Special Education Bill to be Ready in Weeks, Minister Says

Σε λίγες εβδομάδες θα είναι έτοιμο το νομοσχέδιο για την Ειδική Εκπαίδευση, το οποίο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια θα κατατεθεί στη Βουλή, δήλωσε η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, σημειώνοντας ότι «είμαστε σε μία διαδικασία όπου το εκπαιδευτικό μας σύστημα θέλει μεταρρυθμίσεις».
Ερωτηθείσα σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς και πότε αναμένεται να κατατεθεί το νομοσχέδιο για την ειδική εκπαίδευση και κληθείσα να σχολιάσει τους φόβους που εκφράζονται από εμπλεκόμενους φορείς, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι το θέμα της ειδικής εκπαίδευσης έχει τεθεί από την αρχή ως βασική προτεραιότητα της Κυβέρνησης.
«Το Υπουργείο μας εργάζεται συστηματικά από την πρώτη στιγμή, συλλέγοντας απόψεις, κωδικοποιώντας τις απόψεις όλων των εμπλεκόμενων, των πολλών φορέων που υπάρχουν, γονέων παιδιών με ειδικές ανάγκες, εκπαιδευτικών οργανώσεων, Συνδέσμων Γονέων που δεν έχουν παιδιά με αναπηρίες. Αυτό που έχει σημασία για μας είναι ότι η προτεραιότητα αυτή είναι προς το τέλος της, σε λίγες βδομάδες θα έχουμε το νομοσχέδιο, το οποίο θα μπει σε δημόσια διαβούλευση φυσικά και στη συνέχεια θα πάρει το δρόμο της Βουλής», είπε.
Η Υπουργός Παιδείας τόνισε ότι για 27 χρόνια δεν έχει αλλάξει τίποτα στη νομοθεσία για τη ειδική εκπαίδευση.
«Τα παιδιά με αναπηρίες και οι οικογένειες τους είναι στα σχολεία μας μέσα σε ένα πλαίσιο αναχρονιστικό. Άρα κάνουμε μια μεταρρύθμιση και δεν θα χάσουμε εδώ την ουσία για χάρη των εντυπώσεων. Συνεπώς, δεν είναι οι λίγες εβδομάδες η διαφορά ή ακόμα και μήνες, εδώ σημασία έχει ότι θα έχουμε μια τεράστια αλλαγή, μια βελτίωση η οποία θέτει τους μαθητές, τα παιδιά με αναπηρίες, στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας”, τόνισε. «Για πρώτη φορά μετατίθεται η ουσία στην παιδαγωγική, δίνουμε ευκαιρία για εξατομικευμένα προγράμματα στα παιδιά και ρόλο στους γονείς που για πολλά χρόνια ταλαιπωρούνται στο εκπαιδευτικό αυτό σύστημα», σημείωσε.
Συνεπώς, συνέχισε η κ. Μιχαηλίδου, «είμαστε πολύ κοντά στο να προτείνουμε μία σοβαρή βελτίωση και για αυτό το εγχείρημα θέλουμε μαζί μας όλους».
«Η βελτίωση αυτή αφορά πολυεπίπεδα σε διάφορα θέματα, τα οποία μπορούμε να συζητήσουμε στη συνέχεια, αλλά είναι και η απαρχή για περαιτέρω ανάπτυξη στο χώρο της ειδικής εκπαίδευσης, ο οποίος για χρόνια – επαναλαμβάνω- παρέμενε χωρίς καμιά αλλαγή», πρόσθεσε.
Σε ερώτηση αν θα υπάρξει κάποια επιμόρφωση εκπαιδευτικών ή και γονέων ή και συνοδών επί θεμάτων που αφορούν το νομοσχέδιο και τα παιδιά στην ειδική εκπαίδευση, η Υπουργός Παιδείας ανέφερε πως είχαν πει από την αρχή ότι οι νοοτροπίες αλλάζουν μόνο με επιμορφώσεις, όχι με θεωρίες, με πρακτικές επιμορφώσεις, με εργαστήρια, με ζωντανή συμμετοχή εκπαιδευτικών και παιδιών σε αυτά.
