δυνατότητες παραγωγής αφαλατωμένου νερού. «Με την ολοκλήρωση αυτών των έργων εκτιμούμε ότι θα καλύπτεται περίπου το 80% των αναγκών ύδρευσης με αφαλατωμένο νερό, με τη βοήθεια, και θέλω να τους ευχαριστήσω και δημόσια, και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τους οποίους είμαστε σε διάλογο», είπε. Σύντομα, πρόσθεσε, η Υπουργός Γεωργίας, μαζί με άλλους Υπουργούς, θα μεταβεί στη χώρα αυτή για συνέχιση αυτής της συνεργασίας σε σχέση με τον στόχο της υδατικής ασφάλειας.
Παράλληλα, είπε, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, βρίσκονται «σε πλήρη εξέλιξη» οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τρεις επιπλέον κινητές μονάδες, στην Επισκοπή, στο Βασιλικό και στην Αγία Νάπα, οι οποίες θα προσθέσουν ακόμη 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ανά έτος στο υδατικό ισοζύγιο της χώρας. Και έχουμε ξεκινήσει και τις διαδικασίες για δύο μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης, που θα λειτουργήσουν το 2029, αξιοποιώντας μάλιστα ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Σε σχέση με τον δεύτερο πυλώνα που επικεντρώνεται στη βελτίωση και την επέκταση των υποδομών αποθήκευσης και μεταφοράς νερού, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι για την περίοδο 2024-2030 προχωρούν στην υλοποίηση υδατικών έργων που ανέρχονται πέραν των 200 εκατομμυρίων ευρώ. «Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στον τομέα αυτό, με στόχο την μείωση των απωλειών», τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, είπε, σημειώνοντας ότι σε κάποιες περιοχές καταγράφονται απώλειες νερού 40%.
Ο τρίτος πυλώνας είναι η υδατική συνείδηση, είπε, σημειώνοντας ότι «πρέπει επιτέλους να γίνει στη χώρα μας». «Η ευθύνη του κάθε ενός από εμάς στην ανάγκη να αποτραπούν δυσάρεστες εξελίξεις για τη χώρα μας», επεσήμανε.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, η κατανάλωση νερού στην Κύπρο «είναι μία από τις υψηλότερες στην Ευρώπη από όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με κάποιες περιοχές, δεν θα αναφέρω τις περιοχές, να ξεπερνούν τα 500 λίτρα ανά άτομο ημερησίως». Ποσοστό που είναι ιδιαίτερα ψηλό και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, σημείωσε.
Ανέφερε ότι η κατανάλωση, πέραν από τα άλλα προβλήματα που δημιουργεί, έχει άμεσες επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα, «στους γεωργούς μας και μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχουμε όλοι υποχρέωση, ο στόχος είναι η μείωση κατά 10% στην κατανάλωση νερού, ένας στόχος ο οποίος είναι επιβεβλημένος από τον κάθε ένα και την κάθε μια από εμάς».
Κλείνοντας, συνεχάρη όλους όσοι εργάστηκαν για την εκδήλωση, για «αυτό το πολύ σημαντικό, στρατηγικής σημασίας έργο».
Οι δεξαμενές αυτές δεν είναι απλώς δύο τεχνικά έργα, αλλά στρατηγικές υποδομές, δήλωσε στη δική του ομιλία ο Πρόεδρος του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λευκωσίας, Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης.
«Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση, η παρατεταμένη ξηρασία και αυξανόμενες ανάγκες καθιστούν το νερό ένα από τους πιο κρίσιμους φυσικούς πόρους, η δημιουργία αποθεμάτων νερού και η μείωση των απωλειών στα δίκτυα δεν είναι επιλογή, είναι υποχρέωση», είπε.
Σημείωσε ότι για τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας «το ζητούμενο είναι ξεκάθαρο: καμία κοινότητα, κανένα νοικοκυριό, κανένα σχολείο, καμία επιχείρηση να μην στερείται ένα αγαθό τόσο θεμελιώδες όσο το νερό». Και αυτό ακριβώς υπηρετούν έργα όπως η Κλειώ και η Ερατώ, την επάρκεια, τη σταθερότητα και την ποιότητα ύδρευσης, πρόσθεσε. «Προτεραιότητά μας είναι η ολιστική διαχείριση του δικτύου, η σύνθεση των περιαστικών κοινοτήτων με το αστικό δίκτυο και ενίσχυση των υποδομών», ανέφερε ο κ. Γιωρκάτζης, σημειώνοντας ότι στόχος είναι ένα σύστημα που θα ευνοεί την ανάπτυξη των περιοχών, θα δίνει εναλλακτικές λύσεις σε κάθε κρίση και θα διασφαλίζει την απρόσκοπτη παροχή νερού για όλους τους πολίτες.
