Trump's Iran Strategy: A Mix of Threats and Ambiguity

Ο Πλανητάρχης κρατά κλειστά τα χαρτιά του για το τι σκοπεύει να κάνει με το Ιράν. Η σεναριολογία αναζωπυρώνεται, ενώ η τελευταία δημόσια τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε περαιτέρω τη σύγχυση. Όταν ρωτήθηκε στο Νταβός αν θα απαιτήσει την αποχώρηση του δικτάτορα του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, απάντησε ότι οι Ιρανοί επιθυμούν διαπραγμάτευση, αφήνοντας ένα παράθυρο αισιοδοξίας. Λίγες ώρες αργότερα, όμως, το περιόρισε δραστικά δηλώνοντας ότι «υπάρχει πολλή αιματοχυσία», για να προσθέσει: «Μια τεράστια αρμάδα κινείται προς το Ιράν και ελπίζω να μη χρειαστεί να τη χρησιμοποιήσουμε».
Το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν μπλοφάρει επιβεβαιώνεται και από τις εξελίξεις στο πεδίο. Αρμάδα με την αυστηρή έννοια του όρου δεν είναι, ωστόσο η στρατιωτική συγκέντρωση των ΗΠΑ στην περιοχή είναι πολύ μεγάλη δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Ουάσινγκτον έχει ενισχύσει αισθητά την παρουσία της στον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό, εν μέσω αυξημένων εντάσεων με την Τεχεράνη.
Στον Περσικό Κόλπο επιχειρούν δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά, ενώ τρία πλοία τύπου Littoral Combat —παράκτια πολεμικά πλοία σχεδιασμένα για επιχειρήσεις σε ρηχά νερά— βρίσκονται ελλιμενισμένα στο Μπαχρέιν, την έδρα του 5ου Στόλου των ΗΠΑ. Παράλληλα, αμερικανικές δυνάμεις σε βάσεις σε χώρες της Μέσης Ανατολής προετοιμάζονται, με επίκεντρο την αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ.
Την ίδια στιγμή, η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln, συνοδευόμενη από τρία αντιτορπιλικά, κινείται στον Ινδικό Ωκεανό καθ’ οδόν προς τη ζώνη ευθύνης της CENTCOM, της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, προσθέτοντας περίπου 5.700 στελέχη στην αμερικανική στρατιωτική δύναμη στην ευρύτερη περιοχή. Η CENTCOM έχει ανακοινώσει και την ανάπτυξη μαχητικών F-15E Strike Eagle, στο πλαίσιο ενίσχυσης της επιχειρησιακής ετοιμότητας. Ο δε επικεφαλής της μεταδίδεται ότι επισκέφθηκε σήμερα το Ισραήλ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι Ιρανοί «ξέρουν τι θέλουμε». Οι απαιτήσεις συνοψίζονται σε δύο βασικά σημεία. Πρώτον, τον τερματισμό τόσο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης όσο και της εντατικής παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων. Δεύτερον, το τέλος της βίαιης καταστολής των διαδηλώσεων, των δολοφονιών και των εκτελέσεων που διατάσσονται από ένα σύστημα «Δικαιοσύνης» το οποίο λειτουργεί μέσω συνοπτικών «δικών».
Αναλυτές εκτιμούν ότι το καθεστώς της Τεχεράνης δεν είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί καμία από τις δύο αυτές απαιτήσεις, ιδίως την πρώτη. Και ακόμη κι αν υπήρχε σχετική πρόθεση, οι αμερικανικές αξιώσεις δεν τίθενται επιλεκτικά.
Πληροφορίες στο Ισραήλ αναφέρουν ότι ο Τραμπ θεωρεί πως το ιρανικό καθεστώς είναι το βασικό εμπόδιο στο ειρηνευτικό του σχέδιο και ότι, χωρίς την πτώση του, η Μέση Ανατολή θα παραμείνει σε αδιέξοδο.
Και το αποτέλεσμα αυτού το ξέρουν όλοι, άλλωστε, οι μουλάδες δεν το έχουν κρύψει ποτέ: θα συνεχίσουν να κρατούν την περιοχή όμηρο, ανασυντάσσοντας τη Χεζμπολάχ και άλλους εντολοδόχους της Τεχεράνης, προωθώντας τρομοκρατικές ενέργειες εντός και εκτός περιοχής, απειλώντας γειτονικά κράτη και επιταχύνοντας άμεσα την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων όσο και, μεσοπρόθεσμα, το πυρηνικό τους πρόγραμμα.
Τα σενάρια που συζητούνται είναι πολλά, ωστόσο αναλυτές συγκλίνουν σε τέσσερα ως επικρατέστερα:
Πρώτον, μαζικά πλήγματα κατά της στρατιωτικής υποδομής του Ιράν, από τα εναπομείναντα συστήματα αεράμυνας έως τις μονάδες παραγωγής και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων και τα κέντρα διοίκησης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος στο σύνολό του. Στόχος θα ήταν η δραστική μείωση της δυνατότητας της Τεχεράνης να πλήξει αμερικανικές βάσεις και η εξασφάλιση, έστω παρασκηνιακά, της στήριξης των κρατών του Κόλπου.
Δεύτερον, η εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ και της ηγεσίας του καθεστώτος, σε συνδυασμό με εκτεταμένα πλήγματα κατά των Φρουρών της Επανάστασης και της πολιτοφυλακής Μπασίτζ. Τα δύο αυτά ενδεχόμενα μπορεί και να συνδυαστούν.
Τρίτον, περιορισμένα και στοχευμένα πλήγματα με σκοπό την ταπείνωση του καθεστώτος στα μάτια των υποστηρικτών του, με πιθανούς στόχους τα αρχηγεία των Φρουρών της Επανάστασης, εγκαταστάσεις της Μπασίτζ, ακόμη και το κτίριο του κοινοβουλίου. Το σενάριο μπορεί να εφαρμοστεί εφόσον εκτιμηθεί ότι μπορεί να εξαναγκάσει το Ιράν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά και το βαλλιστικό του πρόγραμμα — κάτι που, προς το παρόν, δεν φαίνεται να αποτελεί την κύρια επιδίωξη της Ουάσιγκτον.
Τέταρτον, η επιβολή ναυτικού αποκλεισμού και η διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου, με στόχο την αποστέρηση των οικονομικών πόρων που διατηρούν το καθεστώς —και όχι τους πολίτες— στην εξουσία.
Το τι τελικά θα επιλέξει, ή αν θα κινηθεί σε διαφορετική κατεύθυνση, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να γίνει σαφές πολύ σύντομα.