Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου του 2027, εφόσον ψηφιστεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, δήλωσε ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρίνος Μουσιούττας, ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, σημειώνοντας ότι η Κυβέρνηση αναμένεται να καταθέσει τα σχετικά νομοσχέδια στη Βουλή τον Ιούνιο.
«Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα επιλύσει στρεβλώσεις που υπάρχουν σήμερα, θα αυξήσει τις συντάξεις και τις παροχές», είπε σε δηλώσεις του μετά την Επιτροπή ο Υπουργός, σημειώνοντας ότι στόχος είναι να εφαρμοστεί από την 1.1.2027.
Επιπλέον, απαντώντας σε ερωτήσεις των Βουλευτών, ο κ. Μουσιούττας είπε ότι το χρέος του κράτους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανέρχεται στα €11,3 δισ., ενώ το συνολικό χρέος του κράτους προς όλα τα Ταμεία ανέρχεται στα €12,8 δισ. Βουλευτές ζήτησαν συγκεκριμένα στοιχεία για την αύξηση του χρέους ανά Προεδρία, καθώς και συγκεκριμένο πλάνο αποπληρωμής του, με τον Υπουργό να αναφέρει ότι αυτό είναι ένα από τα ζητήματα που θα επιλυθεί μέσω της μεταρρύθμισης.
Παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό του 2026 για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο κ. Μουσιούττας είπε ότι προβλέπονται έσοδα ύψους €3.769.782.936 σε σύγκριση με €3.517.653.906 που προβλέπονται στον Προϋπολογισμό του 2025. Τα έσοδα προέρχονται από εισφορές ύψους €3.217.065.000, είσπραξη από το πάγιο ταμείο της Δημοκρατίας ως συμπλήρωμα για την κατώτατη σύνταξη ύψους €34.451.000, τόκους εισπρακτέους ύψους €225.916.292 και άλλες εισπράξεις ύψους €292.350.644.
Για το 2026 σημείωσε ότι προβλέπονται δαπάνες ύψους €2.743.074.164 σε σύγκριση με δαπάνες ύψους €2.409.572.366 που προβλέπονται στον Προϋπολογισμό του 2025. Οι δαπάνες αφορούν συντάξεις ύψους €2.172.611.000, επιδόματα και άλλες παροχές ύψους €114.352.000, παροχή ανεργιακού επιδόματος ύψους €70.904.000, διαχειριστικά και διοικητικά έξοδα ύψους €4.568.480, άλλες δαπάνες ύψους €271.205.634, καθώς και πρόνοια για μη προβλεπόμενες δαπάνες και αποθεματικό ύψους €100.000.000.
Το πλεόνασμα του Προϋπολογισμού για το 2026 εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε €1,03 δισ., σε σύγκριση με πλεόνασμα ύψους €940 εκ. το 2025.
Δίνοντας διευκρινίσεις σε ερωτήσεις της Προέδρου της Επιτροπής, Βουλευτή του ΔΗΚΟ, Χριστιάνας Ερωτοκρίτου, για τον προϋπολογισμό, ο κ. Μουσιούττας είπε ότι οι «άλλες εισπράξεις» και «άλλες δαπάνες» που προβλέπονται αφορούν λογιστική εγγραφή για την επανακατάθεση των εμπρόθεσμων καταθέσεων στις εμπορικές τράπεζες.
Όπως εξήγησε ο Υπουργός, το 95% καταθέσεων του ΤΚΑ είναι στο Γενικό Λογιστήριο με επιτόκιο 2,15% επιτόκιο. Στο πλαίσιο συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης θα υπάρχει πρόνοια για την επενδυτική πολιτική του ΤΚΑ και τη διαχείρισή του.
Ο Υπουργός παρουσίασε, επίσης, τους προϋπολογισμούς για το Ταμείο Αδειών, το Ταμείο Αφερεγγυότητας και το Ταμείο Πλεονασμού. Όλα τα ταμεία, σημείωσε, είναι πλεονασματικά. Για το Ταμείο Αδειών προβλέπονται έσοδα €144 εκ. και δαπάνες €132 εκ. Για το Ταμείο Αφερεγγυότητας προβλέπονται έσοδα €33 εκ. και δαπάνες μόλις €231.000, ενώ για το Ταμείο για Πλεονάζον Προσωπικό προβλέπονται έσοδα €180 εκ. και δαπάνες €58 εκ.