«Και έχουμε αρχίσει από την πρώτη στιγμή. Επικεντρωθήκαμε μέσω του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου στο να προσφέρουμε σε όλους τους εκπαιδευτικούς την ευκαιρία να βιώσουν πραγματικά το τι σημαίνει διαφοροποίηση, το τι σημαίνει ικανοποίηση των ατομικών αναγκών του κάθε παιδιού ευρύτερα και ειδικά στην ειδική εκπαίδευση», είπε. «Φέτος έχει εκπονηθεί έναν πολύ μεγάλο πρόγραμμα, ένα συστηματικό πρόγραμμα, το οποίο εμπεριέχει επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, επιμόρφωση των γονιών και επιμόρφωση των σχολικών βοηθών συνοδών», επεσήμανε.
Η Υπουργός υπενθύμισε ότι έχουν κάνει υποχρεωτική την επιμόρφωση των σχολικών βοηθών συνοδών και πριν αναλάβουν καθήκοντα, αλλά και κατά τη διάρκεια της χρονιάς και έχουν περιλάβει και σύγχρονα θέματα όπως είναι οι Πρώτες Βοήθειες, θέματα που είναι αναγκαία να κατέχει ένας σχολικός βοηθός σύνοδος, τον οποίον αναβαθμίζουν κιόλας επαγγελματικά για να μπορούν να έχουν κιόλας αυτές τις απαιτήσεις από τους ανθρώπους αυτούς.
«Άρα, έχει εκπονηθεί ήδη και υλοποιείται έναν πολύ μεγάλο πρόγραμμα επιμόρφωσης με στόχο την αλλαγή νοοτροπίας και την υλοποίηση των πολιτικών», σημείωσε.
Απαντώντας σε ερώτηση ποιες πολιτικές και δράσεις εφαρμόστηκαν μέχρι σήμερα και τι αναμένεται να αλλάξει με τη νέα νομοθεσία για την ειδική εκπαίδευση ή καλύτερα τι θα ρυθμίζει, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι από την πρώτη στιγμή δουλεύουν για βελτίωση της ειδικής εκπαίδευσης, ανεξάρτητα από την αλλαγή νομοθεσίας.
«Άρα, από την πρώτη στιγμή, από το 2023, έχουμε αυξήσει πάρα πολύ τον αριθμό των σχολικών βοηθών συνοδών, γιατί είδαμε ότι υπήρχε τρομερή ανάγκη και ποιοτικά όμως τους έχουμε βελτιώσει τα προγράμματα και τη στήριξη που δίνουμε σε αυτούς», επεσήμανε. Σύντομα, είπε, θα έχουμε και τη μισθολογική αναβάθμιση, έτσι ώστε το κύρος αυτού του ρόλου να αναβαθμιστεί. «Εκείνο που προσθέσαμε είναι τις σοβαρές επιμορφώσεις ανάλογα με τις ανάγκες των παιδιών. Αν ένας εκπαιδευτικός έχει στην τάξη του παιδί με αυτισμό να έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει επιμόρφωση για τον αυτισμό, έχουμε βελτιώσει τις δομές εντός του Υπουργείου, ώστε να έχουμε μια ενιαία πολιτική», συμπλήρωσε.
Όπως είπε, η ενιαία αυτή πολιτική θα έχει να κάνει ανεξάρτητα με τις βαθμίδες, ενώ μέχρι στιγμής υπήρχε ένας κατακερματισμός, διαφορετική προσέγγιση στη Δημοτική, διαφορετική στη Μέση Γενική και στη Μέση Τεχνική, τώρα πια υπάρχει μια ενιαία προσέγγιση γιατί πρόκειται για τα ίδια παιδιά, τα οποία μπαίνουν στο σύστημα και βγαίνουν στο τέλος.
«Έχουμε βελτιώσει τα ειδικά σχολεία, έχουμε κάνει ήδη θερινά σχολεία σε όλα τα ειδικά σχολεία, αυξάνοντας τον χώρο παραμονής και τον χρόνο παραμονής των παιδιών εκεί με βελτιωμένες υπηρεσίες. Και όπως έχω πει έχουμε ήδη εκπονήσει έναν τεράστιο πρόγραμμα σε συνεργασία με ειδικούς στη βάση του τι γίνεται και στην Ευρώπη, το οποίο πάμε τώρα να υλοποιήσουμε και μέσω της νομοθεσίας που να δίνει ευκαιρίες στα παιδιά, να είναι στο επίκεντρο πια τα παιδιά και οι ανάγκες τους», πρόσθεσε.
