«Διαβολικό» σχέδιο ΗΠΑ για Ιράν:Οικονομική παράλυση αντί ολομέτωπης σύγκρουσης

Ενώ η διεθνής συζήτηση επικεντρώνεται στο αν και πότε οι ΗΠΑ θα πλήξουν στρατιωτικά το Ιράν, αμερικανικοί κύκλοι επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα εναλλακτικό σχέδιο: όχι έναν γενικευμένο πόλεμο, αλλά μια στοχευμένη κίνηση που θα μπορούσε να παραλύσει οικονομικά την Τεχεράνη και να επιταχύνει εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής Independent, το αμερικανικό Πεντάγωνο έχει επεξεργαστεί πολλαπλά σενάρια για το Ιράν, με την προσοχή να μετατοπίζεται από την άμεση στρατιωτική σύγκρουση σε πιο σύνθετες μορφές πίεσης.
Το σχέδιο για το νησί Χαργκ
Στο επίκεντρο αυτής της εναλλακτικής στρατηγικής βρίσκεται ένα μικρό αλλά κρίσιμο γεωγραφικό σημείο για την ιρανική οικονομία.
Οι ΗΠΑ εξετάζουν την κατάληψη και κατοχή του πετρελαϊκού τερματικού σταθμού του νησιού Χαργκ, από όπου διέρχεται περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Το σχέδιο αυτό αντιμετωπίζεται από το Πεντάγωνο ως μέσο οικονομικής παράλυσης, με στόχο τη διακοπή της ροής χρήματος, τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας και, τελικά, την αποδυνάμωση ή και την ανατροπή του καθεστώτος.
Η γεωγραφία και η ενεργειακή σημασία του Χαργκ
Η στρατηγική αξία του νησιού συνδέεται άμεσα με το ρόλο του στο ενεργειακό σύστημα του Ιράν.
Το νησί Χαργκ, στην επαρχία Μπουσέρ, βρίσκεται βορειοδυτικά των Στενών του Ορμούζ, σε απόσταση περίπου 25 χιλιομέτρων από τις ιρανικές ακτές. Με μήκος οκτώ χιλιόμετρα και πλάτος τέσσερα, διαθέτει εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την ταυτόχρονη φόρτωση δεκάδων υπερδεξαμενόπλοιων, καθένα εκ των οποίων μπορεί να μεταφέρει έως και 2,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Από το νησί εξάγεται, επιπλέον, και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Οικονομική ασφυξία
Η οικονομική διάσταση του σχεδίου θεωρείται καθοριστική για την πολιτική του αποτελεσματικότητα.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ, η απώλεια του Χαργκ θα διέκοπτε την ήδη εύθραυστη ταμειακή ροή του Ιράν, οδηγώντας σε πλήρη οικονομική ασφυξία. Το σενάριο αυτό εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις, ενισχύοντας τις πιέσεις για αλλαγή καθεστώτος.
Ένα παλιό σχέδιο σε νέο πλαίσιο
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο, αλλά επανέρχεται σε ένα διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η ιδέα είχε τεθεί για πρώτη φορά πριν από περίπου 47 χρόνια, όταν ο ναύαρχος Τζέιμς Αλοΐσιους Λάιονς την είχε προτείνει στον τότε πρόεδρο Τζίμι Κάρτερ, κατά την κρίση των ομήρων το 1979. Τότε, εγκαταλείφθηκε την τελευταία στιγμή. Σήμερα, το Πεντάγωνο θεωρεί ότι οι συνθήκες καθιστούν το σχέδιο εφικτό, με την τελική απόφαση να ανήκει στον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο στόχος της «χρεοκοπίας»
Δηλώσεις κορυφαίων στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης ενισχύουν την εκτίμηση ότι η οικονομική πίεση αποτελεί κεντρικό άξονα της στρατηγικής.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δήλωση του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ, στις 14 Μαρτίου 2025, ότι «στόχος του Τραμπ είναι να χρεοκοπήσει ξανά το Ιράν». Όπως ανέφερε, «αν οικονομική ασφάλεια σημαίνει εθνική ασφάλεια, σύντομα θα δείτε εξελίξεις όπου το ιρανικό καθεστώς δεν θα έχει ούτε το ένα ούτε το άλλο».
Η εύθραυστη ιρανική οικονομία
Τα οικονομικά δεδομένα στο εσωτερικό του Ιράν καταδεικνύουν τα όρια αντοχής της κοινωνίας.
Οι πολυετείς κυρώσεις έχουν μειώσει το κατά κεφαλήν εισόδημα από περίπου 8.000 δολάρια το 2012 σε 5.000 δολάρια το 2024. Με το 85% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος να συνδέεται με το δημόσιο τομέα, η συνεχιζόμενη εκτύπωση χρήματος έχει οδηγήσει τον πληθωρισμό εκτός ελέγχου.
Κοινωνική δυσαρέσκεια
Στο εσωτερικό του Ιράν ενισχύεται η άποψη ότι η οικονομική κρίση συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές επιλογές της ηγεσίας.
Όπως σημειώνεται, κερδίζει έδαφος η αντίληψη ότι χωρίς τις εντάσεις με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την Ευρώπη, και χωρίς τις δαπάνες για το στρατό, το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης και τις δυνάμεις δι’ αντιπροσώπων, η χώρα θα μπορούσε να αξιοποιεί τον τεράστιο ενεργειακό της πλούτο προς όφελος του πληθυσμού.
Το δίλημμα της Ουάσιγκτον
Παρά τις επιλογές που εξετάζονται, οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα στρατηγικό αδιέξοδο.
Η αποχώρηση χωρίς απτά αποτελέσματα, μετά τη συγκέντρωση σημαντικής στρατιωτικής ισχύος γύρω από το Ιράν, θα έπληττε το κύρος του Τραμπ. Από την άλλη, μια σκληρή αλλά σύντομη επιχείρηση θεωρείται από ορισμένους ως μέσο επίτευξης γρήγορων αποτελεσμάτων, εφόσον το Ιράν δεν αποδεχθεί τις απαιτήσεις των ΗΠΑ.
Πολιτικός χρόνος και εσωτερικές πιέσεις
Η τελική επιλογή συνδέεται άμεσα με το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό των ΗΠΑ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ καλείται να βρει μια λύση στο ζήτημα του Ιράν που θα ικανοποιεί τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου και του κινδύνου απώλειας της πλειοψηφίας στο Κογκρέσο. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η οικονομική παράλυση μέσω του Χαργκ θα περιορίσει ή θα κλιμακώσει τη σύγκρουση — και ποιο θα είναι το κόστος αυτής της επιλογής.