Η πολεμική ένταση με το Ιράν και το γεγονός ότι ιρανικοί πύραυλοι κατευθύνθηκαν δύο φορές προς την Τουρκία, δεν φαίνεται να δημιουργούν, τουλάχιστον προς το παρόν, ουσιαστικές προϋποθέσεις επαναπροσέγγισης ανάμεσα στην Άγκυρα και το Ισραήλ.
Σύμφωνα με το Ynet News, παρότι στο Ισραήλ υπάρχουν φωνές που θεωρούν ότι η παρούσα συγκυρία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για αποκατάσταση των σχέσεων με την Τουρκία, η κυρίαρχη εκτίμηση στους πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους παραμένει μάλλον απαισιόδοξη. Όπως σημειώνεται, παρά τη σκληρή ρητορική, οι δύο χώρες εξακολουθούν να έχουν ορισμένα κοινά στρατηγικά συμφέροντα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Ιράν και τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή.
Διαβάστε επίσης: Σειρήνες στη βάση Ιντσιρλίκ της Τουρκίας- ΒΙΝΤΕΟ από αναχαίτιση πυραύλου
Ισραηλινοί αξιωματούχοι που τάσσονται υπέρ μιας προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η εξομάλυνση των σχέσεων με την Άγκυρα εξυπηρετεί σαφές ισραηλινό συμφέρον. Μάλιστα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, υπήρξαν στο παρελθόν τουρκικές διερευνητικές κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς όμως ανταπόκριση από την ισραηλινή πλευρά.
Ωστόσο, οι επιφυλάξεις παραμένουν έντονες. Ανώτερος διπλωματικός αξιωματούχος με γνώση των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων φέρεται να εκτιμά ότι είναι «πολύ νωρίς ακόμη» ακόμη και για να αρχίσει συζήτηση γύρω από πιθανή συμφιλίωση. Αναλυτές που παρακολουθούν στενά την Τουρκία υπογραμμίζουν ότι, πέρα από μια αποστροφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά του αντισημιτισμού, δεν έχουν υπάρξει ουσιαστικά θετικά μηνύματα από την Άγκυρα προς το Ισραήλ.
Διαβάστε επίσης: Πρόεδρος Τουρκικής Βουλής: Δεύτερος Χίτλερ και όχι δεύτερος Δαβίδ ο Νετανιάχου
Σε ομιλία του κατά τη διάρκεια διαθρησκειακού ιφτάρ στην Άγκυρα, ο Τούρκος Πρόεδρος καταδίκασε τόσο την ισλαμοφοβία όσο και τον αντισημιτισμό, χαρακτηρίζοντάς τους «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Τόνισε επίσης ότι η Τουρκία δεν ανέχεται εξτρεμιστικές ή τρομοκρατικές οργανώσεις και ανέφερε ότι ο αντισημιτισμός δεν μπορεί να δικαιολογηθεί υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Παρά τη συγκεκριμένη τοποθέτηση, στο Ισραήλ δεν θεωρούν ότι πρόκειται για ένδειξη ουσιαστικής μεταστροφής. Αντιθέτως, επισημαίνουν ότι ο Ερντογάν συνεχίζει την επιθετική ρητορική κατά του Ισραήλ. Μόλις μία ημέρα αργότερα, σε νέο ιφτάρ με στελέχη του κυβερνώντος κόμματος, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι «παρενοχλεί και διασπείρει την τρομοκρατία» στην περιοχή, ενώ υποστήριξε ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν έχουν εντείνει ακόμη περισσότερο την αστάθεια στη Μέση Ανατολή.
Ο ίδιος κατηγόρησε επίσης το Ισραήλ ότι παραβιάζει την εκεχειρία στη Γάζα, εντείνει τις επιθέσεις του εκεί και επιχειρεί, όπως είπε, «κατοχή» του Λιβάνου. Παράλληλα, εξαπέλυσε προσωπική επίθεση κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και Ισραηλινοί πολίτες θεωρούν πως αποτελεί τη μεγαλύτερη καταστροφή που τους έχει συμβεί μετά το Ολοκαύτωμα.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τουρκία δεν έχει στραφεί εναντίον της Τεχεράνης, παρότι φέρεται να δέχθηκε δύο ιρανικές βαλλιστικές επιθέσεις. Η πρώτη φέρεται να αιφνιδίασε την τουρκική ηγεσία, ενώ μετά και το δεύτερο περιστατικό κατέστη σαφές ότι οι πύραυλοι είχαν στόχο την Τουρκία. Η Άγκυρα περιορίστηκε σε προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη, χωρίς περαιτέρω αντίδραση.
Αναλύσεις τουρκικών μέσων ενημέρωσης καταγράφουν, μάλιστα, ευρύτερη στήριξη προς το ιρανικό καθεστώς και κριτική προς το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για τα πλήγματα κατά του Ιράν. Στην τουρκική πολιτική αντίληψη, το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται ως εχθρός αλλά περισσότερο ως ένας «πονοκέφαλος», τον οποίο όμως η Άγκυρα δεν επιθυμεί να μετατρέψει σε ανοιχτή αντιπαράθεση.