Όσον αφορά στο τι προσφέρει τον νέο νομοσχέδιο για την ειδική εκπαίδευση, η Υπουργός Παιδείας τόνισε ότι είναι βελτίωση που δίνει την ευκαιρία να κάνουν πολύ περισσότερα στο μέλλον.
Αυτό «γιατί δίνει ρόλο και λόγο στους γονείς και ήταν ένα παράπονο τους διαχρονικό ότι αποφασίζουμε χωρίς τους γονείς το πού μπαίνουν τα παιδιά τους και πώς τα εκπαιδεύουμε μόλις μπουν στο σύστημα”, είπε. Το νέο νομοσχέδιο, σύμφωνα με την Υπουργό, βελτιώνει τη λειτουργία των Επαρχιακών Επιτροπών, που ήταν έναν άλλο σοβαρό θέμα. «Έπαιρνε πάρα πολύ χρόνο να βγουν οι αποφάσεις, δίνουμε ευκαιρία να είναι οι αποφάσεις αυτές τεκμηριωμένες. Άρα, βελτιώνουμε τις Επαρχιακές Επιτροπές, βελτιώνουμε τις μονάδες και αλλάζουμε τον τρόπο δουλειάς τους, γιατί τώρα πια ο στόχος δεν είναι τα παιδιά να είναι σε μια μονάδα και να βγαίνουν για λίγο στην τάξη. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Να είναι στη γενική τάξη όλοι και για κάποιες ώρες εκεί και όπου χρειάζεται, το παιδί να μπορεί να πάει στο χώρο του για να ακολουθήσει το ατομικό του πρόβλημα», επεσήμανε.
Άρα, συνέχισε η κ. Μιχαηλίδου, κάνουν πάρα πολύ δουλειά πίσω από όλο αυτό που λέγεται ένα νομοσχέδιο απλό, για να μπορεί να υλοποιηθεί αμέσως μόλις ψηφιστεί.
«Άλλη καινοτομία είναι το ότι όλα τα παιδιά θα παίρνουν απολυτήριο στη Μέση Εκπαίδευση, εφόσον φοιτούν στα σχολεία μας. Άρα, μέχρι σήμερα τα παιδιά των μονάδων δεν έπαιρναν απολυτήριο, το αλλάζουμε αυτό. Θεωρούμε ότι μπορούν να πάρουν απολυτήριο και μάλιστα είμαστε σε διαβούλευση με το Υπουργείο Εργασίας να μπορούν να τους παραχωρηθούν και θέσεις εργασίας με πληρωμή έτσι ώστε να έχουν τη θέση τους στην κοινωνία μας πραγματικά», πρόσθεσε.
Σημείωσε ότι είναι πολλές οι αλλαγές που γίνονται με βάση το νομοσχέδιο και είναι ουσιαστικές, οι οποίες δεν υπήρχαν στο σύστημα και «ανταποκρίνονται στις ανάγκες των γονέων και των παιδιών και βεβαίως παιδαγωγικά δίνουν την ευκαιρία και στους εκπαιδευτικούς να βιώσουν τη διαφοροποίηση στην πράξη μέσω της στήριξης που πρέπει να τους παρέχουμε». Ένας εκπαιδευτικός, εξήγησε η κ. Μιχαηλίδου, «δεν μπορεί να ανταποκριθεί με τόσες πολλές ιδιαιτερότητες στην τάξη, αν δεν τον στηρίξουμε και δεν τον ενδυναμώσουμε. Για μας είναι πολύ σημαντικό ότι γίνεται μία σοβαρή αρχή, μία μεταρρύθμιση στο χώρο της ειδικής εκπαίδευσης, την οποία θέλουμε όλοι να αγκαλιάσουν και θα είμαστε εδώ να την αξιολογούμε βήμα προς βήμα για να μπορέσουμε να την στηρίξουμε και να την μεγαλώσουμε ακόμα περισσότερο, να κάνουμε κι άλλες αλλαγές στο μέλλον».
Ήδη, είπε η Υπουργός Παιδείας, έχουν δει όλους σχεδόν τους φορείς.
«Είμαστε έτοιμοι για τη δημόσια διαβούλευση εντός των επόμενων εβδομάδων. Αυτό που κάνουμε με την ειδική εκπαίδευση δεν αφορά μία απλή αλλαγή, αλλά διαδικασίες που αλλάζουμε, δομές που αλλάζουμε και κυρίως περιεχόμενο για να μπορέσει το παιδί με αναπηρίες να είναι στο επίκεντρο της εκπαίδευσης», πρόσθεσε.