Σε δηλώσεις της, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, είπε ότι είναι η πρώτη φορά που συζητήθηκε ο προϋπολογισμός του Ταμείου στην Επιτροπή Οικονομικών, μετά από πρόταση νόμου που κατέθεσε το ΔΗΚΟ με τον ΔΗΣΥ.
«Είναι με ιδιαίτερη ικανοποίηση που είδαμε σήμερα να κατατίθεται και να εξετάζεται στην Επιτροπή μας ο προϋπολογισμός του ΤΚΑ. Είχαμε μια πολύ γόνιμη και παραγωγική συζήτηση με τον Υπ. Εργασίας», ανέφερε.
Σημείωσε τις «πολύ εντατικές διεργασίες» που βρίσκονται σε εξέλιξη για μια «ουσιαστική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.
Εντός της Επιτροπής, η κ. Ερωτοκρίτου εξέφρασε την έγνοια του ΔΗΚΟ για τους χαμηλοσυνταξιούχους και για την αναλογιστική μείωση του 12%, σημειώνοντας ότι «έχουμε συνταξιούχους που δεν τους επιτρέπεται να ζουν μια αξιοπρεπή ζωή», επισημαίνοντας ότι αναμένεται να φανούν στην πράξη οι αυξήσεις στις συντάξεις, ιδιαίτερα τις χαμηλές, μέσα από τη μεταρρύθμιση.
Σε τοποθέτησή του εντός της Επιτροπής, ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Χάρης Γεωργιάδης, σημείωσε ότι προκύπτει ικανοποιητική αύξηση στα αποθεματικά του Ταμείου, χωρίς διαφοροποίηση οποιουδήποτε συντελεστή, εξαιτίας της καλής κατάστασης στην αγορά εργασίας.
Έκανε λόγο για «λεγόμενο χρέος» του κράτους προς το ΤΚΑ, σημειώνοντας ότι δεν θεωρεί αρνητική ένδειξη να υπάρχει, καθώς είναι κάτι που προκύπτει όταν είναι ισχυρό το ΤΚΑ. «Εγώ θα ανησυχούσα αν μειωνόταν το λεγόμενο χρέος, γιατί θα σήμαινε ότι αυτά που φέρνει το Ταμείο είναι πιο λίγα από τις δαπάνες του», είπε, σημειώνοντας ότι αυτό που έχει σημασία είναι το ισοζύγιο.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στη διαχείριση και τις δαπάνες του Ταμείου, καθώς σε περίοδο επιβράδυνσης της οικονομίας, οι δαπάνες αυξάνονται κατά πολύ. «Χρειάζεται προσοχή, ειδικά σε καιρούς όπως τώρα που είναι σχετικά καλή η κατάσταση της αγοράς εργασίας να είμαστε προσεκτικοί με προγράμματα δαπανών, ώστε να μην αντιστραφεί απότομα το θετικό ισοζύγιο, σε μια περίοδο που θα είναι δημοσιονομικά πιο δύσκολη», είπε.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ονούφριος Κουλάς, είπε ότι αν το κράτος θέλει αύριο να αποπληρώσει το χρέος προς το ΤΚΑ, θα δανειστεί από τις αγορές με επιτόκιο 3,25%, σύμφωνα με το τελευταίο ομόλογο που εκδόθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία. Συμφέρει στο κράτος, άρα και στους φορολογούμενους, είπε, να δανείζεται το κράτος από το Ταμείο. Από την πλευρά του Ταμείου, σημείωσε ότι αν το ποσό ήταν κατατεθειμένο στις τράπεζες, θα έπαιρνε πολύ μικρότερο επιτόκιο από το 2,15% που δίνει το κράτος, επισημαίνοντας ότι ο δανεισμός του κράτους από το ΤΚΑ συμφέρει και τις δύο πλευρές.
