Σημαντικές διευκρινίσεις για τα δικαιώματα των καταναλωτών σε δάνεια με ρήτρες ξένου νομίσματος παρέχει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), ιδίως ως προς την παραγραφή αξιώσεων επιστροφής ποσών που καταβλήθηκαν βάσει καταχρηστικών όρων.
Η υπόθεση αφορά δανειολήπτη στην Ουγγαρία, ο οποίος το 2008 συνήψε στεγαστικό δάνειο σε ελβετικά φράγκα, αποπληρωτέο σε φιορίνια, αναλαμβάνοντας πλήρως τον συναλλαγματικό κίνδυνο. Μετά από αθέτηση πληρωμών, η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση το 2012 και κινήθηκε διαδικασία εκτέλεσης. Ο δανειολήπτης προσέφυγε στη δικαιοσύνη ζητώντας να αναγνωριστεί η ακυρότητα της σύμβασης λόγω ελλιπούς ενημέρωσης για τον συναλλαγματικό κίνδυνο. Ωστόσο, η αγωγή απορρίφθηκε πρωτοδίκως ως παραγεγραμμένη, γεγονός που οδήγησε το δικαστήριο της Βουδαπέστης να ζητήσει διευκρινίσεις από το ΔΕΕ.
Το ΔΕΕ υπογράμμισε ότι το δίκαιο της ΕΕ δεν επιτρέπει την έναρξη της προθεσμίας παραγραφής από τη σύναψη της σύμβασης, όταν ο καταναλωτής δεν γνώριζε –ούτε μπορούσε να γνωρίζει– τον καταχρηστικό χαρακτήρα της ρήτρας. Μια τέτοια ερμηνεία, σημειώνει το Δικαστήριο, θα καθιστούσε υπερβολικά δύσκολη την άσκηση των δικαιωμάτων του καταναλωτή, ιδίως σε μακροχρόνιες συμβάσεις όπως τα στεγαστικά δάνεια, παραβιάζοντας την αρχή της αποτελεσματικότητας.
Παράλληλα, απορρίπτει την ιδέα ότι η παραγραφή μπορεί να συνδέεται με τη δημοσίευση αποφάσεων ανώτατων εθνικών δικαστηρίων ή του ίδιου του ΔΕΕ. Ο μέσος καταναλωτής δεν μπορεί να υποχρεούται να παρακολουθεί τη νομολογία για να διαπιστώσει αν μια ρήτρα είναι καταχρηστική.
Η απόφαση ενισχύει ουσιαστικά τη θέση των δανειοληπτών, διευκολύνοντας τη διεκδίκηση επιστροφών από καταχρηστικές ρήτρες, ακόμη και μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ τα κράτη μέλη καλούνται να διασφαλίσουν ότι οι κανόνες παραγραφής δεν περιορίζουν στην πράξη την προστασία που παρέχει το ενωσιακό δίκαιο στους καταναλωτές, ιδίως σε σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα όπως τα δάνεια σε ξένο νόμισμα.
CJEU: Limitation Period Does Not Begin When Consumer Is Unaware of Abusive Clause in Foreign Currency Loan
The Court of Justice of the European Union (CJEU) has issued an important decision regarding the rights of consumers in loans with foreign currency clauses, clarifying that the limitation period does not begin when the consumer was unaware – or could not be aware – of the abusive nature of the clause. The case concerned a borrower in Hungary who had taken out a loan in Swiss francs, which was terminated by the bank due to payment defaults. The CJEU emphasized that EU law does not allow the limitation period to begin from the conclusion of the contract if the consumer was not aware of the abusive nature of the clause. Such an interpretation would make it excessively difficult to exercise the consumer's rights, especially in long-term contracts such as mortgage loans. The Court also rejected the idea that the limitation period can be linked to the publication of decisions by higher national courts, as the average consumer cannot be required to monitor case law to determine whether a clause is abusive. The decision substantially strengthens the position of borrowers, facilitating the claim for refunds from abusive clauses, even after a long period of time. Member States are called upon to ensure that the rules on limitation do not restrict in practice the protection provided by Union law to consumers, especially in complex financial products such as loans in foreign currency.