Το εκπαιδευτικό μας σύστημα θέλει μεταρρυθμίσεις
Απαντώντας σε ερώτηση, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι «είμαστε σε μία διαδικασία όπου το εκπαιδευτικό μας σύστημα θέλει μεταρρυθμίσεις».
«Αυτές οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να είναι γενναίες, θαρραλέες, έστω και αν δεν συμφωνούν όλοι, τεκμηριωμένες επιστημονικά, αν θέλουμε πραγματικά να δώσουμε το μέλλον στα παιδιά, στο μέλλον τους αξίζει», τόνισε.
Όλες οι διεθνείς έρευνες, συνέχισε η Υπουργός, δείχνουν ότι χρειαζόμαστε αυτές τις αλλαγές, αλλά και η πράξη μέσα στα σχολεία μας και κυρίως στήριξη και ενδυνάμωση οι εκπαιδευτικοί που είναι η ψυχή της όποιας αλλαγής. Άρα, σημείωσε, «είναι άλλη μια μεταρρύθμιση, όπως και άλλες στις οποίες θα κάνουμε στον επόμενο χρόνο της διακυβέρνησης, γιατί έχουμε αποφασίσει ότι η Παιδεία, όπως ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δηλώνει, αλλά και το εννοεί στην πράξη, είναι στις άμεσες προτεραιότητές μας. Άρα, τα παιδιά πια και τα αποτελέσματά τους, το να είναι καλά στα σχολεία, η ψυχική τους υγεία όλων των παιδιών, αλλά και τα αποτελέσματα τα μαθησιακά να είναι αυτά που αναμένουμε».
Αναφορικά με τον αριθμό των μαθητών που φοιτούν στην ειδική εκπαίδευση και σε σχέση με τις μονάδες τόσο στη Δημοτική, προδημοτική και Μέση Γενική και Τεχνική εκπαίδευση, η Υπουργός είπε ότι υπάρχουν δεκάμισι περίπου χιλιάδες παιδιά με διάφορες αναπηρίες στη Δημοτική, εφτάμιση περίπου χιλιάδες στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική.
«Έχουμε τρεισήμισι χιλιάδες σήμερα συνοδούς και αυτός είναι ο μεγαλύτερος αριθμός που είχαμε ποτέ και είναι προς όφελος των παιδιών, να μπορούν να έχουν τη βοήθεια και τη στήριξη που θέλουν στο σχολείο και έχουμε και γύρω στους 1.300 ειδικούς εκπαιδευτικούς για να στηρίξουν όλο αυτό το εγχείρημα. Το στοίχημα για μας είναι όλοι αυτοί οι αριθμοί, όλα αυτά τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί και οι ενήλικες να μπορούν να βοηθήσουν στο να έχουμε βελτίωση προσωπικά και ατομικά στο κάθε παιδί», σημείωσε.
Ερωτηθείσα αν γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών της ειδικής εκπαίδευσης, ούτως ώστε να ληφθούν υπόψιν στη νομοθεσία που προωθείται, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι οι ανάγκες των παιδιών με αναπηρία δεν είναι θέμα εκτίμησης, είναι θέμα γνώσης.
«Έχουμε ειδικούς, έχουμε τις Επιτροπές μας, στις οποίες συμμετέχουν ειδικοί. Είναι πολυθεματικές αυτές οι Επιτροπές, έχουμε Ειδικούς από διάφορα πεδία και έχουν καταγεγραμμένες στους φακέλους των παιδιών τις ανάγκες τους τις ατομικές. Το ζήτημα για μας είναι ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια κάπου έμπαιναν σε δεύτερη μοίρα οι προσωπικές ανάγκες του κάθε παιδιού και είναι αυτό που θέλουμε να φέρουμε με το νομοσχέδιο μπροστά, δηλαδή πάνω από όλα οι ανάγκες των παιδιών. Για αυτό προωθούμε και εξατομικευμένα προγράμματα», σημείωσε.
Σκέψεις για την επόμενη μέρα
Αναφορικά με ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που παραμένει ανοιχτό, το τι θα απογίνουν τα παιδιά των ειδικών σχολείων μετά την αποφοίτησή τους και αν θα υπάρξει κάποια ρύθμιση και σε αυτόν τον τομέα, η Υπουργός Παιδείας είπε ότι αυτό αφορούσε μία άλλη διευθέτηση νομική, την οποία έκαναν πέρσι.