Από την πλευρά του, ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Καυκαλιάς, διαχώρισε τη θέση του από τον ΔΗΣΥ. «Ανησυχούμε για την αύξηση του χρέους του δημοσίου προς το ΤΚΑ. Θέλουμε να ξεκαθαρίσετε τη δική σας θέση για το πώς η κυβέρνηση μεθοδεύει τις ενέργειες της, τον προγραμματισμό της, για να ξεκινήσει η αποπληρωμή του χρέους», είπε, προσθέτοντας ότι αναμένει να ακούσει και τις πολιτικές και δράσεις της κυβέρνησης για δημιουργία πραγματικού αποθεματικού και τρόπους για αποδοτικότερη λειτουργία του Ταμείου προς όφελος της κοινωνίας.
«Ως ΑΚΕΛ ανησυχούμε ιδιαίτερα για την αύξηση του χρέους του κράτους στο ΤΚΑ αλλά και σε άλλα δημόσια ταμεία», είπε σε δηλώσεις του μετά την Επιτροπή. Όπως εξήγησε, από αυτό επηρεάζεται η λειτουργία του Ταμείου, επηρεάζονται πολιτικές και αποφάσεις που αφορούν τις συντάξεις, ενώ δημιουργείται και μια παραπλανητική εικόνα σε σχέση με τα δημοσιονομικά του κράτους, διότι το χρέος του κράτους στο ΤΚΑ δεν υπολογίζεται στο δημόσιο χρέος.
Ο κ. Καυκαλιάς ρώτησε, επίσης, τον Υπουργό, κατά πόσο στον προϋπολογισμό του 2026 λήφθηκε υπόψη η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και οι τυχόν αυξήσεις που θα δοθούν σε συντάξεις, στη ρύθμιση της αναλογιστικής μείωσης του 12%, τις συντάξεις χηρείας για τους άνδρες κ.λπ.
Ο Υπουργός απάντησε ότι ο προηγούμενος Υπουργός Εργασίας είχε πει ότι τα νομοσχέδια θα κατατίθονταν τον Δεκέμβριο του 2025, σημειώνοντας ότι αυτό «ήταν αδύνατο». Σημείωσε ότι έγιναν 12 συναντήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους για επεξήγηση της αναλογιστικής μελέτης και το επόμενο διάστημα αναμένονται οι θέσεις των εταίρων για να προχωρήσουν τα νομοσχέδια με νομοτεχνικό έλεγχο. Σημείωσε ότι αναμένεται η κατάθεσή τους τον Ιούνιο στη Βουλή.
«Θεωρώ θα υπάρχει αύξηση σε συντάξεις και επιδόματα, δεν ξέρω το ύψος ακόμα», είπε. Πρόθσεσε ότι άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης θα είναι η επενδυτική πολιτική του Ταμείου, η αποπληρωμή του δημόσιου χρέους προς το Ταμείο και ο τρόπος διοίκησης του. «Πρόθεση είναι, αν κυλήσουν όλα ομαλά, όταν υπάρχει κάποιο καταστάλαγμα προς τα πού κινούμαστε, να μιλήσουμε με όλα τα κόμματα, να γίνετε κοινωνοί της μεταρρύθμισης και να λύσουμε απορίες. Αν ψηφιστεί μέσα στο 2026, θα υλοποιηθεί από 1/1/2027, άρα δεν αφορά τον προϋπολογισμό του 2026», επισήμανε.
«Μας απογοητεύει αυτή η εξέλιξη», ανέφερε σε δηλώσεις του ο κ. Καυκαλιάς. Πολύ περισσότερο, συνέχισε, απογοητεύει την κοινωνία, τους συνταξιούχους που αναμένουν αύξηση στις χαμηλές συντάξεις, αναμένουν ρύθμιση του ζητήματος του 12%, περιμένουν να αποκατασταθεί η αδικία στη σύνταξη χηρείας των ανδρών.
Από πλευράς του, ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Σωτήρης Ιωάννου, είπε ότι τα τελευταία 15 χρόνια αρκετές αποφάσεις επικαλούνταν τη βιωσιμότητα του ΤΚΑ, όπως η συνταξιοδότηση στα 65, το πέναλτι του 12%. «Εμείς θέτουμε το γεγονός ότι η βιωσιμότητα φαίνεται να απειλείται από αυτό το χρέος. Αν επιστρέφονταν τα λεφτά, δεν θα είχαμε ούτε πρόβλημα βιωσιμότητας, ούτε αύξηση ορίου συνταξιοδότησης, θα έμπαιναν νέοι στην αγορά εργασίας με καλύτερους μισθούς», είπε, ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα και σχεδιασμό για το πώς θα αποπληρώσει το χρέος το κράτος.
