Γιατί κολλήσαμε στην πρίζα του μαζούτ;

Είναι πράγματι οξύμωρο το σχήμα γι’ αυτό που συμβαίνει. Το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου της Δυτικής Ευρώπης, η Νορβηγία, χρησιμοποιεί τα κέρδη από τον “μαύρο χρυσό” για να χρηματοδοτήσει την πράσινη μετάβαση στο εσωτερικό της, είναι κι αυτό κατόρθωμα. Δείχνει ακριβώς μια βαρβάτη στρατηγική: ικανότητα εξαγωγής του προβλήματος σε συνδυασμό με εσωτερική εφαρμογή της λύσης.
Τα στοιχεία αλλά και το ίδιο το γεγονός είναι τόσο πειστικά. Η Νορβηγία άγγιξε σχεδόν τον στόχο της να διαθέσει μόνο αυτοκίνητα μηδενικών εκπομπών στο χρόνο που μας πέρασε – με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται σε πολλαπλά επίπεδα, π.χ. περιβάλλον, υγεία, οικονομία κ.α. – με τα ηλεκτρικά οχήματα ν’ αντιπροσωπεύουν το 95,9% των νέων εγγραφών στην χώρα. Εκπληκτικό!!! Δεν περίμενε το 2035 που ήταν ο στόχος της ΕΕ. Έχει ήδη φθάσει στο τέρμα της διαδρομής το 2025. Είναι μήπως κι αυτό ένα μοντέλο που θα μπορούσε ν’ αντιγραφεί και ν’ αποτελέσει μια καλή πρακτική ή αποτελεί μια ουτοπία;
Δεν θα μπορούσαν ν’ αποφευχθούν και κάποιες συγκρίσεις σε σχέση με εμάς. Στη Νορβηγία η επιτυχία βασίστηκε στην φορολογική απαλλαγή, που καθιστούσε τα συμβατικά οχήματα άπιαστα στις τιμές. Στην Κύπρο τι συμβαίνει; Η πολιτική στηρίζεται κυρίως σε κρατικές χορηγίες (βλέπε σχέδια απόσυρσης, επιδότησης και βάλε). Όταν κάποτε στραγγίζουν αναπόφευκτα τα κονδύλια η αγορά «παγώνει». Και ακριβώς είναι εδώ η διαφορά. Το νορβηγικό μοντέλο ήταν μόνιμο και θεσμικό και όχι περιστασιακό. Χωρίς, λοιπόν, καμιά φορολογική διαφοροποίηση (αν και ευδοκιμούν οι λογής μεταρρυθμίσεις) που να λειτουργεί αποτρεπτικά και απαγορευτικά στους ρύπους και να επιβραβεύει το μηδέν, η Κύπρος είναι καταδικασμένη να μείνει προσκολλημένη σ’ ένα καθεστώς που να εκτρέφει τον πλεονασμό των μεταχειρισμένων συμβατικών οχημάτων.
Απ’ εκεί και πέρα εγείρονται ζητήματα στο θέμα της φόρτισης των οχημάτων. Στη Νορβηγία τα οχήματα φορτίζονται σχεδόν 100% από υδροηλεκτρική ενέργεια και είναι μηδενικών ρύπων, ενώ στην Κύπρο το ενεργειακό μας μείγμα βασίζεται ακόμα σε μεγάλο βαθμό στο μαζούτ και το ντίζελ. Χωρίς την πλήρη ένταξη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση στην Κύπρο μετατοπίζει απλά το πρόβλημα αλλά δεν το λύνει.
Η Κύπρος έχει μάλιστα ένα τεράστιο πλεονέκτημα με τις μικρές αποστάσεις. Παρά το μικρό μέγεθός της υστερεί δραματικά σε δημόσιους ταχυφορτιστές. Η Νορβηγία προνόησε στον κατάλληλο χρόνο, ενώ στην Κύπρο περιμένουμε πρώτα ν’ αυξηθούν τα αυτοκίνητα για να επενδύσουμε σε υποδομές, οι οποίες ως συνήθως απουσιάζουν απελπιστικά.
Γενικά, το νορβηγικό θαύμα δεν αποτελεί «μαγικό ραβδί» – για όσους αναζητούν τέτοια – αλλά απαύγασμα 30ετούς συνεπούς κρατικής πολιτικής. Και ποιος την έχασε για να την βρούμε εμείς; Και κυρίως, τέτοια είδη επιτυχημένων μοντέλων δεν προσφέρονται σίγουρα για τυφλή αντιγραφή, αλλά αποτελούν προκλήσεις για τολμήματα, όπως: ένα πράσινο ενεργειακό μείγμα (για να έχει και νόημα η όποια ηλεκτροκίνηση), φορολογικά αντικίνητρα για ρυπογόνα οχήματα και κυρίως επένδυση – πρέπει να το πιστέψουμε εδώ -στις κατάλληλες υποδομές, οι οποίες είναι μονίμως καταζητούμενες σ’ αυτό τον τόπο. Μεγάλες οι διαφορές, λοιπόν…