Hatzipantela: GSI is a Strategic European Project, Must Be Completed

Τον αυξανόμενο γεωοικονομικό και γεωπολιτικό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, αλλά και τις σοβαρές καθυστερήσεις που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την υλοποίηση κρίσιμων έργων, ανέδειξε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή του ΕΛΚ, Μιχάλη Χατζηπαντέλα, και σε συνεργασία με το Wilfried Martens Centre και συγκέντρωσε πολιτικούς, θεσμικούς και εκπροσώπους της ενεργειακής βιομηχανίας.
Η συζήτηση διεξήχθη σε μια χρονική συγκυρία όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τριπλή πρόκληση: υψηλό ενεργειακό κόστος, απώλεια βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια στη γειτονιά της. Όπως κατέστη σαφές από τις παρεμβάσεις των ομιλητών, η ενέργεια δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά ζήτημα ασφάλειας, στρατηγικής αυτονομίας και πολιτικής αξιοπιστίας της ΕΕ.
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Martens Centre, Τόνι Χούχτανεν, υπογράμμισε ότι το ζήτημα της ενέργειας παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη δραστική μείωση της διαθεσιμότητας ρωσικών ενεργειακών πόρων. Παρά τις μικρές μειώσεις στις τιμές ενέργειας που παρατηρούνται σε ορισμένες χώρες, όπως το Βέλγιο, τόνισε ότι αυτές δεν επαρκούν για να στηρίξουν τη βιομηχανία και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.
Ο Χούχτανεν επισήμανε επίσης ότι η Νοτιοανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε περιοχή αυξημένης γεωπολιτικής ρευστότητας, με περιορισμένη πλέον ευρωπαϊκή επιρροή, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια πιο ενεργή και στρατηγική παρουσία της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, ανέδειξε τη σημασία των ενεργειακών ανακαλύψεων, των περιφερειακών συνεργασιών και των έργων διασύνδεσης, που μετατρέπουν την ενέργεια από καθαρά οικονομικό ζήτημα σε θέμα ασφάλειας και γεωπολιτικής.
Στη συνέχεια, ο ανώτερος ερευνητής του Martens Centre, Δίμιταρ Λίλκοβ, τόνισε ότι, πέρα από την πράσινη μετάβαση, η Ευρώπη έχει τύχει τα τελευταία χρόνια επανειλημμένης υπενθύμισης της σημασία της ενεργειακής ασφάλειας, της διαφοροποίησης πηγών και οδεύσεων και της προσιτής τιμής της ενέργειας για πολίτες και επιχειρήσεις.
Στην εκτενή του τοποθέτηση, ο κ. Χατζηπαντέλα υπογράμμισε ότι η Ευρώπη, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, βρέθηκε αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας πολιτικής που υποτίμησε τη σημασία των εγχώριων και περιφερειακών ενεργειακών πόρων.
«Ξέρουμε όλοι ότι μετά τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και τις αποφάσεις που έπρεπε να λάβει η Ευρώπη, μιλάμε για μια αγορά περίπου €400 δισ. Αντί να χρησιμοποιούμε τους πόρους που έχουμε στην Ευρώπη, χρησιμοποιούμε πόρους από τις ΗΠΑ και άλλες περιοχές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως σημείωσε, η ΕΕ καλείται σήμερα να καλύψει ανάγκες μιας αγοράς εκατοντάδων δισ. ευρώ, βασιζόμενη σε εισαγωγές από τρίτες χώρες, αντί να αξιοποιεί συστηματικά το δυναμικό που υπάρχει εντός των ευρωπαϊκών συνόρων και της άμεσης γειτονίας της.
Αναφερόμενος στην Κύπρο, υπογράμμισε ότι τα τελευταία 15 χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένες έρευνες για υδρογονάνθρακες, ενώ οι πρόσφατες ανακοινώσεις επιβεβαιώνουν το σημαντικό δυναμικό της χώρας. Όπως είπε, επικαλούμενος συνομιλία με Ισραηλινό υπουργό από την εποχή που ήταν και ο ίδιος υπουργός Υγείας: «Μου είπε: ξέρεις γιατί τη λένε Ευλογημένη Γη; Όχι μόνο για θρησκευτικούς λόγους, αλλά για όσα βρίσκονται στη θάλασσα. Αν βρούμε τρόπο να τα αξιοποιήσουμε όλοι μαζί, η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή μπορούν να γίνουν καλύτερα μέρη για όλους».