Το βασικό δίλημμα της τουρκικής ηγεσίας, σύμφωνα με την ανάλυση, αφορά το ενδεχόμενο κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος. Η Άγκυρα δεν επιθυμεί να δει στην Τεχεράνη μια νέα, φιλοϊσραηλινή ηγεσία, καθώς εκτιμά ότι το Ισραήλ ήδη επιχειρεί στρατηγικό «περικύκλωμα» της Τουρκίας μέσω των σχέσεών του με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Υπό αυτό το πρίσμα, μία αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν θα μπορούσε, κατά την τουρκική ανάγνωση, να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ισραηλινή επιρροή στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην Άγκυρα και το Κουρδικό. Πιθανή αποσταθεροποίηση ή πτώση του ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να οδηγήσει σε διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων των Κούρδων στο Ιράν, ενισχύοντας τάσεις αυτονομίας ή ανεξαρτησίας, εξέλιξη που η Τουρκία αντιμετωπίζει με έντονο προβληματισμό.
Παράλληλα, η Άγκυρα δεν θέλει να βρεθεί αντιμέτωπη με νέο προσφυγικό κύμα από το Ιράν, σε περίπτωση που υποστηρικτές του καθεστώτος αναζητήσουν διέξοδο εκτός χώρας. Την ίδια στιγμή, αν και η Τουρκία αντιτίθεται σαφώς σε ένα πυρηνικά εξοπλισμένο Ιράν, φαίνεται πως εξακολουθεί να προτιμά τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης από ένα απρόβλεπτο γεωπολιτικό κενό στην Τεχεράνη.
Η στάση αυτή έχει και ιστορικό βάθος. Τουρκία και Ιράν δεν έχουν εμπλακεί σε συμβατικό πόλεμο από το 1639, γεγονός που λειτουργεί ως ισχυρό υπόβαθρο στρατηγικής αυτοσυγκράτησης για την Άγκυρα. Κατά την ανάλυση, η τουρκική ηγεσία δεν δείχνει διατεθειμένη να διακινδυνεύσει αυτή τη μακρόχρονη ισορροπία εξαιτίας αποφάσεων του Βενιαμίν Νετανιάχου ή του Ντόναλντ Τραμπ.
Στην εξίσωση προστίθεται και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ο οποίος στο Ισραήλ θεωρείται ιδιαίτερα εχθρικός απέναντι στη χώρα. Παλαιότερες αποκαλύψεις και δημοσιεύματα της τουρκικής αντιπολίτευσης είχαν συνδέσει το όνομά του με φιλοϊρανικές αντιλήψεις και επαφές, χωρίς πάντως οι σχετικές καταγγελίες να έχουν αποδειχθεί. Η τουρκική κυβέρνηση απορρίπτει διαχρονικά αυτούς τους ισχυρισμούς, κάνοντας λόγο για πολιτικά υποκινούμενη εκστρατεία.
Παρά ταύτα, στο Ισραήλ εξακολουθεί να υπάρχει βαθιά καχυποψία απέναντι στον Φιντάν, με ορισμένους αξιωματούχους να θεωρούν ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε οποιαδήποτε επαφή μαζί του. Σήμερα, ως επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, θεωρείται ότι βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εκστρατείας της Άγκυρας κατά του Ισραήλ.
Η γενική εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι, παρά τη συγκυρία και τα θεωρητικά κοινά συμφέροντα απέναντι στο Ιράν, η πολιτική βούληση για ουσιαστική επαναπροσέγγιση Τουρκίας–Ισραήλ παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Οι ιστορικές ισορροπίες, οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί της Άγκυρας και η συνεχιζόμενη σκληρή ρητορική Ερντογάν καθιστούν προς το παρόν το σενάριο συμφιλίωσης μάλλον μακρινό.
Why Turkey Avoids Confrontation with Iran: From 1639 to Today
The tension between Iran and Israel, with Iranian missiles directed towards Turkey, does not appear to be leading to an immediate rapprochement between Ankara and Israel. Despite voices in Israel that see an opportunity to improve relations, the dominant view among Israeli political and diplomatic circles remains pessimistic. Both countries maintain common strategic interests, primarily regarding Iran. Israeli officials who support approaching Turkey believe it serves Israeli interests, and there have been Turkish exploratory moves in the past without response. However, reservations remain strong, as many believe it is too early even for a discussion of reconciliation. Turkish President Erdogan has condemned antisemitism and Islamophobia, but at the same time launches strong rhetoric against Israel, accusing it of "harassment" and "spreading terrorism" in the region. He also accused Netanyahu of being the greatest disaster for Israelis after the Holocaust. Despite Erdogan's attacks, Turkey has not turned against Iran, despite allegedly receiving two Iranian ballistic missile attacks. Turkey's stance suggests an attempt to maintain balance in the region, avoiding a direct confrontation with Iran while keeping the possibility of improving relations with Israel open in the future.