«Δώσαμε την ευκαιρία στα παιδιά με αναπηρία να μείνουν μετά τα 21, εάν το επιθυμούν, στα σχολεία. Το πετύχαμε. Δεν λύνει το πρόβλημα. Το πρόβλημα θα λυθεί μέσω και της συνεργασία μας με το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, όπου τα παιδιά αυτά χρειάζονται Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας, χρειάζονται κέντρα στήριξης όπου να μπορούν να μείνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας, να διευκολύνουν και τις οικογένειες, αλλά κυρίως να έχουν δημιουργικό χρόνο σε αυτά τα Κέντρα».
Είναι πια ενήλικες η λύση δεν είναι να παραμένουν στο σχολείο, τόνισε. «Για αυτό εμείς ως Υπουργείο διευκολύναμε το να παραμείνουν ακόμα ένα χρόνο, είμαστε στη διαδικασία διαβούλευσης και με το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, ώστε να δώσουμε λύσεις και για αυτό», συμπλήρωσε.
Η Υπουργός Παιδείας είπε ότι «πολλές φορές όταν μιλάμε για την ειδική εκπαίδευση ακούμε πολύ βαρύγδουπες δηλώσεις, ακούμε οραματισμούς που έχουν να κάνουν με έναν καινούργιο εκπαιδευτικό σύστημα».
«Πρέπει να τονίσουμε ότι οι αλλαγές που γίνονται είναι τεκμηριωμένες, είναι μικρά βήματα προς τη βελτίωση, αλλά σημαντικά βήματα προς τη βελτίωση. Στην εκπαίδευση όταν κάνεις τεράστια βήματα, χάνεις την ουσία και πολλές φορές χάνεις και την ίδια την αλλαγή που θέλεις να κάνεις. Έχουμε παραδείγματα, θυμίζω τα τετράμηνα, θυμίζω πάρα πολλά άλλα παραδείγματα που έχουμε στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Είναι πολύ σημαντικό να είναι κοντά μας όλοι για να κάνουμε την αλλαγή, να την παρακολουθήσουμε και να την προχωρήσουμε και παρακάτω», πρόσθεσε.
Άλλα σημαντικά εκπαιδευτικά ζητήματα προς προώθηση
Σε ερώτηση σχετικά με άλλα εκπαιδευτικά ζητήματα που βρίσκονται στην ατζέντα του Υπουργείου, η Υπουργός Παιδείας είπε ότι ακόμα μια αλλαγή που πρέπει να κάνουν είναι ο κατάλογος διοριστέων.
«Με βάση τη νομοθεσία, το 2027 καταργείται, όπως ξέρετε. Αν αφήσουμε τη νομοθεσία να υλοποιηθεί, δεν θα έχουμε αρκετούς εκπαιδευτικούς να διορίσουμε, οπότε επεξεργαζόμαστε σενάρια. Αρχίσαμε τη διαβούλευση με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις, έχουμε θέσει ορίζοντα τον ερχόμενο Μάιο για να δώσουμε μία τελική λύση σε αυτό το θέμα. Ταυτόχρονα, βελτιώνουμε την πραγματικότητα μέσα στα σχολεία, το τι συμβαίνει στα σχολεία. Θεσμοθετούμε το μουσικό σχολείο, το αθλητικό σχολείο, που για τόσα χρόνια λειτουργούν χωρίς να είναι θεσμοθετημένα. Άρα, υπέρ των παιδιών και των εκπαιδευτικών και αυτή η δράση», σημείωσε.
Αποφορτώνουν, συνέχισε η Υπουργός, την ύλη.
«Είναι μία δουλειά που την έχουμε αρχίσει εδώ και 3 χρόνια και την παρακολουθούμε συστηματικά. Επικεντρωνόμαστε στις δεξιότητες, δίνουμε έμφαση στην Τεχνική Εκπαίδευση, πάρα πολλή έμφαση, και αυτό επιβεβαιώνεται και μέσα από τις εμφάσεις μας στην Ευρώπη. Κάνουμε μια τεράστια προσπάθεια, όχι αποσπασματικά, αλλά συστημικά. Επεξεργαζόμαστε και εκσυγχρονίζουμε δομές, διαδικασίες, περιεχόμενο για χάριν των παιδιών».
ΚΥΠΕ