Ο κ. Χατζηπαντέλα ξεκαθάρισε ότι δεν τάσσεται κατά της περιβαλλοντικής πολιτικής, αλλά υπέρ μιας ρεαλιστικής ισορροπίας: «Δεν είμαι εναντίον της προστασίας του περιβάλλοντος, είμαι υπέρ. Όμως πρέπει να βλέπουμε και το όφελος των Ευρωπαίων πολιτών. Δεν μπορούμε να ζούμε σε μια ήπειρο όπου όλα είναι απλώς πολύ ακριβά για να μπορείς να ζήσεις». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η αξιοποίηση των υποθαλάσσιων πόρων της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος όχι μόνο των κρατών της περιοχής, αλλά και του συνόλου των Ευρωπαίων πολιτών.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι η Κύπρος παραμένει το μόνο πλήρως ηλεκτρικά απομονωμένο κράτος-μέλος της ΕΕ: «Η Κύπρος είναι το μόνο κράτος-μέλος χωρίς καμία ηλεκτρική διασύνδεση. Αυτή η απομόνωση μας καθιστά δομικά ευάλωτους στη μεταβλητότητα και στο υψηλό κόστος». Επιπλέον, τόνισε τον ευρύτερο ευρωπαϊκό ρόλο της Κύπρου: «Η Κύπρος δεν είναι πια στην περιφέρεια. Είναι στο κέντρο των πολιτικών επιλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης στο πρόβλημα των τιμών ενέργειας σε όλη την Ευρώπη».
Ο κ. Χατζηπαντέλα δεν παρέλειψε να επισημάνει τη δομική αδυναμία της Κύπρου, η οποία παραμένει το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ πλήρως ηλεκτρικά απομονωμένο. Η απομόνωση αυτή, όπως τόνισε, καθιστά την κυπριακή οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη σε υψηλό κόστος και διακυμάνσεις τιμών, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ (Great Sea Interconnector - GSI) όχι απλώς ως τεχνικό έργο υποδομής, αλλά ως στρατηγικό ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Υπενθύμισε ότι «το GSI δεν είναι ένα έργο πολυτελείας. Είναι ένα έργο που χρειάζεται να ολοκληρωθεί. Είναι επίσημο έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρηματοδοτούμενο με €657 εκατ. και έχει επανειλημμένα αναγνωριστεί ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος», σημειώνοντας ότι η ολοκλήρωσή του θα εντάξει την Κύπρο στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και θα ενισχύσει τη συνολική ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος.
Παράλληλα, ο ευρωβουλευτής του ΕΛΚ έθεσε με σαφήνεια το πολιτικό δίλημμα της εποχής: την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και την κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα. Όπως τόνισε, η περιβαλλοντική πολιτική δεν μπορεί να αγνοεί το κόστος ζωής και την ανταγωνιστικότητα, ούτε να οδηγεί σε μια Ευρώπη όπου η ενέργεια καθίσταται απαγορευτική για τους πολίτες και τη βιομηχανία.
Από την πλευρά του, ο ευρωβουλευτής του S&D Γιάννης Μανιάτης έδωσε μια πιο αιχμηρή πολιτική διάσταση στη συζήτηση, εστιάζοντας όχι μόνο στις δυνατότητες της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και σε όσα –όπως είπε– δεν έγιναν εγκαίρως από τις κυβερνήσεις τόσο της Ελλάδας, όσο και της Κύπρου.
Ο κ. Μανιάτης υπογράμμισε ότι εδώ και πάνω από μια δεκαπενταετία υπήρχε σαφής στρατηγικός σχεδιασμός για τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων ενέργειας, την ανάπτυξη εγχώριων πόρων και τη δημιουργία μεγάλων διασυνοριακών υποδομών. Παρά το γεγονός ότι αρκετά από αυτά τα έργα εντάχθηκαν σε ευρωπαϊκά προγράμματα κοινού ενδιαφέροντος, η υλοποίησή τους χαρακτηρίστηκε από καθυστερήσεις, αναβολές και –σε ορισμένες περιπτώσεις– πλήρη στασιμότητα
Ο κ. Μανιάτης ανέφερε επίσης ότι κυβερνήσεις επικαλούνται συχνά την πολιτική αστάθεια, τις τεχνικές δυσκολίες ή τη ρυθμιστική πολυπλοκότητα ως άλλοθι για την αδράνεια, αντί να εργάζονται συστηματικά για την υπέρβαση των εμποδίων. Όπως σημείωσε, ακόμη και όταν η ΕΕ παρέχει σημαντική χρηματοδότηση και πολιτική στήριξη –όπως στην περίπτωση του GSI – οι εθνικές καθυστερήσεις απειλούν να ακυρώσουν στην πράξη τα αναμενόμενα οφέλη.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής επισήμανε επίσης ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι ασύμβατη με την αξιοποίηση υδρογονανθράκων, ιδίως σε μια περίοδο όπου η ζήτηση για φυσικό αέριο παραμένει υψηλή και η ευρωπαϊκή παραγωγή στη Βόρεια Θάλασσα μειώνεται. Η Ανατολική Μεσόγειος, τόνισε, διαθέτει αποδεδειγμένα και δυνητικά αποθέματα που μπορούν να αλλάξουν τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση και συνέπεια.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την Ευρώπη, όμως το παράθυρο ευκαιρίας δεν θα παραμείνει ανοιχτό επ’ αόριστον. Όπως τονίστηκε, χωρίς ταχεία υλοποίηση έργων, σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο και συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική, η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει ακόμη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα σε μια περίοδο αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.
Πηγή: ΚΥΠΕ