Ο Υπουργός ανέφερε ότι το κράτος δανειζόταν διαχρονικά από το ΤΚΑ. Ανέφερε ότι σήμερα το χρέος προς το ΤΚΑ είναι στα €11,3 δισ., ενώ προς όλα τα ταμεία στο €12,8 δισ. Επανέλαβε ότι στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα υπάρχει σχετική πρόνοια για σταδιακή αποπληρωμή του χρέους.
Σε κάθε περίπτωση, σημείωσε, δεν τίθεται θέμα βιωσιμότητας, καθώς η αναλογιστική μελέτη με βάθος το 2080, επιβεβαιώνει ότι αν δεν υπάρξουν δραστικές ή τρομερά απρόβλεπτες συνθήκες, το Ταμείο είναι εύρωστο.
Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ, Ηλίας Μυριάνθους ρώτησε αν υπάρχει κάποια εξέλιξη σε σχέση με το μηχανογραφικό σύστημα, καθώς ταλαιπωρείται ο κόσμος. Ρώτησε, επίσης, τι γίνεται με τις εισφορές των αλλοδαπών που επιστρέφουν στη χώρα τους και αν υπάρχει βελτίωση στον χρόνο υπολογισμού των εισφορών Κυπρίων που εργάζονται στο εξωτερικό, αφού επαναπατριστούν.
Οι υπηρεσιακοί λειτουργοί του Υπουργείου Εργασίας απάντησαν ότι το νέο μηχανογραφικό βρίσκεται σε εξέλιξη, στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Όσον αφορά τις εισφορές αλλοδαπών, σημείωσαν ότι υπάρχει πρόνοια για εφάπαξ επιστροφή των εισφορών τους, αν συμπληρώσουν τουλάχιστον 6 χρόνια εργασίας, στο 68ο έτος της ηλικίας τους. Για τον υπολογισμό των ασφαλιστικών μονάδων Κυπρίων που εργάστηκαν στο εξωτερικό, είπαν ότι υπάρχει σε επίπεδο ΕΕ μηχανογραφημένο σύστημα για ανταλλαγή χρόνου ασφάλισης για κάθε εργαζόμενο. Σημειώθηκε ότι παρατηρούνται καθυστερήσεις, ανάλογα με τη χώρα, οι οποίες βελτιώνονται.
Ο Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων, Σταύρος Παπαδούρης ζήτησε γραπτώς στοιχεία ανά πεταεντία Προεδρίας της αύξησης της οφειλής του κράτους προς το ΤΚΑ. Σε δηλώσεις του μετά την Επιτροπή είπε «θέλω να σκεφτούμε όλοι λογικά τα νούμερα (του χρέους), σε σχέση με το ότι η χώρα αυτή σχεδόν πτώχευσε για περίπου τα μισά χρήματα» και ρώτησε κατά πόσο το κράτος σχεδιάζει να αρχίσει να επιστρέφει τα χρήματα στο Ταμείο, αν υπάρχει η πρόθεση, με ποια φόρμουλα και πότε αυτό μπορεί να γίνει.
Pension Reform and State Debt: AKEL Demands Clear Answers from the Government
The Minister of Labour and Social Insurance, Marinos Mousiouttas, presented the Social Insurance Fund (SIF) budget to the Parliamentary Committee on Finance, announcing that the pension reform is expected to take effect on January 1, 2027, if approved by the Parliament. The aim of the reform is to resolve existing distortions and increase pensions and benefits. The Minister informed the committee that the state's debt to the SIF amounts to €11.3 billion, while the total debt to all Funds reaches €12.8 billion. MPs requested detailed information on the evolution of the debt under each administration and a specific repayment plan, which will be discussed within the framework of the reform. The SIF budget for 2026 forecasts revenues of €3,769,782,936 and expenditures of €2,743,074,164, with an estimated surplus of €1.03 billion. Revenues mainly come from contributions, while expenditures cover pensions, benefits, and administrative costs. 95% of SIF deposits are held in the General Treasury with an interest rate of 2.15%. In addition, the budgets for the Leave Fund, the Insolvency Fund, and the Surplus Fund were presented, all of which are also in surplus. AKEL is requesting clear answers from the government regarding the reform and the repayment of the debt.
