Europe's LNG Dilemma: Trading One Dependency for Another?

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα επιχείρησε παράλληλα να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη περιορίζοντας τις ροές φυσικού αερίου, μετατρέποντας την ενέργεια σε εργαλείο πολιτικής πίεσης. Η κατάσταση εκτονώθηκε χάρη στην αύξηση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μεγάλο μέρος των οποίων προήλθε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον τότε Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν να ανταποκρίνεται στη μαζική ευρωπαϊκή ζήτηση.
Ωστόσο, οι υπόγειες αλλά σταθερές εντάσεις που καταγράφονται σήμερα μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών ενδέχεται να καταστήσουν την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το αμερικανικό φυσικό αέριο νέο σημείο πολιτικής πίεσης. Το ενδεχόμενο αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει αποδεδειγμένα αξιοποιήσει στο παρελθόν κάθε διαθέσιμο μέσο προς όφελός του.
«Αντικαταστήσαμε μια τεράστια εξάρτηση με μια άλλη», υπογραμμίζει σχετικά ο Χένινγκ Γκλόιστεϊν, διευθύνων σύμβουλος για θέματα ενέργειας στην Eurasia Group, εταιρεία ανάλυσης πολιτικού ρίσκου. «Αυτό έμοιαζε λογικό πριν από τρία χρόνια. Σήμερα, δεδομένα δεν είναι».
Η ανάγκη εισαγωγής μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας αποτελεί μία από τις στρατηγικές αδυναμίες της Ευρώπης. Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, το ρωσικό φυσικό αέριο ήταν βασικός πυλώνας για την ήπειρο. Το 2019, για παράδειγμα, αντιστοιχούσε σε πάνω από το ήμισυ των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι τεράστιοι όγκοι ρωσικού αερίου που διοχετεύονταν μέσω αγωγών διασχίζοντας την Ουκρανία και την Πολωνία, καθώς και κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, κατέρρευσαν μετά την επίθεση. Οι τιμές εκτινάχθηκαν, ασκώντας έντονες πιέσεις σε καταναλωτές, βιομηχανίες και κυβερνήσεις.
Τότε παρενέβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δεξαμενόπλοια φορτωμένα σε αμερικανικούς τερματικούς σταθμούς μετέφεραν μεγάλες ποσότητες LNG σε ευρωπαϊκά λιμάνια – κυρίως στην Ολλανδία, τη Γαλλία, και το Βέλγιο – συμβάλλοντας στην αντικατάσταση του ρωσικού καυσίμου και στην αποκλιμάκωση των αγορών.
Μέχρι τα τέλη του 2019, οι ΗΠΑ ήταν ένας σχετικά μικρός προμηθευτής φυσικού αερίου για την Ευρώπη, καλύπτοντας περίπου το 5% των εισαγωγών. Έκτοτε, το μερίδιό τους αυξήθηκε θεαματικά, φτάνοντας να παρέχουν πάνω από το ένα τέταρτο των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025.
Όχι πολύ καιρό πριν, αυτές οι ροές θεωρούνταν σωτήριες. Σήμερα, προκαλούν ανησυχία. Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επιδιώξει να χρησιμοποιήσει το εμπόριο ως μοχλό πίεσης σε διαμάχες με άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης πρωτοβουλίας του για την ανάληψη ελέγχου της Γροιλανδίας.
Η αυξανόμενη ανησυχία στην Ευρώπη είναι ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να μετατρέψει την ισχυρή θέση που έχουν αποκτήσει οι ΗΠΑ στον κλάδο πετρελαίου και φυσικού αερίου σε εργαλείο εξαναγκασμού.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενθαρρύνει αυτή την εξάρτηση, πιέζοντας την Ευρώπη να αυξήσει τις εισαγωγές από τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας που συνήφθη πέρυσι με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2025, οι ροές LNG από τις ΗΠΑ προς τις χώρες της ΕΕ αυξήθηκαν κατά περίπου 60% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με το ερευνητικό ινστιτούτο Bruegel.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι ποσότητες αυτές είναι πιθανό να αυξηθούν περαιτέρω. Παρότι η Ευρώπη επενδύει σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή, εξακολουθεί να χρειάζεται φυσικό αέριο για τη θέρμανση κατοικιών και τη βιομηχανική παραγωγή.