Σύμφωνα με τον κ. Γιωρκάτζη, ήδη ολοκληρώθηκε η ανέγερση μιας σύγχρονης υδατοδεξαμενής στη Λακατάμια και προχωρούν με την ανέγερση ακόμα μιας στο Δήμο Λατσιών-Γερίου. Επεσήμανε ότι η δημιουργία δεξαμενών αποθήκευσης νερού από μόνη δεν αρκεί. «Πρέπει και οι κρατικές υποδομές μεταφοράς νερού σε αυτές τις δεξαμενές, οι αγωγοί και τα αντιλιοστάσια, να τύχουν ανάλογης αναβάθμισης για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας», είπε. Για την επαρχία μας, συνέχισε, «θεωρούμε προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις ραγδαία αναπτυσσόμενες περιοχές της Δυτικής Λευκωσίας και της Λακατάμιας». Η μεν πρώτη εξακολουθεί να εξαρτάται από γεωτρήσεις και μικρούς υδατοφράχτες, χωρίς πρόσβαση σε νερό από τις κεντρικές μονάδες αφαλάτωσης, ενώ η δεύτερη υδροδοτείται από μικρού διαμέτρου αγωγούς, που οριακά καλύπτουν τις ημερήσιες ανάγκες των πολιτών, πρόσθεσε.
Ο κ. Γιωρκάτζης σημείωσε ότι για να μπορέσουν οι ΕΟΑ να ανταποκριθούν στις αυξημένες προσδοκίες των πολιτών, «επιβάλλεται να αναθεωρηθούν ή να επικαιροποιηθούν κάποιες νομοθεσίες, ώστε να καταστήσουμε τους οργανισμούς μας διοικητικά και οικονομικά ανεξάρτητους».
Ευχαρίστησε τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για την παρουσία του και «για την καθοριστική, θετική του παρέμβαση στο κρίσιμο ζήτημα του εργοστασίου στη Μια Μηλιά». Μια παρέμβαση, είπε, που διασφαλίζει τη λειτουργία του εργοστασίου μέχρι το 2032 «και επιβεβαιώνει ότι όταν η Πολιτεία συνεργάζεται με την τοπική αυτοδιοίκηση, αυτά τα χρόνια προβλήματα ξεπερνούνται προς όφελος των πολιτών». Πρόσθεσε ότι έχει ήδη προκηρυχθεί από τα Ηνωμένα Έθνη και η προσφορά για το θέμα του αγωγού των λυμάτων και του αγωγού επιστροφής του επεξεργασμένου νερού.
Οι υδατοδεξαμενές Ερατώ και Κλειώ συνολικής χωρητικότητας 17,200 κυβικών μέτρων, είναι τεχνολογίας GLS (Glass lined steel), δηλαδή είναι κατασκευασμένες από χάλυβα και επενδυμένες εσωτερικά και εξωτερικά με επίστρωση γυαλιού. Έχουν διαστάσεις 36 μέτρα διάμετρο και ύψος 15 μέτρα. Σύμφωνα με τον ΕΟΑ, οι νέες υδατοδεξαμενές «ενισχύουν την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ύδρευσης της επαρχίας Λευκωσίας». Σημειώνεται ότι είναι μια καινοτόμος για την Κύπρο κατασκευή η οποία συνδυάζει «πολλά θετικά χαρακτηριστικά» σε σύγκριση με τις παραδοσιακές δεξαμενές από οπλισμένο σκυρόδεμα, όπως η διάρκεια ζωής, η δυνατότητα αύξησης χωρητικότητας ή και μετακίνησης, «το αμελητέο» κόστος συντήρησης και η θερμομόνωση μεταξύ άλλων. Το συνολικό κόστος ανήλθε στα 2,13 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδοτήθηκε από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ.
Τα εγκαίνια του έργου έγιναν από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, τον κ. Γιωρκάτζη και τον Έπαρχο Λευκωσίας Ανδρέα Χατζηπάκκο, με την αποκάλυψη επιγραφής μπροστά από τις υδατοδεξαμενές. Προηγήθηκε τελετή αγιασμού από τον Μητροπολίτη Καρπασίας Χριστοφόρο.
ΚΥΠΕ